کتاب گفت و گو با پروفسور ایگرک

کتاب گفت و گو با پروفسور ایگرک (Entretiens avec le professeur Y) نوشته لویی فردینان سلین و ترجمه مهشید نونهالی، بر محور یک گفت‌وگوی تند، طعنه‌آمیز و پرتنش پیش می‌رود و در دل آن، سلین از نگاهش به ادبیات، زبان نوشتار، جایگاه نویسنده و نسبت میان عاطفه و سبک حرف می‌زند. متن کتاب فقط یک مصاحبه‌ی معمولی نیست، بلکه صحنه‌ای است برای جدل بر سر اصالت، تقلید و آن چیزی که نویسنده ابداع شخصی خود می‌داند. نشر نی این رمان را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گفت و گو با پروفسور ایگرک

کتاب گفت و گو با پروفسور ایگرک نوشته‌ی لویی فردینان سلین متنی کوتاه اما فشرده است که در قالب گفت‌وگویی نمایشی، دیدگاه‌های نویسنده را درباره‌ی ادبیات و زبان پیش می‌کشد. محور اصلی اثر، دفاع سلین از چیزی است که آن را ورود عواطف گفتار به نوشتار می‌نامد؛ یعنی شکستن نثر رسمی، خشک و تثبیت‌شده و نزدیک‌کردن متن به ضرباهنگ، تپش و آشفتگی زبان زنده. 

در این میان، کتاب فقط به بحث فنی درباره‌ی سبک محدود نمی‌ماند و به فضای ادبی، مناسبات نشر، جایزه‌ها، شهرت، تقلید و سازوکار پذیرفته‌شدن نویسندگان هم می‌رسد. لحن اثر پرخاشگر، کنایه‌دار و گاه نمایشی است و همین لحن، خود بخشی از استدلال کتاب را می‌سازد.

کتاب گفت و گو با پروفسور ایگرک از دل یک مصاحبه‌ی ظاهری، به نوعی خودبیانگری ادبی تبدیل می‌شود. پروفسور ایگرک در متن فقط یک مصاحبه‌گر نیست؛ او بهانه‌ای است برای آنکه سلین با ادبیات رسمی، پسند عمومی، زبان آکادمیک و نویسندگانی که از نظر او به کلیشه و بی‌خطری پناه برده‌اند درگیر شود. متن بارها به مسئله‌ی تقلید، آبدوغ‌خیاری‌شدن هنر، نسبت ادبیات با سینما، نقش تبلیغات و دشواری ابداع برمی‌گردد. 

در کنار این‌ها، کتاب تصویری از ذهن نویسنده هم به دست می‌دهد؛ ذهنی که همزمان جدلی، بدبین، حساس و درگیر مسئله‌ی سبک است. اهمیت این اثر در همین است که به‌ جای توضیحی بیرونی درباره‌ی کار سلین، خود او با همان لحن تند و بی‌قرارش از منطق نوشتن، از دشمنی با نثر بی‌جان و از بهایی که برای متفاوت‌نوشتن باید پرداخت حرف می‌زند.

خلاصه داستان گفت و گو با پروفسور ایگرک

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب گفت و گو با پروفسور ایگرک بر پایه‌ی گفت‌وگویی پیش می‌رود که در آن سلین رو‌به‌روی مصاحبه‌گری نشسته و از همان ابتدا بحث را به میدان جدل می‌کشاند. او از بحران کتابخوانی، وضعیت نویسنده، نقش ناشر، سازوکار شهرت و سلیقه‌ی عمومی شروع می‌کند و بعد به مسئله‌ی اصلی‌اش می‌رسد: اینکه نوشتار باید عاطفه، ضرباهنگ و تکان زبان گفتار را در خود زنده کند. 

در طول متن، او از ادبیات رسمی، زبان سنگ‌شده، تقلید، جایزه‌های ادبی و هنر بی‌خطر انتقاد می‌کند و مدام از ابداعی کوچک اما تعیین‌کننده در شیوه‌ی نوشتن حرف می‌زند. خلاصه‌ی کتاب، ثبت همین کشمکش میان سبک زنده و نوشتار بی‌روح است.

چرا باید کتاب گفت و گو با پروفسور ایگرک را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب گفت و گو با پروفسور ایگرک را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نگاه سلین به نسبت میان گفتار، عاطفه و نوشتار را مستقیم و بی‌واسطه نشان می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند درک روشن‌تری از دعوای میان نثر رسمی و نثر شکسته و پرتنش به دست آورد.
• کتاب تصویری از پشت‌صحنه‌ی جهان ادبی، از جایزه و شهرت تا تقلید و بازار نشر، ارائه می‌کند.
• این اثر برای فهمیدن اینکه سبک فقط شکل جمله نیست و به نگاه نویسنده به جهان هم گره می‌خورد، نمونه‌ی قابل‌توجهی است.
• متن کتاب نشان می‌دهد که بحث درباره‌ی ادبیات می‌تواند خود به‌اندازه‌ی یک اثر ادبی، پرتنش و شخصیت‌محور باشد.

خواندن کتاب گفت و گو با پروفسور ایگرک را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب گفت و گو با پروفسور ایگرک به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به آثار لویی فردینان سلین که می‌خواهند با نگاه او به سبک و نوشتن آشنا شوند.
• خوانندگانی که به بحث‌های ادبی درباره‌ی زبان، نثر و ابداع در نوشتار علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند نسبت میان ادبیات، شهرت، بازار نشر و سلیقه‌ی عمومی را از خلال یک متن جدلی دنبال کنند.
• مخاطبانی که از متن‌های گفت‌وگومحور، طعنه‌آمیز و پرتنش لذت می‌برند.
• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات که درمورد سبک، لحن و جایگاه نویسنده در فضای ادبی کنجکاوند.

درباره لویی فردینان سلین

لویی فردینان دتوش با نام قلمی لویی فردینان سلین (Louis-Ferdinand Céline) (۱۸۹۴-۱۹۶۱)، رمان‌نویس، پزشک و از ساختارشکن‌ترین نویسندگان قرن بیستم فرانسه بود. او پس از گذراندن تحصیلات دانشگاهی در رشته‌ی پزشکی، تا واپسین سال‌های زندگی به طبابت برای طبقات فرودست ادامه داد. سلین در سال ۱۹۳۲ با انتشار نخستین رمان خود، «سفر به انتهای شب»، تحولی بنیادین در ادبیات فرانسه ایجاد کرد؛ رمانی که با تلفیق زبان کوچه و بازار، طنز سیاه، بدبینی عمیق به نهادهای تمدن مدرن و نثر آهنگین و تکه‌تکه، تحسین گسترده‌ی منتقدان و حلقه‌های ادبی را برانگیخت و نامزدی جایزه‌ی گنکور را برایش به همراه آورد.

زندگی و کارنامه‌ی ادبی سلین در آستانه‌ی جنگ جهانی دوم و سال‌های پس از آن، تحت تأثیر نگارش رساله‌های یهودستیزانه و متهم شدن به همکاری با حکومت ویشی و آلمان نازی دچار بحرانی سهمگین شد. او پس از فروپاشی رژیم ویشی از فرانسه گریخت، مدتی در آلمان و دانمارک آواره بود و حتی یک سال را در زندان کپنهاگ گذراند، درحالی‌که در فرانسه به‌ صورت غیابی محاکمه و به مصادره‌ی اموال محکوم شده بود. پس از بازگشت به فرانسه در اوایل دهه‌ی ۱۹۵۰ و اعلام عفو، او در انزوا و سکوت به سر برد اما رمان‌هایی چون «مرگ قسطی»، «شمال»، «جنگ» و «افسانه‌های پریان برای زمانی دیگر» را خلق نمود؛ آثاری که سبک رادیکال و نثر منحصربه‌فرد آن‌ها مسیر روایت مدرن را دگرگون ساخت و او را به یکی از بحث‌برانگیزترین نویسندگان غرب بدل کرد.

درباره مهشید نونهالی

مهشید نونهالی (متولد ۱۳۲۷)، مترجم، پژوهشگر و استاد پیشین دانشگاه در حوزه‌ی زبان و ادبیات فرانسه است. او فراگیری زبان فرانسوی را از دوران کودکی آغاز کرد و پس از اتمام تحصیلات در مدارس فرانسوی‌زبان تهران، عازم فرانسه شد و مدرک دکترای زبان و ادبیات فرانسه را از دانشگاه سوربون پاریس دریافت نمود. نونهالی پس از بازگشت به کشور، دوره‌ای به تدریس در دانشگاه‌های تربیت مدرس و آزاد پرداخت و مدتی نیز سرویراستاری دانشنامه‌های تخصصی در حوزه‌ی هنر و ادبیات را عهده‌دار بود، اما در ادامه فعالیت‌های فکری خود را به‌ طور تمام‌وقت بر ترجمه‌ی متون دشوار و بنیادین فلسفه و نقد ادبی معاصر متمرکز کرد.

نونهالی با ترجمه‌ی کتاب‌هایی چون «زمان و حکایت» از پل ریکور، «معضل‌ها» از ژاک دریدا، آثاری از موریس بلانشو و همچنین رمان‌های ناتالی ساروت از جمله «صداهایشان را می‌شنوید»، «کودکی» و «افلاک‌نما»، نقشی مهم در معرفی جنبش رمان نو و فلسفه‌ی معاصر غرب به زبان فارسی ایفا کرده است. ترجمه‌ی کتاب «نامه‌ی سرگشاده به اسکندر کبیر» پیر بودرو، جایزه‌ی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران را برای او به همراه داشت.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب گفت و گو با پروفسور ایگرک منتشر شده است؟

• کتاب گفت و گوهایی با پروفسور ایگرگ، ترجمه‌ی افتخار نبوی نژاد، نشر فرهنگ جاوید

بخشی از کتاب گفت و گو با پروفسور ایگرک

«حقیقت همین است، به‌همین سادگی، کتاب‌فروشی‌ها از بحران شدید کم‌فروشی رنج می‌برند. نکند یک دانه از آن صفرهایی را که جلو شمارگان ۱۰۰.۰۰۰‌تایی می‌گذارند باور کنید!‌... یا ۴۰.۰۰۰‌!‌... حتی ۴۰۰‌‌تایی!‌... سرِکاری است! فُسوس!‌... فُسوس!‌... فقط "مجلات عشقی" تاحدودی خودشان را حفظ کرده‌اند... آن هم نه‌چندان!‌... کمی هم "رمان‌های پلیسی"... و "رمان‌های تعلیقی"... درحقیقت فروش دیگر تعطیل است... اوضاع وخیمی است!‌... سینما، تلویزیون، لوازم خانه، موتورسیکلت‌های وسپا و اتوموبیل‌های دو، چهار، شش سیلندر صدمۀ زیادی به کتاب می‌زنند... فکرش را بکنید، همه‌اش شده "فروش قسطی"! تازه "تعطیلات آخر هفته" چی!‌... و همۀ آن تعطیلات جذابِ دو! یا سه بار در ماه!‌... یا سفرهای سیاحتی با کشتی‌های تفریحی لُلُلولو!‌... مخلص بودجه‌های اندک!‌... که منظور همان مقروض‌شدن است!‌... دیگر یک پاپاسی هم باقی نمی‌ماند که دست آدم را بگیرد!‌... خب، با این اوصاف، خریدن کتاب!‌... باز خانۀ کالسکه‌ای یک چیزی! اما کتاب؟... آن هم چیزی که می‌شود به‌امانت گرفت!‌... همه قبول داریم که یک کتاب را دست‌کم بیست تا بیست و پنج نفر می‌خوانند... آخ، اگر می‌شد مثلاً یک تکه نان یا ژامبون هم مایۀ شکم‌چرانی بیست... بیست و پنج مصرف‌کننده باشد! عجب فرصت طلایی‌ای می‌شد... معجزۀ تکثیر نان را فقط در رؤیا می‌شود دید، اما معجزۀ تکثیر کتاب و درنتیجه کار مجانی نویسنده امر کاملاً پذیرفته‌ای است. این معجزه در کمال آرامش توی "بازار بزن و ببند" یا با شیوه‌های خاصی در قرائت‌خانه‌ها و غیره... و غیره... عملی شده. درهرحال، نویسنده سرش بی‌کلاه است.»