کتاب کتاب فلسفی: روایت زندگی حجت‌الاسلام شیخ محمدتقی فلسفی

«کتاب فلسفی»، روایت زندگی حجت‌الاسلام شیخ محمدتقی فلسفی(۱۳۷۷-۱۲۸۳)، به قلم علیرضا مازاریان(-۱۳۶۴) است. در بریده‌ای از مقدمه کتاب می‌خوانیم: «زمانه‌ای که فلسفی در آن می‌زیست، مختصاتی داشت؛ همان‌گونه که او نیز خود مختصاتی خاص داشت. بخش مهمی از مختصات زمانه‌ی او این بود: حکومتی غیردینی با امکانات و توانایی‌هایی مدرن و البته وارداتی (مانند رادیو، تلویزیون، مطبوعات، دستگاه ضبط و پخش و دوربین، دانشگاه‌، بانک‌، پارلمان و...) و مردمی متدین که در حسرت روزگار گذشته‌ مانده بودند و از این‌سو نیز نتوانسته بودند کاملاً مدرن شوند. مهم‌ترین ویژگی‌های او نیز خردگرایی در قالب مذهب، مطالعات علمی ـ اجتماعی جدید، ارتباط با نخبگان و متخصصان و رجال سیاسی، مهارت در بیان، قدرت صوت، توانایی مصلحت‌سنجی و ارزیابی شرایط بود. این دو دسته از مختصاتِ زمانه‌ی فلسفی و خود او، آن‌قدر با یک‌دیگر سازگار و همراه افتادند، که شخصیتی تکرارناشدنی را در عرصه‌ی خطابه به یادگار گذاشتند. فلسفی زمانه‌اش را خوب می‌شناخت و دقیقاً می‌دانست مشکل عمومی مردم و راه‌حل رجال سیاسی و نخبگان علمی چیست و درست است یا نه. فقر، بی‌سوادی، قانون‌گریزی، ازخودبیگانگی، تقلیدگرایی شدید، بی‌توجهی به بهداشت و تغذیه، بی‌خردی، خودرأیی، انحصارگرایی، مذهب‌ستیزی، اعمال خشونت با توهم مدیریت و بسیاری عوامل دیگر را به‌عنوان آسیب‌های پیش‌رونده در مردم، نخبگان و حاکمان آن دوران می‌دید و بر فراز منبر تشریح و ریشه‌یابی می‌کرد. انتقادات تند و صریح فلسفی، تنها به یک گروه و جریان محدود نمی‌شد و دامن همه را می‌گرفت. اما این نقدها را آن‌قدر شمرده‌شمرده و به تفصیل، دقیق و با بیان منطقی و همه‌فهم مطرح می‌کرد که شاه و نخست‌وزیر و وزیر و وکیل و هر فردی که از او مستقیم یا غیرمستقیم انتقاد می‌شد، پای منبرش می‌نشست و گوش می‌کرد.»