کتاب انقباض شهری

کتاب «انقباض شهری» نوشتۀ حسین حاتمی نژاد، امیررضا رضائی گرکانی و معصومه حاجی غلامی است و انتشارات ویان آن را منتشر کرده است. انقباض شهری اثری تحلیلی، کاربردی و هشداردهنده است که می‌کوشد با بهره‌گیری از مفاهیم بین‌رشته‌ای، تجربه‌های تاریخی را به آگاهی امروز پیوند دهد و زنگ خطر انقباض را در جهانی که اغلب تنها از گسترش سخن می‌گوید، به صدا درآورد.

درباره کتاب انقباض شهری

کتاب انقباض شهری به یکی از مهم‌ترین و درعین‌حال کمترتوجه‌شده‌ترین پدیده‌های معاصر در حوزۀ شهرسازی و برنامه‌ریزی شهری می‌پردازد؛ یعنی فرایند کاهش جمعیت و زوال تدریجی در شهرها. برخلاف نگاه رایج که توسعۀ شهری را همواره در قالب رشد و گسترش می‌بیند، این کتاب با دیدی واقع‌گرایانه به سویۀ معکوس آن توجه کرده و انقباض یا کوچکیِ تدریجی شهرها را به‌عنوان امری تاریخی، اجتماعی و اقتصادی بررسی می‌کند.

نویسندگان کتاب انقباض شهری با اشاره به مسیر تاریخی شکل‌گیری شهرها از دورۀ انقلاب کشاورزی تا امروز، نشان می‌دهد که میل انسان به ساخت محیطی پایدار و با کیفیت برای زیستن، همواره در برابر تهدیدهایی مانند فجایع طبیعی، جنگ، یا فشارهای اقتصادی و اجتماعی آسیب‌پذیر بوده است. در این میان، کاهش کیفیت زندگی، فرسودگی بافت‌های مرکزی و مهاجرت شهروندان به مناطق پیرامونی یا حتی بازگشت به روستا، از جمله عواملی هستند که موجب شکل‌گیری انقباض شهری می‌شوند.

کتاب انقباض شهری همچنین به مهاجرت بی‌رویه از روستاها به شهرها در جست‌وجوی فرصت‌های بهتر اشاره دارد و توضیح می‌دهد که چگونه ناکارآمدی مدیریت شهری در پاسخ به این نیازها، در نهایت خود باعث تضعیف شهر و تشدید پدیدۀ انقباض می‌شود. از مهم‌ترین پیامدهای این فرایند، می‌توان به متروک‌شدن فضاهای شهری، کاهش سطح امنیت اجتماعی، افزایش وندالیسم و زوال زیرساخت‌های اقتصادی و خدماتی اشاره کرد.

وجه تمایز کتاب انقباض شهری در آن است که به‌جای توقف در توصیف آسیب‌ها، تلاش می‌کند از خلال تحلیل‌های چندبعدی، ارتباط میان انقباض جمعیتی و مسائل اقتصادی، اجتماعی و فضایی را روشن سازد. در نگاه کتاب، انقباض شهری صرفاً پدیده‌ای آماری یا جمعیتی نیست، بلکه فرایندی پیچیده و چندلایه است که بر ساختارهای اساسی شهر اثر می‌گذارد و در نهایت به شکل‌گیری نوعی «کاکوتوپیا» یا پادآرمان‌شهر می‌انجامد.

خواندن کتاب انقباض شهری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به مدیران شهری، برنامه‌ریزان و پژوهشگران پیشنهاد می‌کنیم.