کتاب مصدق بدون نفت

کتاب مصدق بدون نفت (از تولد تا ۱۳۲۰) نوشته رسول رئیس جعفری، به‌ جای تمرکز بر ملی‌شدن نفت، به سال‌هایی می‌پردازد که شخصیت سیاسی و فکری محمد مصدق در آن‌ها شکل گرفت؛ از خانواده و تحصیل تا تجربه‌های اداری، مالی و پارلمانی. نویسنده می‌کوشد نشان دهد مصدق پیش از آنکه به یک نماد سیاسی بدل شود، چگونه در برخورد با قانون، مالیه، قدرت و بحران‌های ایران زمانه‌اش ساخته شد. انتشارات نهادگرا این زندگی‌نامه را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مصدق بدون نفت

کتاب مصدق بدون نفت نوشته‌ی رسول رئیس جعفری تلاشی است برای بازخوانی دوره‌ای از زندگی محمد مصدق که معمولاً زیر سایه‌ی ماجرای نفت و نخست‌وزیری او قرار می‌گیرد. تمرکز اصلی اثر بر این پرسش است که مصدق چگونه به چهره‌ای تبدیل شد که بعدها در یکی از مهم‌ترین بزنگاه‌های سیاسی ایران نقش محوری گرفت. نویسنده پیوند میان تجربه‌ی زیسته، آموزش، موقعیت خانوادگی، مسئولیت‌های اجرایی و مواضع سیاسی مصدق را بررسی می‌کند. از دل همین نگاه، کتاب به‌ سمت شناخت زمینه‌های فکری و اداری او می‌رود؛ زمینه‌هایی که درک رفتار سیاسی بعدی‌اش را ممکن می‌کنند.

کتاب در ۲۰ فصل تنظیم شده و از نژاد و تبار مصدق تا سال‌های عزلت و خانه‌نشینی او در پایان دوره‌ی موردبحث پیش می‌رود. رسول رئیس جعفری از خلال فصل‌های کتاب به نسبت میان قانون، دولت، استقلال، تمرکز قدرت، ساخت مالی کشور و دخالت خارجی پرداخته است. فضای کتاب تاریخی و تحلیلی است و در آن، مصدق نه‌فقط به‌ عنوان یک سیاستمدار، بلکه به‌ عنوان فردی دیده می‌شود که تحصیلات حقوق و اقتصاد، تجربه‌ی دیوانی و حضور در موقعیت‌های بحرانی، نگاه او را شکل داده‌اند.

کتاب مصدق بدون نفت همچنین تصویری از ایرانِ پرآشوب اواخر قاجار و آغاز پهلوی به دست می‌دهد؛ دوره‌ای که در آن انقلاب مشروطه، قرارداد ۱۹۰۷، قرارداد ۱۹۱۹، کودتای ۱۲۹۹، تغییر سلطنت و کشمکش بر سر اداره‌ی کشور، مسیر سیاست را تعیین می‌کردند. اهمیت اثر در این است که این رخدادها را فقط به‌ صورت پس‌زمینه نمی‌آورد، بلکه نشان می‌دهد مصدق در دل همین تجربه‌ها چه آموخت و چرا در موضوعاتی مانند مالیه، قانون، تمرکز قدرت و رابطه‌ی دولت با منافع ملی حساس شد.

خلاصه کتاب مصدق بدون نفت

کتاب مصدق بدون نفت زندگی محمد مصدق را از تولد تا ۱۳۲۰ دنبال می‌کند و نشان می‌دهد شکل‌گیری او به‌ عنوان یک چهره‌ی سیاسی، حاصل مجموعه‌ای از تجربه‌های خانوادگی، آموزشی و اجرایی بوده است. روایت از ریشه‌های خانوادگی او در میان خاندان‌های دیوانی و قاجاری آغاز می‌شود و سپس به تحصیل، ورود به مستوفی‌گری، نمایندگی مجلس، مسئولیت‌های مالی و اداری، مخالفت با قرارداد ۱۹۱۹، مواجهه با کودتای ۱۲۹۹ و موضع‌گیری در برابر تغییر سلطنت می‌رسد. 

در این مسیر، کتاب بر یک نکته پافشاری می‌کند: مصدقِ شناخته‌شده‌ی سال‌های بعد، ناگهان پدید نیامد بلکه در برخورد پیوسته با مسئله‌ی قانون، مالیه، استقلال کشور و تمرکز قدرت ساخته شد.

چرا باید کتاب مصدق بدون نفت را بخوانیم؟

• این کتاب دوره‌ای کمتر دیده‌شده از زندگی مصدق را بررسی می‌کند و توجه را از فقط ماجرای نفت به سال‌های شکل‌گیری او می‌برد.
• خواننده می‌تواند پیوند میان تحصیلات حقوق و اقتصاد مصدق و تصمیم‌های سیاسی بعدی او را دقیق‌تر دنبال کند.
• کتاب از خلال زندگی یک شخصیت سیاسی، تصویری روشن از بحران‌های ایران در اواخر قاجار و آغاز پهلوی ارائه می‌دهد.
• فصل‌های مربوط به مالیه، قرارداد ۱۹۱۹، کودتای ۱۲۹۹ و تغییر سلطنت، زمینه‌ی تاریخی مواضع مصدق را قابل‌فهم‌تر می‌کنند.
• اثر نشان می‌دهد تجربه‌های اداری و اجرایی چگونه در شکل‌گیری نگاه مصدق به قانون، دولت و استقلال نقش داشته‌اند.

خواندن کتاب مصدق بدون نفت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مصدق بدون نفت به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به تاریخ سیاسی ایران که می‌خواهند دوره‌ی پیش از نخست‌وزیری مصدق را بهتر بشناسند.
• خوانندگانی که درباره‌ی نسبت میان قانون، مالیه و قدرت در تاریخ معاصر ایران کنجکاوند.
• کسانی که می‌خواهند مواضع مصدق را در بستر تجربه‌های شخصی و اجرایی او بررسی کنند.
• پژوهشگران و دانشجویانی که به تحولات اواخر قاجار و آغاز پهلوی توجه دارند.
• مخاطبانی که از مطالعه‌ی زندگی شخصیت‌های تاریخی در پیوند با رخدادهای بزرگ سیاسی لذت می‌برند.