کتاب زنان و کیفیت زندگی؛ با نگاهی به کیفیت زندگی زنان شهری

شکل‌گیری و رشد و گسترش مفهوم کیفیت زندگی در طی نیم‌قرن اخیر، آن را به مفهومی کلیدی و مهم در عرصهٔ مباحث جهانی در حیطه‌های مطالعات مختلف اجتماعی، اقتصادی، روان‌شناسی و جمعیت‌شناسی تبدیل کرده است. این پدیده متأثر از عوامل مختلف فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، محیطی، به‌ویژه ساختارها و روابط جنسیتی است. در سال‌های اخیر دربارهٔ تفاوت‌های جنسیتی و کیفیت زندگی، مطالعات اندکی انجام شده است و به تحلیل‌های جنسیتی دراین‌باره توجه کافی نشده است. دکتر فریبا سیدان در کتاب «زنان و کیفیت زندگی» از تفاوت چشم‌گیر در بسیاری از شاخص‌های کیفیت زندگی میان زنان و مردان شهری در ایران سخن گفته است و کتاب او اولین اثر درباره کیفیت زندگی زنان در ایران است. این کتاب در پنج بخش نگارش یافته است که: در بخش اول، به مباحثی دربارهٔ جنسیت و کیفیت زندگی می‌پردازد، شامل بررسی نیازهای اساسی و انسانی زنان، کیفیت زندگی، ویژگی‌های نقش‌های جنسیتی، قابلیت انسانی زنان و کیفیت زندگی، کیفیت زندگی به‌مثابهٔ توسعهٔ انسانی، عدالت جنسیتی، توسعهٔ پایدار، کیفیت زندگی زنان، سرمایهٔ اجتماعی و کیفیت زندگی زنان. در بخش دوم، به بررسی کیفیت زندگی زنان در شهر می‌پردازد و مشتمل بر مباحثی دربارهٔ فضاهای شهری و نیازهای زنان در فضای شهری است، شامل امنیت، دسترسی به امکانات، خدمات و حمل‌ونقل شهری، اشتغال و مهاجرت زنان به فضاهای شهری، کیفیت زندگی زنان در شهر. در بخش سوم، به بررسی تجربه و ادراک زنان از کیفیت زندگی در فضای شهری می‌پردازد. مشتمل بر مباحثی چون نیاز استراتژیک زنان به امنیت در فضاهای شهری، تجارب زنان از امنیت در شهر تهران، ترس زنان از فضاهای شهری، امنیت زنان، درک و تجربه زنان از کیفیت معابر شهری و تردد زنان در شهر. در بخش چهارم، به بررسی اشتغال و کیفیت زندگی زنان می‌پردازد و مشتمل بر اقتصاد و دوگانگی‌های جنسیت، جهانی‌شدن شهرنشینی و تقسیم‌کار، اشتغال زنان، به حاشیه رانده‌شدن زنان در اشتغال شهری، حاشیه‌نشینی زنان است. و در نهایت، در بخش پنجم، مهاجرت و کیفیت زندگی زنان را بررسی می‌کند که این بخش شامل توازن جنسی مهاجرت، روند جهانی‌شدن مهاجرت، آسیب‌های اجتماعی و مهاجرت زنان به شهرها، تمایل بیشتر زنان برای مهاجرت و... است. مطالعه این اثر را به پژوهشگران حوزه علوم اجتماعی، فرهنگی و مطالعات زنان توصیه می‌کنیم.