کتاب تجارب ایران از سکونت گاه های غیررسمی

کتاب تجارب ایران از سکونت‌گاه‌های غیررسمی (مدل‌ها، سیاست‌ها، فرآیندها و نتایج) نوشته‌ی مهیار عارفی و ترجمه‌ی نیکناز کچوئی، حسین حاتمی‌نژاد و علیرضا رحمت‌نیا به بررسی شکل‌گیری و تحول سکونت‌گاه‌های غیررسمی در شهرهای مختلف ایران می‌پردازد. نشر نیکایش آن را منتشر کرده است. این کتاب با تکیه بر پژوهش میدانی و تحلیل نظری، تجربه‌ی ایران در مواجهه با حاشیه‌نشینی شهری را در بستر وام‌های بانک جهانی، سیاست‌های توانمندسازی و برنامه‌ریزی شهری دنبال می‌کند و پنج شهر بندرعباس، کرمانشاه، سنندج، زاهدان و تبریز را به‌عنوان نمونه‌های اصلی برمی‌گزیند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تجارب ایران از سکونت گاه های غیررسمی

کتاب تجارب ایران از سکونت‌گاه‌های غیررسمی پژوهشی است که مهیار عارفی بر پایه‌ی حدود پانزده سال مطالعه درباره‌ی حاشیه‌نشینی شهری در ایران نوشته است. نویسنده با تکیه بر تجربه‌ی همکاری ایران و بانک جهانی، سکونت‌گاه‌های غیررسمی را در پیوند با وام‌های ارتقای کالبدی، سیاست‌های شهری و فرایندهای توانمندسازی بررسی کرده است. در مقدمه‌ی مترجمان، بر کمبود منابعی که به‌طور مشخص به شرایط بومی ایران بپردازد تأکید شده و این اثر تلاشی برای پر کردن همین خلأ معرفی شده است. کتاب تجارب ایران از سکونت‌گاه‌های غیررسمی در ۹ فصل تنظیم شده است. در فصل نخست مبانی نظری، تعاریف و اسطوره‌های رایج درباره‌ی سکونت‌گاه‌های غیررسمی و دوگانه‌هایی مانند رسمی/غیررسمی، قانونی/غیرقانونی و نظم‌بخشی/تنظیم مقررات طرح شده است. فصل‌های دوم و سوم به مرور تجربه‌های جهانی و سپس تاریخچه‌ی سکونت‌گاه‌های غیررسمی و سیاست‌های ایران در این حوزه می‌پردازند. در فصل چهارم نقش بانک جهانی و وام‌های ارتقای کالبدی و ابتکار توانمندسازی توضیح داده شده است. در ادامه‌ی کتاب تجارب ایران از سکونت‌گاه‌های غیررسمی، فصل پنجم پنج شهر هدف (بندرعباس، کرمانشاه، سنندج، زاهدان و تبریز) را معرفی می‌کند و ویژگی‌های جغرافیایی، اجتماعی و کالبدی هرکدام را نشان می‌دهد. فصل ششم به بحث نظری توانمندسازی و تمایز «شکوفایی مردم» و «شکوفایی مکان» اختصاص دارد. در فصل هفتم طراحی تحقیق، روش‌های ترکیبی کیفی و کمی، شیوه‌ی گردآوری و تحلیل داده‌ها و سرنخ‌های اولیه‌ی به‌دست‌آمده از شهرهای هدف تشریح شده است. فصل هشتم مدل‌ها، سیاست‌ها، فرایندها و پیامدهای توانمندسازی را در این شهرها ترکیب و مقایسه می‌کند و فصل نهم به جمع‌بندی درس‌ها، بازتاب‌ها، تهدیدها، چشم‌اندازها و افسانه‌های پیرامون توانمندسازی در ایران می‌پردازد.

خلاصه کتاب تجارب ایران از سکونت گاه های غیررسمی

کتاب تجارب ایران از سکونت‌گاه‌های غیررسمی به این پرسش محوری می‌پردازد که چرا سکونت‌گاه‌های غیررسمی در ایران تا این اندازه پایدار و مقاوم‌اند و چگونه می‌توان به‌جای حذف، آن‌ها را به بخشی از راه‌حل شهری تبدیل کرد. نویسنده با مرور تجربه‌ی ایران در دوره‌ی وام ارتقای کالبدی بانک جهانی، نشان می‌دهد که تمرکز صرف بر تخریب، جابه‌جایی اجباری یا رسمی‌سازی حقوقی، تصویر ناقصی از واقعیت می‌سازد. در این کتاب سه رویکرد «سازگاری»، «رسمی‌سازی» و «یکپارچه‌سازی» به‌عنوان محورهای اصلی سیاست‌گذاری بررسی شده است. متن با تحلیل داده‌های میدانی از پنج شهر هدف، به نقش سرمایه‌ی اجتماعی، شبکه‌های غیررسمی، مشارکت محلی و تغییر نگرش مدیران شهری می‌پردازد و نشان می‌دهد که توانمندسازی زمانی معنا پیدا می‌کند که ساکنان به‌عنوان عاملان تغییر دیده شوند، نه صرفاً گیرندگان خدمات یا مسئله‌ای برای حل‌کردن.

چرا باید کتاب تجارب ایران از سکونت گاه های غیررسمی را بخوانیم؟

کتاب تجارب ایران از سکونت‌گاه‌های غیررسمی تصویری جزئی و تحلیلی از حاشیه‌نشینی در ایران ارائه می‌دهد که هم تاریخ سیاست‌گذاری، هم تجربه‌ی میدانی و هم بحث نظری توانمندسازی را در کنار هم قرار داده است. خواندن آن امکان مقایسه‌ی رویکردهای مختلف از تخریب تا توانمندسازی و درک رابطه‌ی رسمی و غیررسمی در شهرهای ایرانی را فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تجارب ایران از سکونت‌گاه‌های غیررسمی به دانشجویان و پژوهشگران معماری، شهرسازی، برنامه‌ریزی و علوم اجتماعی، مدیران و کارشناسان شهری، فعالان حوزه‌ی حاشیه‌نشینی و توانمندسازی محلات و کسانی که درگیر سیاست‌گذاری مسکن و آمایش سرزمین هستند پیشنهاد می‌شود.