کتاب روایت یک فروپاشی

کتاب الکترونیکی روایت یک فروپاشی (بن‌بست نظام سلطنتی از نگاه کارگزاران اقتصادی آن)، با گردآوری و تألیف «رسول رئیس‌جعفری» و مقدمهٔ «فرشاد مؤمنی»، توسط انتشارات نهادگرا منتشر شده است. این اثر به بررسی عوامل فروپاشی نظام سلطنتی پهلوی از زاویهٔ دید مدیران و کارگزاران اقتصادی آن دوره می‌پردازد و با تکیه بر مصاحبه‌های تاریخ شفاهی هاروارد، روایت‌هایی از درون ساختار قدرت اقتصادی ایران در سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۷ ارائه می‌دهد. نسخهٔ الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روایت یک فروپاشی اثر رسول رئیس‌ جعفری

کتاب «روایت یک فروپاشی» به قلم «رسول رئیس‌جعفری» در سال ۱۳۹۹ منتشر شده و به یکی از مهم‌ترین دوره‌های تاریخ معاصر ایران، یعنی سال‌های پایانی حکومت پهلوی، می‌پردازد. تمرکز اصلی کتاب بر روایت‌های دست‌اول کارگزاران اقتصادی آن دوره است که در پروژهٔ تاریخ شفاهی دانشگاه هاروارد گردآوری شده‌اند. «رسول رئیس‌جعفری» با انتخاب مصاحبه‌هایی از مدیران و مسئولان کلیدی اقتصادی، تلاش کرده است تا از زاویه‌ای کمتردیده‌شده به دلایل فروپاشی نظام سلطنتی بپردازد. کتاب با مقدمه‌ای مفصل از «فرشاد مؤمنی» آغاز می‌شود که اهمیت نگاه تاریخی و نهادی به اقتصاد و سیاست ایران را برجسته می‌کند.

در ادامه، هر فصل به شرح‌حال و دیدگاه‌های یکی از کارگزاران اقتصادی اختصاص یافته و عوامل فروپاشی از منظر آن‌ها بررسی می‌شود. این اثر، علاوه‌بر روایت‌های شخصی، به تحلیل ساختاری و نهادی مشکلات اقتصادی و سیاسی ایران در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ شمسی می‌پردازد و تصویری چندلایه از بحران‌های مدیریتی، فساد، ناکارآمدی و بی‌برنامگی ارائه می‌دهد. کتاب «روایت یک فروپاشی» با تکیه بر منابع دست‌اول و مصاحبه‌های معتبر، بستری برای بازاندیشی دربارهٔ علل تحولات تاریخی ایران فراهم می‌کند.

خلاصه کتاب روایت یک فروپاشی

این کتاب با جمع‌آوری روایت‌های کارگزاران اقتصادی حکومت پهلوی، به بررسی ریشه‌های فروپاشی این نظام از منظر کسانی می‌پردازد که خود در بالاترین سطوح مدیریتی و تصمیم‌گیری اقتصادی حضور داشته‌اند. هر بخش به شرح‌حال و دیدگاه یکی از این افراد اختصاص یافته است؛ از جمله «بهمن آبادیان»، «ابوالحسن ابتهاج»، «علی امینی»، «محمدمهدی سمیعی»، «جعفر شریف‌امامی»، «علی‌نقی عالیخانی»، «عبدالمجید مجیدی»، «غلامرضا مقدم» و «محمد یگانه». این افراد هریک با تکیه بر تجربه‌های خود، به عواملی چون افزایش درآمدهای نفتی و بی‌انضباطی مالی، غفلت از توسعهٔ انسانی، اتلاف منابع ملی، فساد ساختاری، ضعف نظام تصمیم‌گیری، بی‌توجهی به برنامه‌ریزی و شایسته‌سالاری و دخالت مستقیم شاه در امور اجرایی اشاره می‌کنند.

روایت‌ها نشان می‌دهد که چگونه وفور منابع نفتی به‌جای تقویت زیرساخت‌ها و توسعهٔ انسانی، به بی‌برنامگی و حیف‌ومیل منابع انجامید. همچنین ساختار قدرت متمرکز و استبدادی امکان اصلاحات و پاسخ‌گویی را از میان برده و زمینه‌ساز فساد و ناکارآمدی گسترده شده بود. در مجموع، کتاب تصویری از یک نظام اقتصادی و سیاسی ارائه می‌دهد که به‌دلیل ضعف‌های نهادی، بی‌توجهی به توسعهٔ پایدار و ترجیح منافع فردی و باندی بر منافع ملی به‌سمت فروپاشی سوق پیدا کرد.

چرا باید کتاب روایت یک فروپاشی را خواند؟

این کتاب فرصتی فراهم می‌کند تا تحولات مهم تاریخ معاصر ایران از زاویهٔ دید مدیران و کارشناسان اقتصادی آن دوره بازخوانی شود. روایت‌های دست‌اول و تحلیل‌های مبتنی بر تجربه، امکان فهم عمیق‌تر دلایل فروپاشی نظام سلطنتی و چالش‌های ساختاری اقتصاد ایران را به‌دست می‌دهند. همچنین کتاب با تکیه بر منابع معتبر و مصاحبه‌های تاریخ شفاهی، بستری برای مقایسهٔ روایت‌های رسمی و غیررسمی دربارهٔ علل انقلاب ۱۳۵۷ فراهم می‌کند و به مخاطب کمک می‌کند تا فراتر از کلیشه‌های رایج، به ابعاد پنهان و کمتردیده‌شدهٔ تاریخ اقتصادی و سیاسی ایران بیندیشد.

خواندن کتاب روایت یک فروپاشی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به تاریخ معاصر ایران، دانشجویان اقتصاد، علوم سیاسی و جامعه‌شناسی و کسانی که دغدغهٔ شناخت ریشه‌های تحولات اجتماعی و اقتصادی ایران را دارند مناسب است. همچنین برای افرادی که به‌دنبال تحلیل‌های ساختاری و نهادی دربارهٔ فروپاشی نظام‌ها و انقلاب‌ها هستند مفید خواهد بود.