کتاب مبانی آفرینش ملودی در آهنگ سازی

کتاب مبانی آفرینش ملودی در آهنگ سازی نوشتهٔ محمدرضا آزاده فر است و نشر مرکز آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب مبانی آفرینش ملودی در آهنگ سازی

اگرچه تعداد اصوات سازها محدود است و دامنه‌ٔ صوتی حنجره‌ٔ انسانی از آن هم محدودتر، یکی از شگفت‌آورترین توانایی‌هایی که در نهاد انسان وجود دارد بهره‌برداری از این محدودیت برای خلق آثار نامحدود موسیقایی است. آوازی ساده شامل تنها ده نت، امکان تبدیل‌شدن به بیش از شصت میلیون ملودی متفاوت را دارد. اما در ابتدای کارِ یک آهنگ‌ساز جوان، معمولاً ایده‌های موسیقایی به‌راحتی از ذهن او به روی کاغذ یا ساز او جریان نمی‌یابد. او احتیاج دارد ابزاری برای شروع جریان آفرینش خویش در دست داشته باشد تا با کمک آن بتواند عوامل متشکله‌ٔ موسیقی مانند ملودی، ریتم، هارمونی، واسطه‌های اجرای موسیقی و غیره را بهره‌برداری و کنترل کند.

از جهت اینکه خاستگاه «فرم»، «هارمونی»، «کنترپوان» و «ارکستراسیون» تا حد زیادی تمدن غربی بوده است تاکنون منابع بی‌شماری در این موضوعات به زبان‌های خارجی منتشرشده است، اما کتاب مستقل در مورد ملودی در آهنگ‌سازی کمیاب است و موضوع ملودی اغلب در حاشیه‌ٔ موضوعات دیگر مورد بررسی قرار گرفته است. توجه فرهنگ‌های موسیقایی ایرانی، هندی، ترکی و عربی به ملودی بسیار متفاوت از فرهنگ‌های غربی است. ذائقه‌ٔ شنیداری شنوندگان این فرهنگ‌ها تا حد زیادی طلب‌کننده‌ٔ ملودی در آثار است. کتابی که پیش روی شماست براساس ضرورت پرداختن به این موضوع نوشته شده است.

خواندن کتاب مبانی آفرینش ملودی در آهنگ سازی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران حوزهٔ موسیقی و آهنگ‌سازی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب مبانی آفرینش ملودی در آهنگ سازی

«ملودی تعبیر می‌شود به از پی هم آمدن و انتظام اصوات موسیقایی در بستر زمان بر بنیان هنجارهای فرهنگی. این یکی از پدیده‌هایی است که در نزد همهٔ اقوام و ملل عالم دیده‌شده و قدمت آن به دوران ماقبل تاریخ برمی‌گردد. اگرچه، در برخی فرهنگ‌ها ریتم پاره‌ای جدایی‌ناپذیر و بنیان اصلی در این مقوله است و از پی آمدن اصوات کوبه‌ای حتی بدون اصوات مشخص موسیقایی به‌عنوان ملودی شناخته می‌شود که از مظاهر بروز چنین پدیده‌هایی می‌توان به بخش‌های وسیعی از آفریقا اشاره کرد (Ringer ۲۰۰۱). به‌طورکلی ملودی‌ها از لحاظ منبع شکل‌دهندهٔ آن‌ها از دیدگاه کورت زاکس (Curt‌Sachs ۱۹۴۳) به سه دستهٔ اصلی تقسیم می‌شوند:

۱ ـ ملودی‌های کلام‌انگیخته (logogenic)

۲ ـ ملودی‌های حس‌انگیخته (Pathogenic)

۳ ـ ملودی‌های لحن‌انگیخته (melogenic)

اگرچه روابط علت و معلولی زبان و ملودی هنوز تحت بررسی دانشمندان علم زبان‌شناسی است، اما گستردگی فراوان ملودی‌های برگرفته از کلام یا کلام‌انگیخته (logogenic melody) به‌هیچ‌روی قابل کتمان نیست. علاوه بر آن بهره‌گیری از اصول و قواعد مشترک در شکل‌گیری آوای کلام و ملودی در شکلِ سازی (غیرکلامی) آن نمودهایی کاملاً عینی دارد (این اصول در فصول بعدی و مشخصاً در بخش ارتباط کلام و موسیقی به‌صورت دقیق‌تری موردمطالعه قرار خواهد گرفت).»