کتاب چرا جنگ؟

«چرا جنگ؟» مجموعه نامه‌های آلبرت آینشتین(۱۹۵۵-۱۸۷۹)، فیزیکدان برجسته آمریکایی آلمانی‌تبار و دکتر زیگموند فروید(۱۹۳۹- ۱۸۵۶)، عصب‌شناس اتریشی و پدر علم روانکاوی است. سی‌ام ژوییه سال ۱۹۳۲ میلادی است. آینشتین و دوستانش برتراند راسل، رومان رولان، اشتفان تسوایگ، کارل فون اوسیتسکی و دیگران بر این باورند که بین‌المللی از دانشمندان و نویسندگان و روشن‌فکران جهان قادر خواهد بود در برابر بی‌مسئولیتی قدرتمندان سیاسی، افکار عمومی جهان را علیه جنگ‌طلبی و گسترش تسلیحات بسیج کند. در پیگیری این امر بود که آلبرت آینشتین توصیه آنری بونه، رئیس «انستیتوی بین‌المللی همکاری‌های معنوی»را که به او پیشنهاد تبادل نظر با یکی از دانشمندان سرشناس داده بود، به فال نیک می‌گیرد و نامه‌ای به زیگموند فروید می‌نویسد. آینشتین به‌رغم آنکه اعتقاد چندانی به روان‌شناسی نداشت، در نامه‌اش به فروید از او می‌خواهد تا مسئله ممانعت از جنگ را از منظر روان‌شناسی بررسی کند. آینشتین نامه خود به فروید که تاریخ ۳۰ ژوییه سال ۱۹۳۲ میلادی را بر پیشانی دارد، با این پرسش آغاز می‌کند: «آیا در مقابل فاجعهٔ شوم جنگ راه نجاتی برای بشریت وجود دارد؟» آینشتین در پرسش‌های خود از فروید، به نکته‌ای اشاره می‌کند که پاسخ فروید به آن، در واقع شروع بررسی روان‌شناسانهٔ وی از پدیده جنگ است؛ در واقع هر دو بر این باورند که علل اصلی بروز پدیده شوم جنگ را نباید تنها در جهان سیاست و دنیای اقتصاد جست‌وجو کرد. بی‌تردید قدرت‌طلبی و زیاده‌خواهی و میل به جهانخواری قدرت‌های کوچک و بزرگ و نیز استبداد رأی دیکتاتورها و سوداگری‌های صاحبان صنایع نظامی، یکی از علل وقوع جنگ‌هاست، اما با این همه، بررسی پدیدهٔ جنگ پیچیده تر از این‌هاست.