کتاب عقرب ها

کتاب عقرب ها (Scorpions) نوشته والتر دین مایرز، درباره‌ی جمال، پسری ۱۲ساله است که زندانی‌شدن برادرش زندگی او را دگرگون کرده و میان مراقبت از خانواده، فشارهای مدرسه و پیشنهاد پیوستن به دارودسته‌ی برادرش گرفتار می‌شود. مسئله‌ی جمال فقط پیداکردن پول برای درخواست تجدیدنظر نیست؛ او باید میان کمک به مادر و پذیرفتن پیشنهادی خطرناک تصمیم بگیرد. شیدا رنجبر مترجم این رمان و نشر پیدایش ناشر است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب عقرب ها

کتاب عقرب ها اثر والتر دین مایرز، زندگی نوجوانی را در محله‌ای نشان می‌دهد که تنگدستی، مواد مخدر و خشونت به روزمرگی ساکنانش راه یافته‌اند. جمال هیکس در خانه غذا آماده می‌کند، مراقب خواهر کوچک‌ترش است و خستگی مادرش را می‌بیند. مدرسه نیز همیشه پناهگاهی برای او نیست. مدیر پیشاپیش او را دردسرساز می‌داند و بعضی هم‌کلاسی‌ها لباس و کفشش را دستاویز تمسخر قرار می‌دهند. داستان از کنار هم قراردادن این برخوردها، احساس کوچک و ناتوان‌بودن جمال را آشکار می‌کند. روایت سوم‌شخص بیشتر همراه او حرکت می‌کند و به فکرها، دلخوری‌ها و آرزوهایش نزدیک می‌شود. گفت‌وگوهای کوتاه نیز کشمکش‌های خانه و مدرسه را پیش می‌برند. 

شخصیت اصلی فقط نوجوانی خشمگین نیست؛ علاقه‌اش به طراحی و توجهش به حال دیگران، وجه‌هایی از او را نشان می‌دهد که اطرافیانش همیشه نمی‌بینند. والتر دین مایرز فاصله‌ی میان توانایی‌های جمال و تصویری را که دیگران از او ساخته‌اند، در موقعیت‌های کوچک روزانه نشان داده است. این فاصله به مسئله‌ی دیده‌شدن و فرصت‌داشتن برای اثبات توانایی‌ها پیوند می‌خورد.

کتاب عقرب ها رابطه‌ی خانوادگی را نیز دور از تصویری یکدست نشان می‌دهد. جمال از رنج مادر ناراحت است اما از برادرش خشم دارد؛ کمک به خانواده برای او الزاماً به معنای موافقت با رندی نیست. مادر میان کار، بدهی و امید به آزادی پسرش دست‌وپنجه نرم می‌کند. ساسی، خواهر کوچک‌تر جمال، گاهی سربه‌سر او می‌گذارد و گاهی نگرانی مشترک اعضای خانه را آشکار می‌کند. تیتو در سوی دیگر، دوستی است که همراه جمال می‌ماند اما مخالفتش را با پیشنهادهای خطرناک پنهان نمی‌کند. حضور او تفاوت همراهی و تسلیم‌شدن در برابر خواسته‌ی دوست را برجسته کرده است. 

فضای رمان فقط از برخوردهای خشن تشکیل نشده است. شوخی‌های بچه‌ها، خوردن غذا، قرض‌گرفتن لباس و خیال‌پردازی درباره‌ی قایق‌ها، زندگی معمولی آن‌ها را حفظ می‌کنند. همین جزئیات نشان می‌دهند که خطر چگونه وارد دنیای نوجوانانی می‌شود که هنوز به تکلیف مدرسه و آرزوهای کوچک‌شان فکر می‌کنند. رمان پرسش بزرگ‌شدن را به مسئولیتی پیوند می‌دهد که جمال برای پذیرش آن هنوز بسیار کم‌سن است.

خلاصه داستان عقرب ها

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

جمال پس از زندانی‌شدن رندی، برادر بزرگ‌ترش، شاهد فرسودگی مادر و گرفتاری مالی خانواده است. مادر برای هزینه‌ی درخواست تجدیدنظر به کار بیشتر فکر می‌کند و جمال می‌خواهد سهمی در سبک‌کردن بار او داشته باشد. رندی از طریق مادر پیغام می‌دهد که جمال به دیدن مک برود. 

مک، از اعضای دارودسته‌ی عقرب‌ها، پیشنهادی پیش می‌کشد: جمال جای برادرش را بگیرد و از این راه پول به دست آورد. جمال ابتدا مخالفت می‌کند اما نگرانی برای مادر و احساس ناتوانی، تصمیم‌گرفتن را برایش دشوار می‌کند. تیتو، دوست نزدیک او، خطر این پیشنهاد را می‌بیند و به درآمدی از حمل خریدهای مردم فکر می‌کند. جمال میان وفاداری به خانواده، حفظ دوستی و وسوسه‌ی قدرتی که مک وعده می‌دهد، قرار می‌گیرد. داستان عقرب ها این دوراهی را از دل نیازهای روزمره‌ی او شکل می‌دهد.

چرا باید کتاب عقرب ها را بخوانیم؟

• این کتاب تأثیر تحقیر در مدرسه و محله را بر احساس ارزشمندی یک نوجوان نشان می‌دهد.
• رابطه‌ی جمال و رندی فرصتی برای فکرکردن به تفاوت محبت خانوادگی و پذیرفتن رفتار آسیب‌زا فراهم می‌کند.
• دوستی تیتو و جمال، همراهی را در کنار مخالفت و نگرانی معنا می‌کند.
• جزئیات زندگی بچه‌ها نشان می‌دهند که نیاز مالی چگونه می‌تواند انتخاب‌های خطرناک را نزدیک‌تر کند.

خواندن کتاب عقرب ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

• نوجوانانی که به رمان‌های اجتماعی درباره‌ی فشار همسالان و انتخاب‌های دشوار علاقه دارند.
• خوانندگانی که داستان‌های دوستی، تنگدستی و مسئولیت خانوادگی را دنبال می‌کنند.
• والدین و مربیانی که می‌خواهند درباره‌ی اثر سرزنش و نادیده‌گرفتن توانایی‌های نوجوانان بیشتر فکر کنند.

درباره والتر دین مایرز

والتر دین مایرز (Walter Dean Myers) (۱۹۳۷-۲۰۱۴)، نویسنده‌ی آمریکایی حوزه‌ی ادبیات کودک و نوجوان بود. او در ویرجینیای غربی به دنیا آمد و در محله‌ی هارلم نیویورک بزرگ شد؛ محیطی که بستر زمانی و مکانی بخش عمده‌ای از داستان‌های او را تشکیل داد. مایرز در دوران نوجوانی دبیرستان را نیمه‌کاره رها کرد و دوره‌ای را در ارتش ایالات متحده گذراند، سپس به تحصیل و نویسندگی روی آورد و در طول حیات حرفه‌ای خود بیش از صد عنوان کتاب در قالب رمان، ناداستان، شعر و کتاب تصویری تألیف کرد. محور آثار او بر مسائلی چون زیست نوجوانان سیاه‌پوست در مناطق شهری، فقر، عدالت کیفری، خشونت و هویت اجتماعی متمرکز است.

از آثار داستانی او، رمان «هیولا» در قالب تلفیقی از فیلم‌نامه و یادداشت‌های روزانه‌ی پسری نوجوان به نام استیو هارمون تدوین شده که درگیر یک پرونده‌ی قتل است. این کتاب نخستین برنده‌ی جایزه‌ی مایکل ال. پرینتز شد، به مرحله‌ی نهایی جایزه‌ی ملی کتاب آمریکا در بخش ادبیات جوانان راه یافت و در سال ۲۰۱۸ دست‌مایه‌ی اقتباس سینمایی قرار گرفت. از دیگر آثار او می‌توان به «فرشتگان سقوط‌کرده» با موضوع تجارب سربازان آمریکایی در جنگ ویتنام، رمان‌های «تیرانداز» و «قرنطینه» و خودزندگی‌نامه‌ای با عنوان «پسر بد» اشاره کرد.

مایرز پنج بار جایزه‌ی کورتا اسکات کینگ، دو بار نشان افتخار نیوبری و جایزه‌ی مارگارت ادواردز را دریافت کرد و دو بار نیز از سوی کتابخانه‌ی کنگره‌ی آمریکا به‌ عنوان سفیر ملی ادبیات جوانان انتخاب شده بود.

جوایز و افتخارات کتاب عقرب ها

• نامزد نشان نیوبری (سال ۱۹۸۹)
• نامزد جایزه‌ی کتاب گنبد طلایی ورمونت (سال ۱۹۹۰)
• برنده‌ی جایزه‌ی Margaret A. Edwards (سال ۱۹۹۴)
• و...

بخشی از کتاب عقرب ها

«جمال صبح که بیدار شد، اولین چیزی که شنید صدای ایستگاه مذهبی رادیوی ماما بود که از آشپزخانه می‌آمد. ساعتِ روی میزِ بغل مبل را نگاه کرد. نزدیک هفت بود. بلند شد، چشم‌هایش را با دست‌هایش پاک کرد و به طرف حمام رفت. از وقتی رندی زندان رفته بود روی مبل تختخواب‌شوی اتاق پذیرایی می‌خوابید و ساسی تمام اتاق خواب کوچک را صاحب شده بود.

جمال آب را روی صورتش پاشید، بعد تصمیم گرفت حمام کند. تا وقتی زیر دوش نرفت یاد آب گرم نیفتاد. دو روز بود آب گرم نداشتند. آب سرد را باز کرد و آن‌قدر آن زیر ایستاد که دیگر سرما را نتوانست تحمل کند و پرید کنار. گاهی‌اوقات که آب خیلی سرد نبود می‌توانست با همان آب سرد کامل حمام کند.

وسایل رندی هنوز توی کابینتِ بالای روشویی بود. ماما اولین روزی که برای ملاقات به زندان شمالی رفته بود برای برادر بزرگ‌ترش چیزهای نو برده بود. جمال کمی از ادکلن رندی کف دست‌هایش ریخت، آنها را تندتند به هم مالید و بعد روی صورتش زد. از بویش خوشش آمد.

خودش را خشک کرد، بعد رفت لباس‌هایش را از روی صندلی که شب گذشته مرتب تا کرده و گذاشته بود برداشت. لباس‌هایش را پوشید و توی آشپزخانه رفت.

ماما کنار اجاق ایستاده بود. گفت: "صبح بخیر."»