کتاب مانیاک

کتاب مانیاک (The maniac) نوشته بنجامین لاباتوت و رمانی درمورد ذهن‌هایی است که می‌خواهند جهان را درک کنند، اما دستاوردهایشان گاهی یقین‌های پیشین را از میان می‌برد. پُل ارنفست و جان فون‌نویمان، هریک به‌شکلی متفاوت، درگیر فاصله‌ی میان محاسبه و فهم می‌شوند؛ فاصله‌ای که پرسش‌های علمی را به اضطراب‌های انسانی پیوند می‌زند. رضا بهرامی مترجم این رمان است و نشر چشمه آن را منتشر کرده است. داستان از بحران فیزیک و دگرگونی منطق به‌سوی مسئله‌ی هوش مصنوعی می‌رود و رابطه‌ی دانش، قدرت و آسیب‌پذیری انسان را می‌کاود. نسخه‌ی الکترونیکی این کتاب را می‌توانید از طاقچه بخرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مانیاک اثر بنجامین لاباتوت

کتاب مانیاک نوشته‌ی بنجامین لاباتوت و رمانی درباره‌ی مرزهای شناخت و پیامدهای میل به فهمیدن است. نویسنده اسناد مربوط به دانشمندان را مبنای نگارش کتاب خویش قرار داده و از واقعیت‌های پراکنده بهره برده است. شخصیت‌های این رمان که صاحبان نظریه‌ها و معادلات هستند، با ترس، اشتیاق، روابط عاطفی و تردیدهایشان عجینند.

در ابتدای رمان مانیاک با پُل ارنفست آشنا می‌شویم که درگیر تحولات فیزیک، افسردگی و تهدید نازیسم است. مسئله‌ی او صرفاً دشواری محاسبات نیست؛ او نمی‌تواند میان موفقیت فرمول‌ها و دریافت شهودی از جهان آشتی برقرار کند. رمان با پرداختن به نامه‌ها، برخوردهای علمی و زندگی شخصی، این بحران را به تصویر می‌کشد. اثر حاضر نقش تاتیانا، همسر پُل ارنفست، را در همکاری‌های علمی او نشان می‌دهد؛ نقشی که اعتبار حرفه‌ای حاصل از کار مشترک را لزوماً به‌طور برابر برای هر دو به همراه نداشته است.

در بخش دیگری از کتاب مانیاک، شیوه‌ی معرفی شخصیت مرکزی تغییر می‌کند. خواننده جان فون‌نویمان را از خلال گفته‌های دوست، مادر، برادر و همسرش می‌شناسد. رمان حاضر استعداد خارق‌العاده‌ی او را در کنار نیازش به دوستی، ترس از پدر و شیفتگی‌اش به دستگاه‌ها نشان می‌دهد. تصویرهای مکانیکی، کابوس‌ها و استعاره‌های تهدیدآمیز، حال‌وهوایی ناآرام می‌سازند.

بنجامین لاباتوت در کتاب مانیاک پرسش در باب اندیشه‌ی انسانی را به امکان هوش ماشینی پیوند می‌زند. دغدغه‌ی اصلی او صرفاً دانستن بیشتر نیست؛ مسئله این است که توان محاسبه چه نسبتی با معنا، مسئولیت و نیازهای انسانی دارد. مانیاک چهارمین اثر این نویسنده است. این کتاب را زندگی‌نامه‌ای داستانی درمورد جان فون‌نویمان دانسته‌اند. این کتاب در سال ۲۰۲۳ منتشر شد و بازخوردهای غالباً مثبتی را دریافت کرد. عنوان این رمان از مانیات یک (MANIAC I) گرفته شده که یکی از نخستین رایانه‌های ساخته‌شده بر پایه‌ی معماری جان فون‌نویمان است.

خلاصه داستان مانیاک

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

پُل ارنفست، معلمی که برای فهم عمیق ایده‌های علمی ارزش قائل است، در برابر دگرگونی‌های مکانیک کوانتومی احساس درماندگی می‌کند. نگرانی او برای پسرش، گسترش یهودی‌ستیزی و آشفتگی روابط شخصی فشار این بحران را بیشتر می‌کند. او میان پذیرش کشفیات تازه و ترس از ازدست‌رفتن تصویری قابل‌درک از جهان گرفتار است. رمان به جان فون‌نویمان نیز می‌پردازد. او فردی بااستعداد است که منطق، بازی و ماشین‌ها ذهنش را به خود مشغول کرده‌اند. نزدیکانش از رفتارها و علاقه‌هایی می‌گویند که مسیر فکری او را شکل داده است. رمان حاضر تجربه‌ی این دو شخصیت را به یک پرسش پیوند می‌زند: آیا قدرت توضیح‌دادن و محاسبه‌کردن به‌معنای فهمیدن جهان است؟

چرا باید کتاب مانیاک را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مانیاک را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این رمان تفاوت رسیدن به پاسخ ریاضی و فهم معنای آن را در تجربه‌ی شخصیت‌ها نشان می‌دهد.
• رمان حاضر ارتباط فعالیت علمی با سیاست را نشان داده است.
• خواننده‌ی این اثر می‌تواند فاصله‌ی میان شهرت یک دانشمند و روحیه‌ی او در روابط روزمره را دریابد.
• این اثر نامه‌ها و گفت‌وگوهای علمی اختلاف دانشمندان بر سر معیار فهم و حقیقت را ارائه می‌کند.
• حرکت رمان از فیزیک به هوش مصنوعی زمینه‌ای برای اندیشیدن به نسبت توانایی فنی و مسئولیت انسانی را فراهم می‌کند.

خواندن کتاب مانیاک را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مانیاک به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دوستداران ادبیات داستانی قرن ۲۱ انگلستان و قالب رمان در ارتباط با شخصیت‌های علمی و تجربه‌های شخصی آنان.
• خوانندگانی که پرسش درباره‌ی تفاوت دانش، فهم و یقین برایشان جذاب است و از مواجهه با تردیدهای حل‌نشده استقبال می‌کنند.
• علاقه‌مندان به پیوند علم و سیاست و افرادی که می‌خواهند تأثیر تهدیدهای اجتماعی بر زندگی دانشمندان را دنبال کنند.
• مخاطبانی که به منطق، محاسبات و هوش مصنوعی علاقه دارند و مایلند مسئله‌ی اندیشه‌ی ماشینی را از دریچه‌ی ادبیات بررسی کنند.

درباره بنجامین لاباتوت

بنجامین لاباتوت (Benjamín Labatut) نویسنده‌ی شیلیایی متولد ۱۹۸۰ در روتردام هلند، دوران کودکی خود را در لاهه، بوئنوس آیرس و لیما گذراند و در ۱۴سالگی ساکن سانتیاگو گردید. او تحت‌تأثیر و راهنمایی شاعر شیلیایی، سمیر نازال، نخستین مجموعه‌ داستان خود با نام «انتاکتیکا از اینجا آغاز می‌شود» (Antarctica Starts Here) را منتشر کرد. اثر بعدی او، «پس از روشنایی» (After the Light)، در سال ۲۰۱۶ و کتاب «سنگ جنون» (The Stone of Madness) در سال ۲۰۲۱ به چاپ رسیدند، اما انتشار کتاب «وقتی دیگر جهان را نمی‌فهمیم» (When We Cease to Understand the World) تحولی بزرگ در کارنامه‌ی او ایجاد کرد. بنجامین لاباتوت با نوشتن رمان مانیاک (The MANIAC) که زندگی‌نامه‌ای داستانی درمورد جان فون‌نویمان (دانشمند مجارستانی) است، جایگاه خویش را در ادبیات معاصر تثبیت کرد.

جوایز و افتخارات کتاب مانیاک و نویسنده

رمان مانیاک نامزد فهرست ۱۰ کتاب برتر سال ۲۰۲۳ به انتخاب واشنگتن پست و پابلیشرز ویکلی (Publishers Weekly)، یکی از کتاب‌های محبوب باراک اوباما در سال ۲۰۲۳، از کتاب‌های پرفروش ملی (آمریکا)، انتخاب‌‌شده در فهرست برگزیده‌ی ویراستاران نیویورک تایمز (New York Times Editor’s Choice) و نامزد دریافت مدال اندرو کارنگی برای تمایز در ادبیات داستانی (Andrew Carnegie Medal for Excellence in Fiction) بوده است.

مجموعه‌ داستان «انتاکتیکا از اینجا آغاز می‌شود» (Antarctica Starts Here) به قلم بنجامین لاباتوت برنده‌ی جوایزی همچون «کازا د لتراس» (۲۰۰۹) و «ادبیات شهرداری سانتیاگو» (۲۰۱۳) بوده است. همچنین کتاب «وقتی دیگر جهان را نمی‌فهمیم» (When We Cease to Understand the World) نوشته‌ی این نویسنده نامزد جایزه‌ی بین‌المللی بوکر ۲۰۲۱ شد و در سال ۲۰۲۴ در رتبه‌ی ۸۳ فهرست ۱۰۰ کتاب برتر قرن ۲۱ نیویورک تایمز جای گرفت.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب مانیاک و نویسنده

وال استریت ژورنال (Wall Street Journal): رمان مانیاک تاریک، مجذوب‌کننده، اندوه‌بار، مست‌کننده و به‌شکلی اعتیادآور جذاب است.

واشنگتن پست (The Washington Post): کتاب جذاب مانیاک یک رمان تاریخی و کاوشی فلسفی است. بنجامین لاباتوت نویسنده‌ای با اصالت است و کتاب حاضر اثری زیباست.

بخشی از کتاب مانیاک

«می‌خوام بگم یعنی ما سر بازیِ شطرنج توی لُس‌آلاموس یه‌بار با هم دست‌به‌یقه شدیم. بعد یکی یه تختهٔ بازی گو آورد و شروع کردیم اون رو هم بازی کردن. یه بازی شیطانی و بی‌پایان و بدون محدودیت زمانی، اون هم جلوِ باهوش‌ترین آدم‌هایی که به عمرم دیده بودم. یه چیز اعصاب‌خراب‌کنی بود. قشنگ مثل خوره افتاده بود تو مخم. چون که ببین من رقابتی‌ام، کشته‌مردهٔ مسابقه دادن و بردنم. برای همین نمی‌تونستم جلوِ خودم رو بگیرم. کار بهتری هم که برای انجام دادن نداشتیم. یه وقت‌هایی واقعاً فکر می‌کردم وسط اون برّ بیابون گیر افتاده‌م و دارم عقلم رو از دست می‌دم. مخصوصاً اون اوایلش که هنوز همه‌چی نیمه‌کاره بود و آزمایشگاه‌ها هم هنوز راه نیفتاده بودند. به نظرم بگی‌نگی یه‌هوا دیوونه هم شده بودم. اما کسی نفهمید، چون راستش همه‌چی جنون‌آمیز بود. حدواندازه‌های پروژه، سرعت وقایع، خود همون سلاحی که داشتیم می‌ساختیمش، همه‌چیِ همه‌چی. مثل این چیزهایی که مردم تصور می‌کنند که مثلاً صحرای سوزان نیومکزیکو و این‌ها که نبود. بود ها، اما خوشگل هم بود، عجیب خوشگل بود.»