کتاب صوتی فانوس خاطرات گمشده

کتاب صوتی فانوس خاطرات گمشده، نوشته‌ ساناکا هیراگی، ترجمه‌ کیومرث عاقلان و با گویندگی علی بهلگردی، از سوی نشر صوتی پُرسون منتشر شده است. این داستان شنونده را به استودیوی عکاسی اسرارآمیزی می‌برد که در مرز میان زندگی و مرگ قرار دارد. هیراساکا، صاحب استودیو، از کسانی استقبال می‌کند که به‌تازگی از دنیا رفته‌اند و به آن‌ها فرصت می‌دهد پیش از رفتن به جهان بعد، بار دیگر زندگی خود را مرور کنند. عکس‌ها در این مسیر نقشی اساسی دارند و هر تصویر دریچه‌ای به‌سوی خاطرات دور و نزدیک می‌گشاید. دوربین‌های قدیمی، تاریک‌خانه، فانوس‌های چرخان و اتاقی سفید که محل نمایش خاطرات است، فضایی خیال‌انگیز می‌سازند که جزئیات آن به‌خوبی در ذهن شنونده شکل می‌گیرد.

درباره کتاب صوتی فانوس خاطرات گمشده

کتاب صوتی فانوس خاطرات گمشده، اثر ساناکا هیراگی، ماجرایش را در استودیوی عکاسی هیراساکا آغاز می‌کند؛ مکانی که با فرش قرمز فرسوده، گل‌های روی پیشخان و دوربینی فانوسی‌شکل، در نگاه اول آتلیه‌ای قدیمی به نظر می‌رسد. بااین‌حال، این استودیو جایگاهی میان دنیای زندگان و مردگان است؛ جایی که آدم‌ها پس از مرگ به آن می‌آیند تا پیش از سفر نهایی، نگاهی دوباره به گذشته‌ی خود بیندازند.

هر تازه‌وارد پس از ورود به استودیو، به‌تدریج درمی‌یابد که دیگر در شمار زندگان نیست. هیراساکا برای او چای می‌آورد و توضیح می‌دهد که باید از میان مجموعه‌ای بزرگ از عکس‌های زندگی‌اش، برای هر سال یک تصویر انتخاب کند. عکس‌ها در فانوسی چرخان قرار می‌گیرند و هنگام روشن‌شدن آن، رویدادهای زندگی فرد به‌شکل نمایشی پیوسته از نور و تصویر پیش چشمش جان می‌گیرند. این مرور خاطرات بخشی از آمادگی او برای ترک استودیو و رفتن به جهان پس از مرگ است.

داستان در فصل‌های مختلف، زندگی آدم‌هایی را روایت می‌کند که هرکدام با خاطرات، حسرت‌ها و تجربه‌های منحصربه‌فرد خود به این مکان می‌رسند. فصل نخست با عنوان پیرزن و اتوبوس، به هاتسوئه یاگی اختصاص دارد؛ زنی ۹۲ ساله که پس از بیدارشدن در استودیو، با حقیقت مرگ خود روبه‌رو می‌شود. او در ابتدا از اینکه می‌تواند بدون درد راه برود، اشیا را بدون عینک واضح ببیند و طعم چای را احساس کند، تعجب می‌کند. هیراساکا برایش توضیح می‌دهد که خودش خدا نیست و تنها وظیفه دارد به مهمانان کمک کند تا با خاطراتشان روبه‌رو شوند و برای ادامه‌ی مسیر آماده شوند.

با ورق‌زدن عکس‌ها، زندگی هاتسوئه از کودکی در توشیما و خاطرات خانواده و دوستانش تا سال‌های کار در توکیو دوباره پیش روی او قرار می‌گیرد. بخش مهمی از این گذشته به محله‌ی آراتانو در سال‌های پس از جنگ مربوط می‌شود؛ جایی که هاتسوئه به‌عنوان مربی مهدکودک فعالیت می‌کند و برای فراهم‌کردن محیطی امن برای کودکان خانواده‌های کارگر با مشکلات گوناگونی دست‌وپنجه نرم می‌کند. اختلاف با همسایه‌ای به نام خانم هیسانو، فشارهای اقتصادی و دشواری‌های اداره‌ی مهدکودک از جمله اتفاق‌هایی هستند که در این بخش روایت می‌شوند.

در میان عکس‌های هاتسوئه، تصویری کم‌رنگ از یک اتوبوس قدیمی توکیو جایگاه ویژه‌ای دارد. این عکس به روزی سرنوشت‌ساز در زندگی او، چهارم ژوئیه‌ی ۱۹۶۹، تعلق دارد؛ زمانی که ۳۳ ساله بوده است. هیراساکا پیشنهاد می‌کند برای فهمیدن اهمیت آن روز، به گذشته بازگردند و بار دیگر از همان مکان عکس بگیرند. آن‌ها برای این سفر به اتاق تجهیزات می‌روند؛ فضایی پر از دوربین‌هایی با شکل‌ها و فناوری‌های گوناگون که از مدل‌های قدیمی چوبی و فانوسی تا دوربین‌های دیجیتال را در خود جای داده است. هاتسوئه دوربینی از نوع کنون اتوبوی را انتخاب می‌کند که در زندگی گذشته‌اش با آن آشنایی داشته است.

هیراساکا پیش از سفر توضیح می‌دهد که آن‌ها در گذشته تنها می‌توانند تماشا کنند و عکس بگیرند. کسی حضورشان را نمی‌بیند و امکان گفت‌وگو با دیگران یا دست‌زدن به اشیا را ندارند. دری که در اتاق سفید باز می‌شود، آن‌ها را به کنار رودخانه‌ای در آداچی می‌برد؛ جایی با چهار دودکش نیروگاه، خاکریزهای خاکی و قایق مسافربری که چشم‌انداز توکیوی سال‌های دور را شکل می‌دهند.

از این نقطه، روایت به زندگی هاتسوئه در سال‌های پس از جنگ بازمی‌گردد و تجربه‌های او را به‌عنوان مربی مهدکودک شرح می‌دهد. نجات پسربچه‌ای از رودخانه، رسیدگی به کودکان خانواده‌های کارگر، تأخیر در پرداخت حقوق، ناامنی محل مهدکودک و تلاش برای ساختن فضایی بهتر برای بچه‌ها، بخش‌هایی از این گذشته هستند. اختلاف او با خانم هیسانو و گفت‌وگوهایش با مادرش درباره‌ی ارزش کار مراقبتی نیز نشان می‌دهند که هاتسوئه برای دنبال‌کردن هدفش با چه موانعی روبه‌رو بوده است.

کتاب صوتی فانوس خاطرات گمشده در رفت‌وآمد میان استودیو و گذشته، به‌تدریج لایه‌های بیشتری از زندگی شخصیت‌ها را آشکار می‌کند. گفت‌وگوهای هیراساکا و هاتسوئه درباره‌ی خاطره، پشیمانی، کینه و تولد دوباره نیز به داستان عمقی فراتر از یک روایت خیال‌انگیز می‌بخشند و شنونده را به فکرکردن درباره‌ی معنای زندگی و چگونگی مواجهه با پایان آن دعوت می‌کنند.

خلاصه کتاب صوتی فانوس خاطرات گمشده

در کتاب صوتی فانوس خاطرات گمشده، استودیوی عکاسی هیراساکا آخرین ایستگاه آدم‌ها پیش از ورود به جهان پس از مرگ است. کسانی که به این مکان می‌رسند، ظاهری شبیه دوران زندگی خود دارند و می‌توانند راه بروند، چای بنوشند و حتی عرق کنند؛ بااین‌حال، دیگر زنده نیستند. هیراساکا که وظیفه‌ی راهنمایی آن‌ها را بر عهده دارد، جعبه‌ای بزرگ از عکس‌هایشان را پیش رویشان می‌گذارد. هر عکس به یکی از روزهای زندگی آن‌ها تعلق دارد و باید از میان این تصاویر، برای هر سال یک عکس برگزینند. سپس تصاویر انتخاب‌شده در فانوسی چرخان قرار می‌گیرند تا لحظه‌های مهم زندگی‌شان در نمایشی از نور و تصویر دوباره جان بگیرند.

نخستین مهمان داستان، هاتسوئه یاگی، پیرزنی ۹۲ ساله است که با بیدارشدن در استودیو کم‌کم به مرگ خود پی می‌برد. او از هیراساکا درباره‌ی ماهیت این مکان می‌پرسد و با توضیحات او درمی‌یابد که برای مدتی کوتاه در مرز میان دو جهان قرار گرفته است. وقتی مرور عکس‌ها را آغاز می‌کند، خاطراتی از دوران کودکی، خانواده، دوستان، زمین‌های برنج و جاده‌های میان مزارع در ذهنش زنده می‌شوند. بعضی از این خاطرات مدت‌ها از یاد او رفته‌اند، اما یک تصویر کافی است تا جزئیاتشان دوباره به خاطرش بیاید.

در میان عکس‌ها، تصویر کم‌رنگ اتوبوسی قدیمی توجه هاتسوئه را جلب می‌کند. این عکس به چهارم ژوئیه‌ی ۱۹۶۹ مربوط است؛ روزی که در ۳۳ سالگی تجربه‌ای مهم را پشت سر گذاشته است. او می‌خواهد دوباره آن روز را ببیند، اما جزئیات عکس دیگر به‌روشنی دیده نمی‌شوند. هیراساکا توضیح می‌دهد که عکس‌هایی که بارها به آن‌ها نگاه می‌کنیم، ممکن است به‌تدریج رنگ ببازند. او برای هاتسوئه راهی پیشنهاد می‌کند تا به همان زمان و مکان بازگردد و تصویر تازه‌ای ثبت کند.

آن دو برای سفر به گذشته، به اتاق تجهیزات می‌روند و در میان مجموعه‌ای از دوربین‌های قدیمی و جدید، دوربین آشنای هاتسوئه را انتخاب می‌کنند. سپس از اتاق سفید به کنار رودخانه‌ای در آداچی می‌روند؛ جایی که چشم‌انداز آن به توکیوی دهه‌های گذشته تعلق دارد. هیراساکا پیش‌تر برای هاتسوئه توضیح داده است که در این سفر نامرئی خواهند بود و نمی‌توانند در رویدادها دخالت کنند. آن‌ها فقط می‌توانند گذشته را تماشا کنند و از آن عکس بگیرند.

با بازگشت به آن دوران، بخش‌هایی از زندگی هاتسوئه در محله‌ی صنعتی آراتانو آشکار می‌شود. او در مهدکودکی کار می‌کند که قرار است به کودکان خانواده‌های کارگر رسیدگی کند. نجات پسربچه‌ای از غرق‌شدن در رودخانه، تلاش برای فراهم‌کردن محیطی امن برای بچه‌ها و مقابله با مشکلات مالی، زندگی روزمره‌ی او را شکل می‌دهند. تأخیر در پرداخت حقوق، شرایط نامناسب محل مهدکودک و اختلاف با خانم هیسانو که از سروصدای کودکان ناراضی است، کار هاتسوئه را دشوار می‌کنند. با وجود این موانع، او رؤیای تأسیس مهدکودکی فوق‌العاده را در سر دارد و می‌خواهد فضایی فراهم کند که کودکان در آن احساس امنیت کنند.

در کنار مرور گذشته، گفت‌وگوهای هاتسوئه و هیراساکا به موضوعاتی مانند ارزش خاطرات، پشیمانی‌های باقی‌مانده از زندگی و کینه‌هایی که ممکن است آدم‌ها را از حرکت بازدارند، اختصاص دارد. امکان تولد دوباره و معنای عبور از یک جهان به جهان دیگر نیز در این گفت‌وگوها مطرح می‌شود. به این ترتیب، داستان از دل ماجرای یک پیرزن و عکس‌های زندگی‌اش، پرسش‌هایی درباره‌ی انتخاب‌های گذشته، اهمیت لحظه‌های کوچک و آنچه از زندگی در خاطر انسان باقی می‌ماند، پیش می‌کشد.

چرا باید کتاب صوتی فانوس خاطرات گمشده را بشنویم؟

دلایل شنیدن کتاب صوتی فانوس خاطرات گمشده را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این داستان با پیوندزدن عکاسی و خاطره به موضوع مرگ، فرصتی برای مرور لحظه‌های مهم زندگی فراهم می‌کند.
• روایت زندگی هاتسوئه تصویری ملموس از دشواری‌های کار مراقبتی و ارزش آموزش و پرورش کودکان ارائه می‌دهد.
• فضای خیال‌انگیز استودیو، دوربین‌های قدیمی و سفر به گذشته، داستان را به تجربه‌ای تصویری و جذاب تبدیل می‌کند.
• گفت‌وگوهای شخصیت‌ها درباره‌ی پشیمانی، خاطرات و تولد دوباره، شنونده را به تأمل درباره‌ی معنای زندگی دعوت می‌کند.

شنیدن کتاب صوتی فانوس خاطرات گمشده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن کتاب صوتی فانوس خاطرات گمشده به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان‌های احساسی و تأمل‌برانگیز درباره‌ی مرگ، خاطره و مرور زندگی می‌توانند از این روایت لذت ببرند.
• کسانی که به داستان‌های شهری و تاریخی درباره‌ی توکیو و سال‌های پس از جنگ علاقه دارند، با فضای جذابی روبه‌رو می‌شوند.
• معلمان، مربیان و فعالان حوزه‌ی مراقبت از کودکان می‌توانند با دغدغه‌های حرفه‌ای شخصیت اصلی ارتباط برقرار کنند.
• دوستداران داستان‌های خیال‌انگیز با جزئیات بصری و موقعیت‌های غیرمعمول، از فضای استودیو و سفر به گذشته لذت می‌برند.
• کسانی که به مرور خاطرات شخصی و معنای لحظه‌های زندگی فکر می‌کنند، می‌توانند با پرسش محوری داستان همراه شوند.