کتاب پرسش های بنیادین

جی مک‌تای، گرنت ویگنز در کتاب پرسش‌ های بنیادین، شیوه‌ای چالش برانگیز برای یادگیری را به شما پیشنهاد می‌کنند. ساحل رمضانی‌تبار این اثر را به فارسی برگردانده است. این کتاب بیشتر برای معلمان نوشته شده تا با استفاده از شیوه‌های آن در کلاس دانش‌آموزان را به تفکر و پرسش بیشتر درباره مسائل بنیادین در زمینه‌های گوناگون وادارند.

 درباره کتاب پرسش‌ های بنیادین

انسان موجودی پرسشگر است و به‌صورت ذاتی در طلب آگاهی و دانستن. نحوهٔ پرسشگری معلمان، می‌تواند آیندهٔ دانش‌آموزان‌مان را رقم بزند. پرورش افراد متفکر و اندیشمند در گرو برخورداری از معلمانی است که با طرح پرسش‌های بنیادین به دانش‌آموزان‌شان کمک کنند درک عمیق و همه جانبه‌ای از مفاهیم علمی پیدا کنند. تنها در این صورت است که فرزندان ما خواهند توانست آیندهٔ جامعه را بسازند؛ نه آن‌که ناظرانی منفعل باشند بر بنای آینده‌ای که دیگران می‌سازند.

معمولاً همهٔ معلم‌ها پرسش‌هایی برای دانش‌آموزان‌شان مطرح می‌کنند. اما ممکن است هدف و شکل این پرسش‌ها با هم متفاوت باشند. این کتاب در مورد شکل خاصی از این پرسش‌هاست که به آن پرسش‌های بنیادین می‌گویند. در این کتاب ویژگی پرسش‌های بنیادین و تفاوتشان با سایر پرسش‌ها بیان شده و نمونه‌های متعددی برای آنها آورده شده است. به چرایی این که باید پرسش بنیادین داشته باشیم پرداخته شده است و شیوه‌های طراحی این گونه پرسش‌ها تشریح شده است.

شیوه به کارگیری پرسش‌های بنیادین، چالش‌های عملی و موارد خاص درباره این پرسش‌ها و چه‌طور در کلاس درس فضای پرس‌وجو ایجاد کنیم؟ از مباحث دیگری هستند که در این کتاب به آنها پرداخته شده است.

 خواندن کتاب پرسش های بنیادین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

معلمان و مربیان آموزشی مخاطبان اصلی این کتاب‌اند.

 بخشی از کتاب پرسش های بنیادین

در آموزش طرح -محور و سایر چارچوب‌های برنامه‌ریزی آموزشی، پرسش‌های بنیادین به عنوان یکی از عناصر مهم مورد توجه قرار می‌گیرند. چرا این پرسش‌ها باید بخشی لازم، و نه اختیاری، از برنامه‌ریزی آموزشی باشند؟ برنامه‌های آموزشی‌ای که در بردارندهٔ پرسش‌های بنیادین هستند چه ویژگی‌های مثبتی نسبت به دیگر شیوه‌های آموزشی دارند؟ پاسخ کوتاه این است که پرسش‌های بنیادین باعث می‌شوند طراحی مباحث کتاب منجر به آموزش عمیق و پرورش دانش‌آموزان متفکّر شود. پرسش‌های بنیادین به دانش‌آموزان نشان می‌دهند که در کلاسِ ما، یادگیری منفعلانه به‌شدت مردود است و تفکر و تعمق امری ضروری است، نه اختیاری.

البته طراحی مباحث کتاب، براساس محور تحقیق و جست‌وجو، فواید دیگری هم دارد:

به دانش‌آموزان نشان می‌دهد که پرس‌وجو هدف اصلی آموزش است.

باعث می‌شود آن مبحث درسی دانش‌آموزان را از نظر فکری درگیر کند.

معیارهای آموزشی را برای معلمان مشخص و اولویت‌بندی می‌کند.

درس را برای دانش‌آموزان واضح و شفاف می‌کند.

توانایی‌های فراشناختی را افزایش می‌دهد.

به دانش‌آموزان فرصت می‌دهد تا به ارتباطات فرارشته‌ای پی ببرند.

به شکل مفهومی دانش‌آموزان را سطح‌بندی می‌کند.

در ادامه، هر یک از این اهداف را به طور مجزا بررسی خواهیم‌کرد.

پرسش‌های بنیادین به دانش‌آموزان نشان می‌دهد که پرس‌وجو هدف اصلی آموزش است

جست‌وجوی صحیح باعث می‌شود چیزهایی را که ابتدا عجیب، پیچیده و پراکنده به نظر می‌رسند، بهتر متوجه شویم. با وجود این،‌ فهم اولیه‌ای که حاصل شده است اغلب قاطع نیست بلکه نیازمند تحقیق و بررسی بیشتر و بیشتری است. می‌توان گفت یکی از اهداف اساسی طولانی مدت در تعلیم و تربیت این است که دانش‌آموزان، پرسشگران بهتری شوند. این نکته به‌خصوص در دنیای مدرن کنونی که دانش به سرعت منسوخ می‌شود و اطلاعات جدیدی به‌دست می‌آید، از اهمیت زیادی برخوردار است. حال اگر چنین هدفی مورد نظر باشد، پرسیدن چه نوع سؤالاتی ما را به این هدف می‌رساند؟ چه نوع پرسش‌هایی، صرف نظر از موضوع بحث، می‌توانند اندیشه‌ها را به چالش بکشند و مفهوم و معنا به وجود بیاورند؟ به‌نظر می‌رسد تنها پرسش‌های بنیادین هستند که می‌توانند، فراتر از هر موضوع و عنوانی، تکیه‌گاه و محوری برای ایجاد دانش شوند.