کتاب آشنایی با هنر پرسشگری

کتاب آشنایی با هنر پرسشگری نوشتهٔ لیندا الدر و ریچارد پل و ترجمهٔ علی صاحب الزمانی است و انتشارات اختران آن را منتشر کرده است. این کتاب براساس مفاهیم تفکر انتقادی و اصول سقراطی نوشته شده است. کتاب آشنایی با هنر پرسشگری راهنمای مختصری است برای آشنایی با هنر پرسشگری.

درباره کتاب آشنایی با هنر پرسشگری

غیرممکن است کسی متفکر خوب اما پرسندهٔ بدی باشد. پرسش‌ها تعیین می‌کنند چه کار باید کرد، مشکل را بیان می‌کنند و نشان می‌دهند مسئله چیست. پرسش‌ها پیش‌برندهٔ تفکرند، ولی پاسخ‌ها نشانهٔ توقف کامل در تفکر. تفکر فقط هنگامی ادامه می‌یابد و به کاوشگری بدل می‌شود که هر پاسخ، پرسش‌های جدیدی برانگیزد. ذهن بدون پرسش درواقع زنده نیست. بدون پرسش هیچ درکی اتفاق نمی‌افتد. پرسش‌های سطحی منجر به درک سطحی می‌شوند و پرسش‌های مبهم منجر به درک مبهم. ذهنی که فعالانه پرسشگری نمی‌کند، عملاً مشغول یادگیری نیست.

همهٔ رشته‌ها تنها تا وقتی زنده هستند که پرسش‌های جدیدی در آن‌ها به وجود آید و این پرسش‌ها در مقام محرک تفکر جدی گرفته شوند. وقتی در رشته‌ای، دیگر کسی در پی پاسخ‌های معنادار به پرسش‌های بنیادین نباشد آن رشته خواهد مرد. برای فکرکردن به هر پدیده‌ای ابتدا باید پرسش‌های لازم برای درک منطق حاکم بر آن پدیده به‌وضوح و به‌دقت تبیین شود.

کیفیت زندگی ما بسته به کیفیت تفکر ماست. کیفیت تفکر ما نیز به نوبهٔ خود بسته به کیفیت پرسش‌هایی است که می‌کنیم، زیرا این پرسش‌ها در حکم نیروی محرکهٔ تفکر هستند. بدون پرسش چیزی نداریم که به آن فکر کنیم. بدون پرسش‌های بنیادین معمولاً نمی‌توانیم تفکرمان را بر آنچه مهم و ریشه‌ای است متمرکز کنیم.

برای موفق بودن در زندگی باید پرسش‌های بنیادین کرد: هنگام مطالعه، نوشتن، صحبت‌کردن، خرید، کارکردن یا پرورش فرزند، انتخاب دوست یا شریک زندگی،‌ یا طرف‌شدن با رسانه‌های جمعی و اینترنت.

موضوع کتاب آشنایی با هنر پرسشگری آشنایی با پرسش‌های بنیادین در مقام لازمهٔ تفکر است. در این کتاب به اصولی پرداخته می‌شود که برای تبیین، تحلیل، ارزیابی و سامان‌دهی به پرسش‌های بنیادین ضروری است. دسته‌بندی این کتاب در مورد نوع پرسش‌ها بسته نیست و همپوشانی زیادی بین آن‌ها وجود دارد. اینکه در هر موقعیتی چه نوع پرسشی باید کرد به قضاوت شخصی ما بستگی دارد و اینکه دامنهٔ وسیعی از پرسش‌ها داشته باشیم مربوط است به میزان دانش ما.

بدون مهارت در پرسشگری مهارت در تفکر ممکن نیست. بنابراین سعی می‌کنیم به وضعیت ذهنی‌ای دست یابیم که در آن پرسشگری بنیادین به طبیعت ثانوی ما بدل شود. پرسش‌های بنیادین کلید تفکر خلاقانه، یادگیری عمیق و زندگی ثمربخش هستند.

در این کتاب، به‌اختصار به دسته‌بندی‌ها و فهرست‌های پرسش‌های بنیادین پرداخته شده، نه به تفصیل. وانگهی اندیشه‌هایی که اینجا آمده تنها برای رفع احتیاجات پرسشگرانهٔ روزمره کارایی دارند. ممارست در پرسشگری بنیادین نهایتاً منجر به عادت به این نوع پرسشگری می‌شود. منتها ممارست در پرسشگری اگر مفهومی از آن در ذهن نداشته باشیم عملی نیست. این راهنمای مختصر در حکم نقطهٔ شروعی است برای درک مفاهیمی که اگر به کار بسته شوند، ما را به پرسش‌های بنیادین خواهند رساند.

خواندن کتاب آشنایی با هنر پرسشگری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به کسانی که می‌خواهند با هنر پرسشگری آشنا شوند پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب آشنایی با هنر پرسشگری

«خوانندگان ماهر می‌توانند موضوعی را تنها با خواندن کتاب و بدون بهره بردن از سخنرانی یا کلاس درس فراگیرند. می‌توان فقط با مطالعه در رشته‌ای تحصیل کرد. خوانندگان ماهر در حین خواندن فعالانه پرسش می‌کنند تا درک کنند، تا آنچه را می‌خوانند ارزیابی کنند و ایده‌های مهم را در تفکر خود وارد کنند.

خوانندهٔ ماهر خواندن را گفت‌وگویی فعالانه در نظر می‌گیرد که دربردارندهٔ پرسشگری دائم است. نمونهٔ پرسش‌هایی که خوانندهٔ انتقادی در حین خواندن می‌کند این‌هاست:

-برای چه این (متن) را می‌خوانم؟ هدفم چیست؟ برای رسیدن به چه چیزی تلاش می‌کنم؟

-هدف نویسنده چیست؟ با مطالعهٔ دقیق عنوان، فهرست، پیش‌گفتار و مقدمه چه چیزی در مورد دیدگاه او می‌توان فهمید؟

-آیا می‌توانم آنچه را نویسنده در هر پاراگراف می‌گوید با کلمات خودم بیان کنم؟ چه پرسش‌هایی دارم؟

-آیا قسمتی از این جمله یا پاراگراف هست که آن را نفهمیده باشم؟ در مورد کدام قسمت آن شک دارم؟ کدام قسمت آن برایم واضح است؟

-اگر چیزی را نمی‌فهمم آیا به دلیل مبهم بودن متن است یا بدخواندن؟

-چه پرسش‌هایی دارم؟ چقدر برایم مهم است که پیش از ادامهٔ خواندن پاسخ این پرسش‌ها را بیابم؟

-آیا معنی اصطلاحات کلیدی را می‌فهمم یا باید به لغتنامه مراجعه کنم؟

-آیا مؤلف اصطلاحات مهم را به معنی اصلی آن‌ها به کار برده یا خیر؟

-آیا واقعیت‌های ارائه شده مورد اعتماد هستند یا باید در مورد آن‌ها تحقیق کنم؟

-شاخص‌ترین اندیشه‌های مطرح شده در این متن کدامند؟

-آنچه می‌خوانم به من چه ارتباطی دارد؟ چطور می‌توانم مطلب را با آنچه در زندگی‌ام مهم است یا خواهد بود مرتبط کنم؟

-ماهیت پرسش مطرح شده در این متن چیست؟ آیا پیچیدگی‌های آن را درک می‌کنم؟

-آیا بهتر نیست که مسئله را، پیش از ادامهٔ خواندن این متن، در متنی دیگر بررسی کنم؟»