کتاب صوتی ذن

کتاب صوتی ذن (Zen: A Way of Life)، نوشته کریسمس همفریز و ترجمه منوچهر شادان، یکی از متن‌های کلاسیک و جدی درباره‌ی آیین بودا و مکتب ذن است که نشر ققنوس آن را منتشر کرده و آوانامه نسخه‌ی صوتی آن را با گویندگی مهدی صفری روانه‌ی بازار کتاب است. نویسنده کوشیده است تصویری منظم از بودیسم، سیر تاریخی آن و جایگاه ذن در میان مکاتب بودایی ارائه دهد. او از سنت بودایی تراودا و ماهایانا شروع می‌کند، به مفاهیمی مثل کرمه، تولد مجدد، سه نشانه‌ی هستی، چهار حقیقت شریف، راه میانه و مراقبه می‌پردازد و سپس به‌تدریج شنونده را به‌سوی مکتب ذن و مسئله‌ی ساتوری یا تجربه‌ی شهودی روشن‌بینی هدایت می‌کند.

درباره کتاب صوتی ذن اثر کریسمس همفریز

کتاب صوتی ذن، نوشته‌ی کریسمس همفریز، از مسئله‌ی دشوار «تجربه‌ی واقعیت» و ناتوانی زبان در بیان کامل آن آغاز می‌شود و می‌کوشد تصویری عمیق و دور از برداشت‌های سطحی و مدگرایانه‌ی رایج در غرب از ذن ارائه دهد. نویسنده برای نزدیک‌شدن به مفهوم ذن، ابتدا مخاطب را با ریشه‌های بودایی آن آشنا و تأکید می‌کند که ذن را نمی‌توان صرفاً با مطالعه‌ی چند داستان درک کرد؛ بلکه دستیابی به آن نیازمند مطالعه‌ی عمیق، انضباط ذهنی و اخلاقی، پشتکار و سال‌ها کار درونی است.

کتاب صوتی ذن اثر کریسمس همفریز ابتدا مکتب تراودا را به‌عنوان یکی از قدیمی‌ترین مکاتب بودایی معرفی می‌کند، سپس به ماهایانا، یعنی «گردونه‌ی بزرگ رستگاری»، می‌پردازد و در نهایت تاریخ و شکل و متون مکتب ذن ژاپنی را بررسی می‌کند. نویسنده به مفاهیمی مانند تولد مجدد و تناسخ و تفاوت نگاه بودایی با دیدگاه‌های فلسفه‌ی الهی و اسلامی درباره‌ی مرگ، پاداش، کیفر و انگیزه‌ی اخلاقی پرداخته است.

کتاب صوتی ذن ویژگی‌های لازم برای آغاز خودآموزی ذن را برمی‌شمارد، سه مفهوم (بودیسم، بودیسم ذن و ذن) را از یکدیگر تفکیک و ریشه‌ی واژه‌ی ذن در مفاهیم دیانا و چان را بررسی می‌کند. بخش‌های میانی کتاب به شیوه‌های آموزش ذن در دو شاخه‌ی رین‌زایی و سوتو، جایگاه کوآن و موندو و دشواری آموزش ذن در غرب می‌پردازد و ضرورت ایجاد روشی مناسب برای خودآموزی ذهن غربی را مطرح می‌کند.

در نهایت کتاب صوتی ذن به گسترش مکتب ماهایانا و جایگاه ذن به‌عنوان «گل درخت بودیسم» می‌رسد و تصویری کلی از مسیر فکری و تاریخی شکل‌گیری ذن، از آموزه‌های بودا تا مکتب ذن ژاپنی، در اختیار شنونده قرار می‌دهد.

خلاصه کتاب صوتی ذن

ذن در این اثر به‌عنوان راهی جدی برای یافتن معنای زندگی، رهایی از رنج درونی و رسیدن به روشن‌بینی معرفی می‌شود. این مسیر تفنن نیست؛ وظیفه‌ای همیشگی برای انسان جوینده است. نویسنده برای ورود به این راه، طلب حقیقت، فروتنی، پشتکار، رشد فکری، آگاهی از محدودیت عقل، تقویت شهود، تعادل روانی و سبکبالی را ضروری می‌داند. او میان بودیسم، بودیسم ذن و خود ذن تفاوت می‌گذارد و ذن را تجربه‌ی عرفانی تماس با «آن» یا ساتوری معرفی می‌کند؛ تجربه‌ای که پایان راه نیست؛ آغاز حرکت به‌سوی روشن‌بینی کامل است.

کتاب ذن به زندگی بودا، نیروانا و سه نشانه‌ی هستی (ناپایداری، رنج و نبودِ خودِ ثابت) می‌پردازد و چهار حقیقت شریف و راه هشتگانه را به‌عنوان مسیر رهایی از رنج توضیح می‌دهد. بخش مهمی از کتاب به قانون کرمه و تولد مجدد اختصاص دارد. کرمه در اینجا قانون علت و معلولی معرفی می‌شود که انسان را در برابر افکار و اعمال خود مسئول می‌کند و نشان می‌دهد که واکنش‌های امروز می‌تواند آینده را تغییر دهد.

سه مرحله‌ی تمرکز، مراقبه و ژرف‌اندیشی بررسی می‌شود و بر انگیزه‌ی درست، نظم در تمرین و پرهیز از مراقبه‌ی ناشیانه تأکید می‌شود. در نهایت، ذن راهی برای عبور از دوگانگی و رسیدن به «نه‌ذهن» یا «موشین» معرفی می‌شود؛ حالتی که در آن سکوت، حضور و عمل بی‌ادعا می‌تواند بیانگر روشن‌بینی باشد.

چرا باید کتاب صوتی ذن را بشنویم؟

کتاب صوتی ذن تصویری منظم و عمیق از بودیسم و ذن ارائه می‌دهد و مسیر آن را از زندگی بودا و تراودا تا ماهایانا و ذن ژاپنی دنبال می‌کند. شنونده با مفاهیمی مانند کرمه، تولد مجدد، سه نشانه‌ی هستی، چهار حقیقت شریف، راه میانه، تمرکز و مراقبه آشنا می‌شود و می‌آموزد چگونه این مفاهیم می‌توانند نگاه او به رنج، شکست، موفقیت و زندگی روزمره را تغییر دهند. کتاب، ذن را نه یک مد معنوی، بلکه مسیری جدی برای خودآموزی، خودشناسی و کار درونی معرفی و بر طلب حقیقت، فروتنی، پشتکار و تعادل ذهنی تأکید می‌کند.

شنیدن کتاب صوتی ذن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به بودیسم، ذن، مراقبه و خودشناسی علاقه‌مندند و می‌خواهند به‌جای نقل‌قول‌های پراکنده، با متنی تحلیلی و منظم روبه‌رو شوند. همچنین اثر حاضر به دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های فلسفه‌ی دین، عرفان تطبیقی و روان‌شناسی (علاقه‌مند به مفاهیم شرقی) پیشنهاد می‌شود.

درباره کریسمس همفریز

کریسمس همفریز (Christmas Humphreys)، متولد ۱۵ فوریه‌ی ۱۹۰۱، در ۱۳ آوریل ۱۹۸۳ درگذشت. او حقوقدان، قاضی، نویسنده و از شناخته‌شده‌ترین بوداییان بریتانیایی زمان خود بود که زندگی حرفه‌ای و فکری‌اش حوزه‌های حقوق، بودیسم، ادبیات و هنر را در بر می‌گرفت. پس از فوت برادر بزرگترش در جنگ جهانی اول، در ۱۷سالگی به بودیسم گرایش پیدا کرد. در کالج مالورن تحصیل کرد و سپس به ترینیتی هال کمبریج رفت و در همان سال‌های جوانی، در کنار علاقه به تئوسوفی، مطالعه‌ی گسترده‌ای درباره‌ی اندیشه‌های شرقی و بودیسم را آغاز کرد.

او در سال ۱۹۲۴ انجمن بودایی لندن را که بعدها به انجمن بودایی تبدیل شد، بنیان گذاشت. این نهاد نقشی اساسی در گسترش سنت بودایی در بریتانیا ایفا کرد. کریسمس همفریز در خانه‌ی خود و محل انجمن میزبان شماری از شخصیت‌های معنوی، نویسندگان و اندیشمندان برجسته بود. او در سال ۱۹۳۱ با مهیر بابا دیدار کرد. در سال ۱۹۲۴ به کانون وکلا پیوست و پس از فعالیت در حوزه‌ی دفاع کیفری، در سال ۱۹۳۴ به‌عنوان مشاور خزانه‌داری در دادگاه کیفری مرکزی منصوب شد. پس از جنگ جهانی دوم به‌عنوان دادستان دستیار در دادگاه‌های جنایات جنگی توکیو حضور داشت و در سال ۱۹۵۰ به مقام مشاور ارشد خزانه‌داری رسید و در پرونده‌های جنجالی متعددی ازجمله پرونده‌های کریگ و بنتلی، روث الیس و تیموتی ایوانز نقش دادستانی ایفا کرد.

کریسمس همفریز در سال ۱۹۶۲ به‌عنوان کمیسر اولد بیلی منصوب شد، در سال ۱۹۶۸ به مقام قاضی اضافی رسید و تا زمان بازنشستگی در سال ۱۹۷۶ در این جایگاه باقی ماند. برخی احکام قضایی او در سال‌های پایانی فعالیتش جنجال‌هایی ایجاد کرد. این نویسنده، در کنار حرفه‌ی حقوقی، نویسنده‌ای پرکار در زمینه‌ی سنت بودایی بود و آثار متعددی را درباره‌ی بودیسم ماهایانا منتشر کرد. او در سال ۱۹۴۵ «دوازده اصل بودیسم» را تدوین کرد.

این نویسنده از طرفداران پرشور نظریه‌ی آکسفوردیان درباره‌ی نویسندگی آثار شکسپیر بود و در سال ۱۹۵۵ به ریاست انجمن شکسپیر رسید؛ انجمنی که این نظریه را مطرح می‌کرد که آثار منسوب به شکسپیر در واقع نوشته‌ی ادوارد دو ویر، هفدهمین ارل آکسفورد، بوده است. کریسمس همفریز در زمینه‌ی هنر نیز فعالیت داشت و در تأسیس انجمن باله در سال ۱۹۴۱ نقش ایفا کرد و ریاست آن را بر عهده گرفت.

او در سال ۱۹۶۲ به‌عنوان نایب‌رئیس انجمن تبت و نایب‌رئیس مشترک انجمن سلطنتی هند، پاکستان و سیلان منصوب شد و در سال ۱۹۷۸ زندگی‌نامه‌ی خود را با عنوان Both Sides of the Circle منتشر کرد. کریسمس همفریز علاوه‌بر آثار بودایی، شعر نیز می‌سرود و به‌ویژه از باورهای بودایی خود برای آفرینش شعر الهام می‌گرفت.

کریسمس همفریز در ۱۳ آوریل ۱۹۸۳ بر اثر حمله‌ی قلبی در خانه‌اش در لندن درگذشت. نام او در فرهنگ عمومی باقی ماند و در ترانه‌ی Cleaning Windows اثر ون موریسون و چند اثر سینمایی و تلویزیونی مرتبط با پرونده‌هایی که در آن‌ها نقش داشت، به او اشاره شد یا او را به تصویر کشیدند. کتاب ذن (Zen: A Way of Life) نوشته‌ی اوست.

جایزه‌ی کریسمس همفریز افتخاری است که از سوی انجمن بودایی در بریتانیا اعطا می‌شود. این جایزه به نام این وکیل برجسته‌ی بریتانیایی، قاضی دادگاه اولد بیلی و بنیان‌گذار انجمن بودایی لندن نام‌گذاری شده است.

بخشی از کتاب صوتی ذن

«گئوتاما سیذارتا، فرزند شاهزاده‌ای از قبیله ساکیا در شمال شرقی هند، در قرن ششم قبل از میلاد زندگی می‌کرده است. می‌توانیم قطعه قطعه از مدارکی که بخشی از متون مقدس مکتب تراودا را تشکیل می‌دهد پهلوی هم قرار دهیم و به زندگی او پی‌ببریم. این ذهن درخشان در بدنی زیبا که زندگی نمادین کاملی داشت در عنفوان شباب با سنت نانوشته و رازآمیز سلسله بوداها، انسانهای به «روشن‌بینی» رسیده که خود وی چهارمین نسل آنها به شمار می‌رود، محشور شد. این مردان والاتر از انسانهای معمولی بودند، آنها کالبدهایی بودند که روح ملکوتی بودا در هر زمان در یکی از آنها حلول کرده بود تا راه بی‌زمان روشن‌بینی را تعلیم دهند. این موضوع، موضوع جدیدی نیست و در گوشه و کنار عرصه مذاهب تطبیقی که مشهورترین نمونه آنها مذهب عیسی مسیح (ع) است نیز پیدا می‌شود. درست همان طور که مسیح لقب عیسی شد تا واسطه این رسالت قرار گیرد، گئوتاما نیز بودا شد یعنی به‌روشنی و درستکاری واصل گشت.»