کتاب معنای زندگی در ۱۶ تصویر

کتاب معنای زندگی در ۱۶ تصویر نوشتهٔ رابرت سالمن و ترجمهٔ مهدی خسروانی است و انتشارات اریش آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب معنای زندگی در ۱۶ تصویر

مسئلهٔ «معنای زندگی» معمولاً در چنین موقعیت‌هایی است که برای ما (بیشتر ما انسان‌ها، نه‌فقط فلسفه‌خوانده‌ها یا فلسفه‌ورزان حرفه‌ای) برجسته می‌شود: وقتی که خبر مرگ یا بیماری عزیزی را می‌شنویم، خودمان در آستانهٔ مرگ قرار می‌گیریم، یا تلخی شکست‌های کمرشکن را می‌چشیم. دلیلش این است که پاسخ بسیاری از پرسش‌های مهمِ دیگر به پاسخِ این پرسش وابسته است. تا وقتی معنای زندگی را کشف یا وضع نکرده باشیم، به‌سختی می‌توانیم پاسخی قانع‌کننده برای سایر پرسش‌های مهم زندگی بیابیم، اما چنانکه رابرت سالِمِن در کتاب معنای زندگی در ۱۶ تصویر گفته است، پرسش از معنای زندگی پرسشی نیست که بتوان (یا باید) پاسخی دقیق به آن داد؛ خصوصاً که یافتن «پاسخ دقیق» و در عین حال موجه، اگر هم امکان‌پذیر باشد، احتمالاً مستلزم سال‌ها کوشش فلسفی است و واقعیت این است که بیشتر انسان‌ها قصد ندارند سال‌های زیادی از عمرشان را صرف یافتن پاسخ دقیق برای این پرسش (یا هر پرسش دیگری) کنند.

اما آیا یافتن پاسخ دقیق، تنها راه است؟ آیا نمی‌توان به شیوه‌ای دیگر (مثلاً شیوهٔ استعاری) دربارهٔ معنای زندگی اندیشید و به پاسخی دست یافت که، گرچه ممکن است دقیق نباشد، اما تاحدودی خردپذیر و رضایت‌بخش باشد؟ به گمان این کتاب،‌ می‌توان. تصاویر و استعاره‌های قوی به ما کمک می‌کنند تا به اندیشهٔ خودمان دربارهٔ زندگی (دست‌کم زندگی شخصمان) شفافیت و غنای بیشتری ببخشیم و به یک پاسخ درست (یا پاسخ درستِ شخصی) دست یابیم.

معنای زندگی در ۱۶ تصویر قرار است همین کار را بکند. این جستار کوتاه، درواقع، آلبومی است از ۱۶ تصویر که شاید بسیاری یا برخی از ما بتوانیم تصویر زندگی مطلوب خودمان، زندگی‌ای را که برای آن ساخته شده‌ایم، در میان آنها بیابیم. به‌علاوه، با ارجاع به آثار فلسفی، برای مثال آثار نیچه و شوپنهاور یا آثار هنری (فیلم‌ها، رمان‌ها و دیگر آثار هنری که در متن از آنها نام برده شده) این امکان را به خواننده می‌دهد که تصویر مورد علاقهٔ خود را در آن آثار بیشتر بکاود و بجوید.

خواندن کتاب معنای زندگی در ۱۶ تصویر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران کتاب‌های فلسفی و خودیاری پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب معنای زندگی در ۱۶ تصویر

«۱. این جمله را کامل کنید: «زندگی ... است».

چند پاسخ ممکن برای تکمیل جملهٔ بالا:

ـ زندگی یک جورچین است، با این تفاوت که معلوم نیست درنهایت چه تصویری باید خلق شود و حتی معلوم نیست همهٔ تکه‌های لازم برای تکمیل تصویر را در اختیار داشته باشید.

ـ زندگی یک دهلیز تودرتو است، با این تفاوت که می‌کوشید از آن خارج نشوید.

ـ زندگی یک بازی پوکر است (نیاز به شانس دارد، اما ممکن است با یک دستِ بد برنده شوید و ممکن است با یک دستِ هم‌خال بازنده شوید.

ـ زندگی بازی برد و باخت است. عدهٔ کمی می‌برند، اما بیشتر افراد می‌بازند.

ـ زندگی یک ماجراست.

ـ زندگی تجربهٔ آموختن است.

ـ زندگی نعمت است.

ـ زندگی رنج است.

پاسخ شما به این پرسش چه چیزی دربارهٔ شما و نحوهٔ نگاهتان به خودتان می‌گوید؟ اهداف نهایی شما چه چیزهایی هستند؟ انتظارات، امیدها و ترس‌های شما کدام‌اند؟

۲. فرض کنید فرشته‌ای روی ابرها نشسته است و از آن بالا نمایش کارهای انسان‌ها را تماشا می‌کند (همان‌طورکه ما بعضی وقت‌ها به تماشای اجتماعی از مورچه‌ها که با شتاب در حال انجامِ کارهای همیشگی‌شان هستند، می‌نشینیم). آن فرشته دربارهٔ جنب‌وجوش ما چه می‌گوید؟ این منظره برای آن فرشته چه معنایی دارد؟

۳. سه یا چهار نمونه از کارهایی را که می‌خواهید حتماً قبل از مرگتان انجام دهید، نام ببرید. چه تعداد از این کارها را به انجام رسانده یا شروع کرده‌اید؟ کدام‌یک از این کارها را می‌توانستید دست‌کم شروع کرده باشید، اما هنوز شروع نکرده‌اید؟ چرا؟

۴. آلبر کامو معتقد بود زندگی همانند کار سیزیفوس، قهرمان اسطوره‌های یونانی، است. سیزیفوس محکوم شده بود که سنگی را به بالای کوه بغلتاند، بعد آن را از کوه به پایین بیندازد، بعد دوباره آن را به بالای کوه بغلتاند، و این کار را برای همیشه ادامه دهد. آیا زندگی به‌راستی چنین است؟ چرا؟

معنای زندگی چیست؟ این همان «پرسش بزرگ» است؛ پرسشی که پاسخ‌دادن به آن دشوارتر از پاسخ‌دادن به همهٔ پرسش‌های دیگر است؛ پرسشی مبهم و پیچیده که در عین حال پاسخی فوری می‌طلبد. اندیشمندان محتاط معمولاً از آن می‌پرهیزند؛ زیرا از ابهامش آگاه‌اند و می‌دانند که اصلاً خود واژهٔ «معنا» چندپهلوست و پاسخ‌هایی که می‌توان به این «پرسش بزرگ» داد، حقایقی مشخص و دقیق نیستند که بتوان با عقل و استدلال از آنها دفاع کرد. با این حال، همین عقل است که امکان پاسخ‌دادن به پرسش را به ما می‌دهد و همین عقل است که پرسش را گریزناپذیر می‌سازد.»