کتاب بین عرفان و فلسفه

کتاب بین عرفان و فلسفه (Between Mysticism and Philosophy: Sufi Language of Religious Experience in Judah Ha-Levi's Kuzari) نوشته‌ دایانا لوبل و با ترجمه‌ حسین علی جعفری، اثری است که زبان صوفیانه‌ی تجربه‌ی دینی در کتاب کوزاری اثر یهودا هَلِوی را بررسی می‌کند. نویسنده در این کتاب نشان می‌دهد که چگونه واژگان و مفاهیم عرفان اسلامی و فلسفه‌ی نوافلاطونی در متن کوزاری جذب و دگرگون شده‌اند، تا نوعی الهیات یهودیِ مبتنی بر تجربه‌ی دینی شکل بگیرد. مترجم در مقدمه‌ی خود زمینه‌ی تاریخی، فکری و ترجمه‌شناختی اثر را توضیح داده است. انتشارات حکمت و عرفان این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بین عرفان و فلسفه اثر دایانا لوبل

کتاب بین عرفان و فلسفه (زبان صوفیانه تجربه دینی در کتاب کوزاری، اثر یهودا هلوی) پژوهشی است که دایانا لوبل در آن کوزاریِ یهودا هلوی را در بستر جهان فکری اسلامی و یهودیِ قرون میانه می‌خواند. نویسنده نشان می‌دهد هلوی در اسپانیای قرن دوازدهم، در فضایی که فلسفه، کلام، فقه، تصوف و شعر دینی درهم تنیده شده بودند، چگونه زبان تازه‌ای برای سخن‌گفتن از تجربه‌ی دینی یهودی ساخته است. در این کتاب، کوزاری نه فقط دفاعی از یهودیت بلکه صحنه‌ی برخورد و گفت‌وگو میان فیلسوف، مسیحی، مسلمان و یهودی تصویر شده است.

کتاب بین عرفان و فلسفه از پنج بخش اصلی و چند فصل مقدماتی تشکیل شده است. در فصل‌های آغازین، نگارش کوزاری، داستان پادشاه خزر، زمینه‌ی تاریخی اندلس اسلامی و ورود متون صوفیانه و فلسفی به محیط یهودی توضیح داده شده است. سپس دایانا لوبل در پنج بخش تحلیلی به زبان رابطه و اتصال، زبان مجاهدت انسان، زبان ادراک، زبان نبوت و زبان صمیمیت، شوق و عشق اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که واژگانی مانند اتصال، وصال، قیاس، اجتهاد، تقلید، مشاهده، شهادت، وحی، الهام، شوق و انس در کوزاری چه معنایی پیدا کرده‌اند.

دایانا لوبل در ادامه‌ی کتاب بین عرفان و فلسفه، راهبردهای بلاغی هلوی، نسبت او با متفکران یهودی‌ـ‌عربی پیش از خود مانند سعدیا گائون و بحیا ابن‌پاقودا و نیز با فیلسوفان و صوفیان مسلمان مانند فارابی، ابن‌سینا و غزالی را بررسی می‌کند. مترجم در مقدمه‌ی فارسی، مسیر ترجمه، دشواری‌های واژگانی و استفاده از مشورت متخصصان فقه یهودی، فلسفه و عرفان اسلامی را شرح داده و کوشیده است واژگان کلیدی عربی و عبری را تا حد امکان به‌صورت دقیق و واژه‌به‌واژه منتقل کند.

خلاصه کتاب بین عرفان و فلسفه

کتاب بین عرفان و فلسفه اثری از دایانا لوبل نشان می‌دهد که یهودا هلوی در کوزاری چگونه از دل واژگان عرفان اسلامی و فلسفه‌ی نوافلاطونی، تصویری خاص از تجربه‌ی دینی یهودی می‌سازد. محور بحث این ایده است که حقیقت دینی نه در استدلال صرف، بلکه در تجربه‌ی تاریخی و زیسته‌ی قوم یهود و در نسبت زنده‌ی آنان با خدا آشکار می‌شود.

نویسنده واژگان کلیدی مانند اتصال، وصال، قیاس، اجتهاد، تقلید، مشاهده، شهادت، ذوق، وحی، الهام، شوق و عشق را در متن کوزاری دنبال می‌کند تا نشان دهد که هلوی چگونه این زبان را از زمینه‌ی اسلامی می‌گیرد، آن را یهودی می‌کند و در خدمت دفاع از دین وحیانی و برتری تجربه‌ی نبوی و جمعی بر عقل‌گرایی صرف قرار می‌دهد.

چرا باید کتاب بین عرفان و فلسفه را بخوانیم؟

می‌توان به کتاب بین عرفان و فلسفه به‌عنوان راهنمایی برای فهم عمیق‌تر کوزاری و نیز برای دیدن تلاقی عرفان اسلامی، فلسفه‌ی نوافلاطونی و الهیات یهودی نگاه کرد. این اثر نشان می‌دهد که یک متن کلاسیک چگونه در دل شبکه‌ای از واژگان مشترک و منازعات فکری شکل گرفته و تجربه‌ی دینی را با زبان رابطه، نبوت، ادراک و عشق بازتعریف کرده است.

خواندن کتاب بین عرفان و فلسفه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب بین عرفان و فلسفه به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه‌ی دین، الهیات یهودی و اسلامی، عرفان و تصوف و نیز کسانی که درگیر خواندن کوزاری یا متون یهودی‌ـ‌عربی هستند، پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه به کسانی که به ریشه‌های زبانی و تاریخی مفاهیم دینی علاقه‌مندند.

بخشی از کتاب بین عرفان و فلسفه

«بن‌مایه‌ی نگارش کتاب بین عرفان و فلسفه توسط دکتر دایانا لوبل کتاب کوزاری تألیف یهودا هلوی (۱۱۶۱م) می‌باشد. پیش از هلوی حدود قرن دهم میلادی تعالیم خاص اسلامی از شرق وارد اندلس، یعنی منطقه اسپانیایی مسلمان شده و آن سرزمین را طوری تحت‌تأثیر قرار داد که مردم به جنبه‌های عرفانی زندگی دینی علاقه‌مند شدند.

در این دوران کتاب‌ها و دست‌نوشته‌های مربوط به سیر و سلوک عرفانی در میان بهودیان و مسلمانان به‌ویژه مسلمانان ساکن اندلس؛ بیش‌تر به فرایندهای فرهنگی و تاریخی که در فاصله‌ی زمانی قرون ده تا دوازده اتفاق افتاده بود، متوجه بودند؛ فرایندی که زمینه‌ی یک محیط اجتماعی فکری-معرفتی را برای مشارکت بهودیان و مسلمانان فراهم کرد. هلوی از جمله کسانی بود که سعی داشت در اسپانیای آن زمان, برتری و امتیاز دین بهودی و تجربه دینی را با زبان عرفان و فلسفه ازجمله: اتحاد، اتصال، ریاضت، زهد، انزوا، تقلید، شهادت، مشاهده، چشم باطنی، وحی، الهام، تأیید، مکاشفه، انس، شوق، عشق، منطق، قیاس و استدلال؛ به اثبات برساند.

هلوی به‌جای ارائه لیستی از عرفای یهودی در سرزمین‌های اسلامی، تلاش می‌کند تا نشان دهد رشد و ارتقاء فرهنگ عرفانی یهودی در قرون وسطی، از متون فلسفه‌ی عرفانی نوافلاطونی الهام و سرچشمه گرفته. وی با پیش‌کشیدن فلسفه عرفانی به ساحت پژوهش‌های تاریخی، مقایسه‌ای و نوع‌شناسانه به تمایزات گونه‌شناختی میان عرفان یهودی-صوفی و عرفان قبالایی پرداخته و سعی دارد از طریق تأکید بر شباهت‌ها؛ پیوستگی و کنش متقابل مابین عرفان‌های پذیرفته شده‌ی تصوف و قبالا، عرفان اسلامی و یهودی را تطبیق دهد؛ زیرا در اسپانیای قرن دوازدهم زبان جدیدی از تجربه دینی در حال شکل گیری بود.»