کتاب عشق پس از زرتشت

کتاب عشق پس از زرتشت (سیری در صورت و معنای عشق در تاریخ ایران) نوشته مهدی فریور، به بررسی مفهوم و صورت‌های گوناگون عشق در تاریخ و فرهنگ ایران می‌پردازد و با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، سیر تحول اندیشه‌ی عاشقانه را از دوران باستان تا امروز دنبال می‌کند. فریور با بهره‌گیری از منابع اسطوره‌ای، فلسفی، دینی و ادبی، عشق را نه‌تنها به‌ عنوان احساسی فردی، بلکه به‌ مثابه‌ی نیرویی اجتماعی و فرهنگی مورد واکاوی قرار داده است. انتشارات مروارید این کتاب را منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عشق پس از زرتشت

کتاب عشق پس از زرتشت نوشته‌ی مهدی فریور، به کاوشی عمیق در مفهوم عشق در فرهنگ و تاریخ ایران پرداخته است. این کتاب با نگاهی تطبیقی، سیر تحول اندیشه‌ی عاشقانه را از دوران پیش از زرتشت تا دوره‌های پس از آن بررسی کرده و نقش عشق را در شکل‌گیری هویت فردی و جمعی ایرانیان برجسته ساخته است. کتاب ابتدا با پیش‌زمینه‌ای تاریخی و اسطوره‌ای آغاز می‌شود و سپس به تحلیل فلسفی و روان‌شناختی عشق می‌پردازد. نویسنده با ارجاع به متون کهن، اسطوره‌ها، آموزه‌های زرتشت و دیدگاه‌های فیلسوفان و عارفان ایرانی و غیرایرانی، تلاش کرده لایه‌های مختلف معنای عشق را آشکار کند. 

در بخش‌هایی از کتاب، به مقایسه‌ی عشق در سنت ایرانی با دیدگاه‌های بودایی، رواقی و مسیحی نیز پرداخته شده است. همچنین، جایگاه عشق در اسطوره‌ها، ادبیات و حتی ساختارهای اجتماعی ایران مورد توجه قرار گرفته و نشان داده شده که عشق چگونه از تجربه‌ای فردی به نیرویی اجتماعی و فرهنگی بدل شده است. کتاب با زبانی تحلیلی و ارجاع به نمونه‌های تاریخی و ادبی، تصویری چندوجهی از عشق در فرهنگ ایرانی ارائه داده است.

خلاصه کتاب عشق پس از زرتشت

کتاب عشق پس از زرتشت با طرح این پرسش آغاز می‌شود که عشق چگونه در ذهن و فرهنگ ایرانی شکل گرفته و چه نقشی در تاریخ این سرزمین ایفا کرده است. نویسنده ابتدا با نگاهی به مهاجرت انسان هوشمند به فلات ایران و شکل‌گیری مفاهیمی چون مرگ و عشق، زمینه‌ی پیدایش اندیشه‌های عاشقانه را بررسی کرده است. در ادامه، آموزه‌های زرتشت درباره‌ی راستی و دروغ، نقش عشق در پیروزی بر شر و رنج، و پیوند عشق با خرد و دانش مورد تحلیل قرار گرفته است. کتاب سپس به بررسی مقولات مختلف عشق می‌پردازد: از عشق غریزی و شهوانی تا عشق رمانتیک، دوستی، عشق ستایش‌آمیز، عشق عقلانی و عشق به آرمان‌ها. نویسنده با بهره‌گیری از دیدگاه‌های فیلسوفان و روان‌شناسان، تفاوت‌ها و شباهت‌های این انواع عشق را شرح داده و نشان می‌دهد که عشق در فرهنگ ایرانی همواره با تقدس، ایثار و فداکاری همراه بوده است. 

در بخش‌های بعدی، سیر تاریخی و اسطوره‌ای عشق در ایران دنبال می‌شود؛ از اسطوره‌های کهن سومری و ایرانی تا روایت‌های عاشقانه در ادبیات فارسی. نقش عشق در اسطوره‌ها، آیین‌ها و ساختارهای اجتماعی، و همچنین تأثیر آن بر شکل‌گیری هویت فردی و جمعی ایرانیان، از دیگر محورهای کتاب است. نویسنده با تحلیل نمونه‌هایی از ادبیات و اسطوره، نشان داده که عشق در ایران نه‌تنها تجربه‌ای فردی، بلکه نیرویی اجتماعی و فرهنگی است که می‌تواند به دگرگونی‌های بزرگ اجتماعی و فرهنگی بینجامد. در نهایت، کتاب با بررسی دیدگاه‌های فلسفی و عرفانی درباره‌ی عشق، از افلاطون و ابن‌سینا تا عارفان ایرانی، تلاش کرده تصویری جامع و چندلایه از مفهوم عشق در فرهنگ ایران ارائه دهد.

چرا باید کتاب عشق پس از زرتشت را بخوانیم؟

خواننده با مطالعه‌ی این اثر، نه‌تنها با ریشه‌های تاریخی و فرهنگی عشق در ایران آشنا می‌شود، بلکه می‌تواند تفاوت‌ها و شباهت‌های عشق ایرانی را با دیگر سنت‌های فکری و فرهنگی جهان دریابد. همچنین، کتاب با تحلیل نمونه‌های ادبی و اسطوره‌ای، به فهم بهتر نقش عشق در شکل‌گیری هویت فردی و جمعی ایرانیان کمک می‌کند و نشان می‌دهد که عشق چگونه می‌تواند نیرویی برای تحول فردی و اجتماعی باشد.

خواندن کتاب عشق پس از زرتشت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دوستداران تاریخ ایران و دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی فلسفه و ادبیات پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب عشق پس از زرتشت

«گویا قدیمی‌ترین روایت از چیستی عشق را امپدوکلس بیان کرده است. او جهان را برساختهٔ چهار عنصر آب و خاک و باد و آتش می‌داند که در کشاکش قهر و مهر هستند. ترکیب عناصر را مهر و عشق سبب می‌شود و جدائی و فروپاشی را قهر و کین. با این تعبیر، عشق و نفرت یا مهر و کین، نسبت میان عناصر نخستین را بیان می‌کند و کیفیت رابطهٔ آن‌هاست.

فیلسوفان قدیم بر این قول‌اند که یگانه عَرَض حقیقی، کیفیت است و عَرَض، جنس موجودی است که در بودنِ خود نیازمند موجود دیگری است امّا جوهر (گوهر)، جنس موجودی است که در بودن خود نیاز به هستی موجود دیگری ندارد. ماده یکی از اقسام جوهر است و امپدوکلس چهار مادهٔ نخستین را جوهرهای اولیه تلقی کرده است که وقتی عشق و مهر عارضشان می‌شود، جسم‌های دیگری از آن‌ها پدید می‌آید و آن جسم‌های دیگر هستند که اگر کین و نفرت عارضشان شود، متلاشی می‌شوند. هیچ یک از آن عناصر (جواهر) اولیه در معرض کین و نفرت قرار نمی‌گیرند، بلکه ابتدا باید کیفیت مهر و عشق عارضشان گردد و ترکیب‌های گوناگونی از آن‌ها پدید بیاید و سپس کیفیت کین و نفرت عارض آن ترکیبات شود و از هم بپاشند و هستی‌های دیگری پدیدار شود. پس می‌توان گفت که بنا بر هستی‌شناسی امپدوکلس، عشق کیفیت ازلی و آغازین است و تا عشق پیدا نشده بود، جهان هم نبود. نه فقط موجودات بی‌جان که جانداران نیز در پی فرایندهای عاشقانه و مهرآمیز پدید آمده‌اند. «نفس» که در فلسفهٔ قدیم روح گیاه و حیوان و ذهن و منش انسان و جنیان و پریان است، به واسطهٔ علاقه و محبّت، به کالبدهای آنان درآمده و هنگام مرگ از همان کالبدها قهر می‌کند و دور می‌شود.»