کتاب بازشناسی نفوذ جریان سکولار در ادبیات فقهی معاصر

کتاب بازشناسی نفوذ جریان سکولار در ادبیات فقهی معاصر، نوشته نصرالله آقاجانی، به کوشش سیدمرتضی طباطبایی، محمدفاضل آقاجانی، سیدرضا موسوی واجری و سیدحمید مدنی گردآوری شده و به همت انتشارات حکمت و عرفان منتشر شده است. این کتاب به بررسی و نقد دیدگاه‌های محمد سروش محلاتی درباره‌ی نسبت دین و دولت، ولایت فقیه، استبدادستیزی، امر به معروف و نهی از منکر، اقتضائات زمان و عقل و دین پرداخته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بازشناسی نفوذ جریان سکولار در ادبیات فقهی معاصر

کتاب بازشناسی نفوذ جریان سکولار در ادبیات فقهی معاصر (نقدی بر افکار محمد سروش محلاتی) به بررسی جریان سکولار در ادبیات فقهی معاصر پرداخته و تمرکز اصلی آن بر نقد و تحلیل افکار و آثار محمد سروش محلاتی است. نصرالله آقاجانی و همکارانش با استناد به آثار و سخنرانی‌های سروش محلاتی تلاش کرده‌اند ریشه‌ها و نمودهای سکولاریسم را در مباحث فقهی و سیاسی معاصر شناسایی کنند. اثر حاضر، موضوعاتی مانند نسبت دین و دولت، جایگاه ولایت فقیه، رابطه‌ی مردم و حکومت، استبدادستیزی در اسلام، امر به معروف و نهی از منکر، اقتضائات زمان در فقه و نسبت عقل و دین را مورد واکاوی قرار داده است. 

کتاب در هفت فصل تنظیم شده و هر فصل به یکی از محورهای اصلی نقد اختصاص یافته است. این اثر در دوره‌ای نوشته شده که بحث‌های مربوط به سکولاریسم و نسبت آن با فقه و سیاست در ایران معاصر، به‌ویژه در حوزه‌های علمیه و فضای فکری کشور، اهمیت ویژه‌ای یافته است. نویسنده تلاش کرده است ضمن معرفی دیدگاه‌های سروش محلاتی، نقاط اختلاف و نقدهای خود را با استناد به منابع دینی و فقهی بیان کند.

خلاصه کتاب بازشناسی نفوذ جریان سکولار در ادبیات فقهی معاصر

کتاب حاضر با تمرکز بر آثار و دیدگاه‌های محمد سروش محلاتی، به نقد مبانی فکری و فقهی او در زمینه‌ی نسبت دین و دولت، ولایت فقیه، استبدادستیزی، امر به معروف و نهی از منکر، اقتضائات زمان و عقل و دین پرداخته است. نویسنده ابتدا به تبیین مفهوم سکولاریسم و نحوه‌ی نفوذ آن به ادبیات فقهی معاصر پرداخته است؛ سپس با بررسی آثار سروش محلاتی نشان داده است که چگونه برخی از دیدگاه‌های او به نوعی قرائت سکولار از فقه شیعه شباهت دارد. در فصل‌های مختلف، موضوعاتی مانند نقش پیامبر در حکومت، جایگاه مردم در تحقق شریعت، مشروعیت و مقبولیت حکومت اسلامی، نسبت دولت اسلامی و دینداری مردم، امکان تغییرپذیری احکام و قوانین و نسبت عقل و دین مورد بحث قرار گرفته‌اند. 

نصرالله آقاجانی با استناد به آیات قرآن، روایات و منابع فقهی به نقد دیدگاه‌هایی پرداخته است که نقش دین را به حوزه‌ی فردی یا معنوی محدود می‌کنند یا نسبت به حضور اجتماعی و سیاسی دین تردید دارند؛ همچنین در بخش‌هایی از کتاب، به نقد رویکردهایی پرداخته شده است که اجرای احکام اجتماعی اسلام را منوط به تحقق کامل شرایط یا رضایت عمومی می‌دانند. در مجموع، کتاب با رویکردی انتقادی، مرزهای میان قرائت دینی و سکولار از فقه معاصر را روشن کرده و درمورد پیامدهای نفوذ اندیشه‌های سکولار در حوزه فقه هشدار داده است.

چرا باید کتاب بازشناسی نفوذ جریان سکولار در ادبیات فقهی معاصر را خواند؟

این کتاب برای کسانی که به‌دنبال فهم نسبت دین و سیاست در فقه هستند، فرصتی را فراهم می‌کند تا با یکی از جریان‌های فکری مهم و بحث‌برانگیز در حوزه‌ی اندیشه دینی آشنا شوند. اثر حاضر با تمرکز بر نقد دیدگاه‌های سروش محلاتی، به خواننده امکان می‌دهد با استدلال‌ها و چالش‌های مطرح‌شده پیرامون سکولاریسم در فقه شیعه مواجه شود و با مباحث روز حوزه‌های علمیه و فضای فکری ایران ارتباط برقرار کند؛ همچنین کتاب با ارائه‌ی تحلیل‌های مستند و ارجاع به منابع دینی، زمینه‌ای برای بررسی انتقادی و مقایسه‌ای میان رویکردهای مختلف در فقه سیاسی فراهم می‌آورد.

خواندن کتاب بازشناسی نفوذ جریان سکولار در ادبیات فقهی معاصر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای پژوهشگران حوزه‌ی دین و سیاست، طلاب و دانشجویان رشته‌های علوم اسلامی و کسانی که به نقد و بررسی نسبت دین و دولت و مباحث ولایت فقیه علاقه دارند، مناسب است؛ همچنین مطالعه‌ی این اثر برای افرادی که به‌دنبال بررسی تأثیر اندیشه‌های سکولار بر فقه معاصر هستند، مفید خواهد بود.

بخشی از کتاب بازشناسی نفوذ جریان سکولار در ادبیات فقهی معاصر

«یکی از مهم‌ترین وجوه بازشناسی جریان سکولار دیدگاه آن درباره نسبت دین و دولت یا شریعت و حکومت است. درباره ضرورت این ارتباط از منظر اسلام آموزه‌های فراوانی در قرآن و روایات معصومین و تبیین‌های مختلفی از سوی متفکران اسلامی انجام شده است که طرح مبسوط آن خارج از هدف ما است. تنها به چند سخن از امام راحل عظیم‌الشأن در این باره اکتفا می‌کنیم که در دوره معاصر از مهم‌ترین نظریه‌پردازان و بنیان‌گذار عملی اسلام حکومتی و اسلام سیاسی است. ایشان می‌گوید: «در اذهان بسیاری ـ بلکه اکثری ـ این است که اسلام به سیاست چه کار دارد؛ اسلام و سیاست اصلاً جداست از هم.... اسلام را می‌گویند از سیاست کنار است؛ دین علی حده است. سیاست علی حده. اینها اسلام را نشناخته‌اند. اسلامی که حکومتش تشکیل شد در زمان رسول الله و باقی ماند حکومت ـ به عدل یا به غیر عدل. زمان حضرت امیر بود. باز حکومت عادله اسلامی بود؛ یک حکومتی بود با سیاست. با همه جهاتی که بود. مگر سیاست چی است؟ روابط ما بین حاکم و ملت روابط ما بین حاکم با سایر حکومت‌ها ـ عرض می‌کنم که ـ جلوگیری از مفاسدی که هست. همه اینها سیاساتی است که هست. احکام سیاسی اسلام بیشتر از احکام عبادیش است. کتاب‌هایی که اسلام در سیاست دارد بیشتر از کتاب‌هایی است که در عبادت دارد.»