کتاب از گربه ها

کتاب از گربه ها (On Cats) نوشته دوریس لسینگ و ترجمه فریبرز رستم پور است. انتشارات دیدآور این مجموعه خاطره‌نگاری (memoir) را منتشر کرده است. این ناداستان از دل خاطره، مشاهده و تجربه‌های زیسته بیرون آمده و رابطه‌ی انسان با گربه‌ها را در موقعیت‌های گوناگون نشان داده است؛ از مزرعه‌ای پرخطر در آفریقا تا خانه‌ها و خیابان‌های لندن. نویسنده فقط از دلبستگی به حیوانات حرف نمی‌زند؛ بلکه از مسئولیت، خشونت ناگزیر، همزیستی و تناقض‌های عاطفی هم پرده برمی‌دارد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب از گربه ها اثر دوریس لسینگ

کتاب از گربه ها نوشته‌ی دوریس لسینگ و یک مجموعه خاطره‌نگاری (memoir) درباره‌ی حضور گربه‌ها در زندگی نویسنده است؛ حضوری که گاهی دلنشین و آرام است و گاه با مرگ، بیماری، شکار، زاد‌وولد و تصمیم‌های سخت گره می‌خورد. اثر از خاطرات کودکی در مزرعه آغاز می‌شود؛ جایی که گربه‌ها فقط حیوانات خانگی نیستند؛ بلکه بخشی از چرخه‌ی خشن طبیعتند. شاهین‌ها، جغدها، مارها، کمبود امکانات و زندگی روستایی فضایی می‌سازد که در آن مهرورزی به حیوانات همیشه با مراقبت، حذف و انتخاب همراه است. این دوگانگی یکی از محورهای اصلی ناداستان حاضر است و باعث می‌شود گربه‌ها در این کتاب آینه‌ای برای دیدن رفتار انسان باشند.

مجموعه خاطره‌نگاریِ از گربه ها از فضای مزرعه فاصله می‌گیرد و به زندگی شهری می‌پردازد؛ جایی که گربه‌ها شکل دیگری از وابستگی، قلمروطلبی و همزیستی را نشان می‌دهند. دوریس لسینگ در بخش‌های مختلف این کتاب از گربه‌های گوناگون می‌گوید؛ از گربه‌های نیمه‌وحشی و سرکش تا گربه‌هایی که در خانه، روی تخت، کنار پنجره یا در حیاط‌های پشتی زندگی می‌کنند. بعضی از این گربه‌ها شخصیت‌هایی پررنگ و به‌یادماندنی هستند؛ به‌ویژه گربه‌ای که با نام پرنسس. نویسنده از خلال رفتارهای این گربه موضوع‌هایی مثل زیبایی، خودخواهی، مادربودن، وابستگی و غریزه را مطرح می‌کند.

اثر حاضر تصویری از سال‌ها زندگی، جابه‌جایی، تنهایی، دلبستگی و نگاه دقیق به موجودی را ارائه می‌دهد که هم آشناست و هم همیشه کمی پر از رمزوراز است. عنوان بخش‌های این کتاب عبارت است از «به‌ویژه گربه‌ها»، «بازمانده» و «دوران پیری ال‌مگنیفیکو».

خلاصه کتاب از گربه ها

مجموعه خاطرات حاضر مسیر زندگی دوریس لسینگ را از خلال خاطره‌های او با گربه‌ها روایت می‌کند. کتاب از کودکی نویسنده در مزرعه‌ای در آفریقا شروع می‌شود؛ جایی که گربه‌ها میان خطر شکارچیان، بیماری و زاد‌وولد بی‌وقفه زندگی می‌کنند و خانواده ناچار است مدام میان دلسوزی و ضرورت تصمیم بگیرد. سپس ماجرا به لندن می‌رسد؛ به آپارتمان‌ها، حیاط‌های پشتی و گربه‌هایی که هرکدام خلق‌وخو و قلمرو خود را دارند. در بخش‌های بعدی گربه‌ای به نام پرنسس به مرکز روایت تبدیل می‌شود؛ حیوانی زیبا، لوس، پیش‌بینی‌ناپذیر و درعین‌حال جذاب که با زایمان‌ها، رابطه‌هایش با دیگر گربه‌ها و رفتارهای عجیبش بخش مهمی از تجربه‌ی نویسنده را شکل می‌دهد.

چرا باید کتاب از گربه ها را بخوانیم؟

دلایل خواندن مجموعه خاطرات از گربه ها را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این مجموعه خاطره‌نگاری رابطه‌ی انسان و حیوان را در موقعیت‌های واقعی و گاه دشوار نشان می‌دهد.
• خواننده با تجربه‌های متنوعی از زندگی گربه‌ها در مزرعه و شهر روبه‌رو می‌شود و تفاوت حضور گربه در این دو فضا را درمی‌یابد.
• کتاب فقط درباره‌ی حیوانات نیست و لایه‌هایی از خاطره، خانواده، تنهایی و مسئولیت را هم مطرح می‌کند.
• حضور چند گربه‌ی مشخص با خلق‌وخوی متفاوت باعث می‌شود هر بخش از کتاب حال‌وهوای ویژه‌ی خود را داشته باشد.

خواندن کتاب از گربه ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب از گربه ها به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به ناداستان و قالب خاطره‌نگاری (memoir) درمورد گربه‌ها.
• خوانندگانی که می‌خواهند رابطه‌ی عاطفی و گاه پیچیده‌ی انسان با حیوانات را ببینند.
• کسانی که به گربه‌ها و رفتارهای آن‌ها در محیط‌های مختلف علاقه دارند.
• کسانی که دوست دارند در کنار روایت زندگی، با فضای مزرعه و خانه و شهر از خلال تجربه‌های شخصی دوریس لسینگ آشنا شوند.

درباره دوریس لسینگ

دوریس لسینگ (Doris Lessing) که در سال ۱۹۱۹ پا به جهان گشود و در ۲۰۱۳ میلادی از دنیا رفت، ادیب انگلیسیِ متولد کرمانشاهِ ایران بود که موفق به دریافت جایزه‌ی نوبل ادبیات شد. داوران نوبل ادبیات این نویسنده را به‌عنوان یازدهمین زن برنده‌ی نوبل ادبیات و کهنسال‌ترین برگزیده‌ی این جایزه در زمان اعطا شناختند. پدر او، آلفرد تیلور، از جانبازان جنگ جهانی اول و از کارکنان بانک شاهنشاهی ایران به شمار می‌رفت و مادرش، امیلی ماد تیلور، پرستار بود. این خانواده در سال ۱۹۲۵ تصمیم به کوچ به رودزیای جنوبی (مستعمره‌ی آن زمان بریتانیا که امروزه زیمبابوه نامیده می‌شود) گرفتند. پدر او قطعه‌زمینی بوته‌زار به مساحت چهار کیلومتر مربع خرید و آنجا با تحمل سختی‌های بسیار به کشت ذرت روی آورد، اما این زمین سود مالی چندانی برایشان نداشت.

این نویسنده در ۱۳سالگی از ادامه‌ی تحصیل در مدرسه انصراف داد و پس از آن به‌شکل خودآموز فراگیری دانش را پی گرفت. در ۱۵سالگی خانه را ترک کرد و به‌عنوان پرستار کودک به کار مشغول شد. در همین مقطع زمانی بود که با بهره‌گیری از کتاب‌هایی که کارفرمایش به او می‌داد، مطالعه‌ی آثار سیاسی و جامعه‌شناسی را آغاز کرد و تقریباً در همین دوران دست به قلم شد. دوریس لسینگ در ۱۸سالگی زندگی مشترکش را با نخستین شوهر خود، فرانک ویزدم، آغاز کرد. او پس از جدایی به عضویت یک محفل کتاب‌خوانی سوسیالیستی با نام باشگاه کتاب چپ درآمد و در همین محیط با همسر دومش، گوتفرید لسینگ، آشنا گردید. پیش از آنکه این ازدواج کوتاه‌مدت به طلاق بینجامد، دوریس لسینگ دوباره صاحب فرزند شد.

دوریس لسینگ، این برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات در ۲۰۰۷ میلادی، در سال ۱۹۴۹ میلادی نخستین کتاب داستانی خود را با عنوان «علف‌ها آواز می‌خوانند» به چاپ رساند و ۱۳ سال پس از آن «دفترچه‌ی طلایی» را به نگارش درآورد که بخش اعظم آوازه‌ی خود را وامدار همین کتاب است. رمان «اسیر خشکی» و مجموعه خاطرات «از گربه ها» نیز در زمره‌ی دیگر نوشته‌های او جای دارند.

جوایز و افتخارات نویسنده

۱۹۵۴: جایزه‌ی سامرست موآم (Somerset Maugham Award)

۱۹۷۶: جایزه‌ی مدیسی خارجی (Prix Médicis étranger)

۱۹۸۱: جایزه‌ی دولتی اتریش برای ادبیات اروپا (Austrian State Prize for European Literature)

۱۹۸۲: جایزه‌ی شکسپیر از بنیاد آلفرد توئپفر در هامبورگ (Shakespeare Prize of the Alfred Toepfer Foundation, Hamburg)

۱۹۸۶: جایزه‌ی ادبی دبلیو. اچ. اسمیت (WH Smith Literary Award)

۱۹۸۷: جایزه‌ی پالرمو (Palermo Prize)

۱۹۸۷: جایزه‌ی بین‌المللی موندلو (Premio Internazionale Mondello)

۱۹۸۹: جایزه‌ی گرینزانه کاوور (Grinzane Cavour Prize)

۱۹۹۵: جایزه‌ی یادبود جیمز تیت بلک برای زندگی‌نامه‌نویسی (James Tait Black Memorial Prize for biography)

۱۹۹۵: جایزه‌ی کتاب لس‌آنجلس تایمز (Los Angeles Times Book Prize)

۱۹۹۹: جایزه‌ی بین‌المللی کاتالونیا (Catalonia International Prize)[59]

۱۹۹۹: عضو نشان یاران افتخار (Member of the Order of the Companions of Honour)

۲۰۰۰: عنوان همکار ادبیات از انجمن پادشاهی ادبیات انگلستان (Companion of Literature of the Royal Society of Literature)

۲۰۰۱: جایزه‌ی دیوید کوهن (David Cohen Prize)

۲۰۰۱: جایزه‌ی شاهزاده‌ی آستوریاس (Premio Príncipe de Asturias)

۲۰۰۲: جایزه‌ی قلم طلایی اس. تی. دوپونت (S.T. Dupont Golden PEN Award)[60]

۲۰۰۷: جایزه‌ی نوبل ادبیات (Nobel Prize in Literature)

۲۰۰۸: نشان ماپونگوبوه: درجه‌ی دو طلایی (Order of Mapungubwe: Category II Gold)

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره کتاب از گربه ها

نیویورک تایمز (New York Times): نویسنده‌ی این کتاب اجتماعی‌بودن گربه‌هایش را به تصویر می‌کشد. آنچه او به بهترین شکل انجام می‌دهد، توصیف روابط آن‌ها با یکدیگر است. دوریس لسینگ چشم‌های ما را به روی دنیای گربه‌ها باز می‌کند.

بخشی از کتاب از گربه ها

«گربه‌ها روی پیاده‌رو، روی دیوار، یا از درگاه‌ها به سمت شما می‌آیند، بدن‌شان را کش می‌دهند و دم خود را تکان می‌د‌هند، به شما خوشامد می‌گویند، با شما چند قدمی همراه می‌شوند. آن‌ها به دنبال همدم‌ می‌گردند. صاحبان بی‌رحم‌شان در را روی‌شان بسته‌اند. آن‌ها تمام روز یا شب بیرون می‌مانند، با میومیو بلند و مصرانه‌شان که نمایان‌گر گرسنگی، تشنگی و سرماست، درخواست کمک دارند. گربه‌ای که در گوشهٔ خیابان دور پای‌تان می‌پیچد، ممکن است به این فکر کند که می‌تواند خانهٔ حقیرانهٔ خود را با خانه‌ای بهتر عوض کنند؟ اما این گربه میو نمی‌کرد، فقط نگاه می‌کرد؛ نگاهی متفکرانه و عمیق با چشمان زرد و خاکستری‌. بعد محتاطانه شروع به دنبال‌کردن من در پیاده‌رو کرد، وقتی وارد خانه می‌شدم یا وقتی خارج می‌شدم، خودش را نشانم می‌داد. در موردش عذاب وجدان داشتم.»