کتاب نه مثل آدمیزاد

کتاب نه مثل آدمیزاد (No longer human) نوشته اوسامو دازای و ترجمه کیانا مصطفوی گرو و رمانی تیره‌وتار و صریح در باب زندگی مردی است که خود را برای انسان‌بودن نامناسب می‌بیند. نشر کتیبه پارسی این کتاب را منتشر کرده است. این داستان با نگاهی عمیق به تنهایی، شرم، اعتیاد، روابط عاطفی و فروپاشی درونیْ خواننده را وارد ذهن شخصیتی می‌کند که از کودکی تا بزرگسالی در تلاش بوده است با نقش دلقک، ترسش از آدم‌ها را پنهان کند. داستان بر پایه‌ی ترجمه‌ی انگلیسی دونالد کین از زبان ژاپنی به پارسی برگردانده شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نه مثل آدمیزاد اثر اوسامو دازای

کتاب نه مثل آدمیزاد (زوال بشری) یک رمان به قلم اوسامو دازای است که زندگی یوزو را از کودکی در خانواده‌ای ثروتمند و روستایی تا سال‌های جوانی در توکیو و در واقع سقوط تدریجی او را دنبال کرده است. اوسامو دازای مسیر شرم، ترس، اعتیاد، روابط جنسی آشفته و احساس بیگانگی عمیق شخصیت را دنبال کرده است. راوی ناشناس سه عکس از یوزو را توصیف می‌کند؛ سه تصویری که از کودکی تا میانسالی به‌جای رشد، نوعی محوشدن هویت و انسانیت را نشان می‌دهد.

رمان نه مثل آدمیزاد به کودکی و نوجوانی یوزو می‌پردازد؛ جایی که او از همان ابتدا نمی‌تواند گرسنگی، خوشبختی یا عادی‌بودن را مثل دیگران بفهمد و برای بقا در جمع، دلقک‌بازی را به‌عنوان تنها راه همزیستی با آدم‌ها انتخاب می‌کند. در دفتر دوم فضای دبیرستان کنار دریا، درختان گیلاس، نخستین تجربه‌ی زندگی دور از خانواده، آشنایی با نقاشی، کشف نقاشیِ ارواح و شیاطین و رابطه‌های پیچیده با دخترها و زن‌ها، جهان درونی او را تیره‌تر و درعین‌حال روشن‌تر می‌کند.

نه مثل آدمیزاد در بخش‌های بعدی با ورود یوزو به توکیو، دانشگاه، آشنایی با هوریکی، الکل، زن‌های خیابانی، کمونیست‌ها و زندگی شبانه نشان می‌دهد چگونه تلاش او برای فرار از ترس انسان‌ها، خودش را به‌شکل خودویرانگری و زوال روانی و اخلاقی نشان می‌دهد. مترجم انگلیسی، دونالد کین، در پیشگفتار خود این اثر را نمادی از معضل نویسندگان و روشنفکران ژاپنی در مواجهه با فرهنگ غرب و احساس یتیمی فرهنگی می‌داند و بر پیوند تنگاتنگ تجربه‌ی شخصی اوسامو دازای و سرگذشت یوزو تأکید می‌کند.

خلاصه داستان نه مثل آدمیزاد

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتابْ روایت اعتراف‌گونه‌ی یوزو است؛ مردی که از همان سطرهای نخست می‌گوید زندگی‌اش پر از شرمساری است و خود را ناتوان از زیستن مثل آدمیزاد می‌داند. او از کودکی در خانواده‌ای مرفه اما سرد با ترس عمیق از انسان‌ها بزرگ می‌شود و برای پنهان‌کردن وحشتش نقش دلقک را انتخاب می‌کند؛ کسی که با شوخی و مسخره‌بازی، خشم و قضاوت دیگران را خنثی می‌کند.

یوزو در ادامه در دبیرستان کنار دریا با نقاشی و ایده‌ی کشیدن ارواح و شیاطین آشنا می‌شود و چهره‌ی واقعیِ ترس و نفرتش از آدم‌ها را روی بوم می‌آورد؛ درحالی‌که در ظاهر همچنان دلقک محبوب جمع است. با رفتن یوزو به توکیو، ورود به دانشگاه و آشنایی با هوریکی، الکل، سیگار، زن‌های خیابانی و محافل سیاسی، این دوگانگی شدیدتر می‌شود. او در روابط عاطفی و جنسی، هم جذب مراقبت و مهربانی زن‌هاست و هم از زخم‌هایی که می‌خورَد، بیشتر به‌سمت خودویرانگری و احساس زوال بشری رانده می‌شود.

چرا باید کتاب نه مثل آدمیزاد را بخوانیم؟

رمان نه مثل آدمیزاد فرصتی است برای ورود به ذهن شخصیتی که نه‌تنها از جامعه، بلکه از خودش نیز می‌ترسد و با صداقتی خشن، شرم‌ها، ترس‌ها و تناقض‌هایش را برملا می‌کند. این کتاب تصویری روشن از تنهایی، اعتیاد، روابط آشفته و بحران هویت در بستر ژاپن مدرن ارائه و نشان می‌دهد چگونه تلاش برای عادی‌بودن می‌تواند به زوال درونی منجر شود.

خواندن کتاب نه مثل آدمیزاد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که به ادبیات داستانی قرن ۲۰ ژاپن و قالب رمان، روایت‌های اعترافی، موضوعاتی مانند تنهایی، افسردگی، اعتیاد، روابط پیچیده‌ی عاطفی و نیز ادبیات ژاپن و نسبت آن با فرهنگ غرب علاقه‌مند هستند و می‌خواهند تجربه‌ی ذهنی یک حاشیه‌نشینِ درون‌گرا را از نزدیک دنبال کنند.

درباره اوسامو دازای

توشیما شوجی که بعدها به نام هنری اوسامو دازای (Osamu Dazai) شناخته شد، حیات خود را در سال ۱۹۰۹ آغاز کرد و در سال ۱۹۴۸ به آن پایان داد. نقطه‌ی عطف و تکان‌دهنده‌ی زندگی او به سال ۱۹۲۷ و خودکشی نویسنده‌ی محبوبش، ریونوسکه آکوتاگاوا، بازمی‌گردد که مسیر زندگی اوسامو دازای را کاملاً دگرگون کرد. او پس از این واقعه درس و دانشگاه را رها و تمام بودجه‌ی ماهانه‌اش را در مسیر تهیه‌ی پوشاک گران‌قیمت، نوشیدنی‌های الکلی و معاشرت با روسپی‌ها سپری کرد و همزمان به‌سمت تشکل‌های مارکسیستی گرایش پیدا کرد که آن روزها تحت تعقیب و سرکوب شدید حکومتی قرار داشتند.

این نویسنده در آثار اولیه‌ی خویش مکرراً از اینکه در یک طبقه‌ی رفاهی و اجتماعی خاص چشم به جهان گشوده، حس شرمساری و عذاب‌وجدان داشت. در دهمین روز از دسامبر ۱۹۲۹، دقیقاً در شب پیش از آغاز آزمون‌های پایان ترم، با بلعیدن مقدار زیادی داروی خواب‌آور اقدام به پایان‌دادن به زندگی خود کرد، اما این تلاش نافرجام ماند. او زنده ماند تا یک سال بعد مدرک فارغ‌التحصیلی‌اش را دریافت کند.

اگرچه اوسامو دازای در شاخه‌ی ادبیات زبان فرانسوی دانشگاه سلطنتی توکیو پذیرفته شد، طولی نکشید که دانشگاه را رها کرد و به‌همراه یک گیشا (زنی که مهارتش سرگرم‌سازی مردان است) متواری شد. او نام مستعارِ اوسامو دازای را نخستین‌بار برای نگارش قصه‌ی کوتاهی تحت‌عنوان قطار (۱۹۳۳) به کار گرفت؛ اثری که اولین گام او در قالب خودزندگینامه‌نویسی با راوی اول‌شخص محسوب می‌شد و بعدها به ویژگی اصلی و امضای آثارش تبدیل شد.

در سال ۱۹۳۵، وقتی در اتمام دوران تحصیلی‌اش شکست خورد و در جذب‌شدن به روزنامه‌ی توکیو نیز توفیقی نیافت، نگارش قصه‌ی «سال‌های پایانی» را تکمیل کرد و پیرو آن اقدام به دارزدن خود کرد؛ این بار نیز در عبور از مرز زندگی ناکام ماند. این وضعیت در نهایت منجر به بستری‌شدن او در یک آسایشگاه روان در اکتبر ۱۹۳۶ شد. این نویسنده در دهه‌ی ۱۹۳۰ تا ۱۹۴۰ رمان‌ها و قصه‌های بسیار استادانه‌ای را خلق کرد که همگی ماهیتی خودزندگینامه‌ای داشتند.

نخستین قصه‌ی اوسامو دازای با عنوان گیوفوکوکی (۱۹۳۳) روایتی وهم‌آلود و ترسناک پیرامون مسئله‌ی خودکشی است. از دیگر پردازش‌های داستانی او در این برهه می‌توان به «گل‌های مسخرگی» (۱۹۳۵)، «خلاف جریان» (۱۹۳۵)، «خدای بیهودگی» (۱۹۳۶)، «مجموعه سال‌های افول» (۱۹۳۶) و «صبح خاکستری» (۱۹۳۹) اشاره داشت که تماماً آیینه‌ی تمام‌نمای روح منزوی و درعین‌حال خوش‌گذران او هستند.

بخش دیگری از کارنامه‌ی اوسامو دازای به بازآفرینی حکایات کهن ژاپنی اختصاص دارد که عناوینی چون «وزیرِ سانه تومو» (۱۹۴۳)، «سوگارو» (۱۹۴۴)، «جعبه‌ی پاندورا» (۱۹۴۵ - ۱۹۴۶) و «قصه‌ی شاه پریون» (۱۹۴۵) را شامل می‌شود. در این میان رمان «خورشید رو به غروب» (۱۹۴۷) برترین شاهکار اوسامو دازای قلمداد می‌شود که توانست او را به بالاترین درجات شهرت و اعتبار ادبی برساند.

جایزه‌ی اوسامو دازای یک جایزه‌ی ادبی سالانه در کشور ژاپن بوده که در سال ۱۹۶۵ پایه‌گذاری شده است. این جایزه که توسط انتشارات چیکوما شوبو (Chikuma Shobō) و شهرداری شهر میتاکا مدیریت می‌شود، داستان‌های کوتاه برجسته و منتشرنشده از نویسندگان ناشناخته را مورد تقدیر قرار می‌دهد.

نظر افراد و مجله‌های مشهور درباره کتاب نه مثل آدمیزاد

اندرو مارتین از نیویورک تایمز: پوچ‌گرایی خودمحورانه به سبک اوسامو دازای، به‌طور ارگانیک با جذابیتِ سبک ایمو (emo chic) در این برهه‌ی فرهنگی گره خورده است.

اقتباس‌های کتاب نه مثل آدمیزاد

اقتباس‌های برجسته از رمان نه مثل آدمیزاد در زیر آمده‌اند:

۲۰۱۰: فیلم «فرشته‌ی هبوط‌کرده» (به کارگردانی گنجیرو آراتو)

۲۰۱۹: انیمیشن سینمایی «انسان باخته» (به کارگردانی فومینوری کیزاکی)

۲۰۰۹: انیمه‌ی «ادبیات آبی» (Aoi Bungaku)

۲۰۰۹: مانگای «دیگر انسان نیست» اثر اوسامارو فورویا

۲۰۱۷: مانگای «دیگر انسان نیست» اثر جونجی ایتو

۲۰۲۱: اقتباس نمایشی و موزیکال «دیگر انسان نیست» با آهنگسازی فرانک وایلدات هورن در تئاتر بزرگ شانگهای

۱۹۹۰: آلبوم موسیقی «نینگن شیکاکو» (دیگر انسان نیست) اثر گروه نینگن ایسو

چه نسخه‌های دیگری از کتاب نه مثل آدمیزاد منتشر شده است؟

کتاب حاضر به‌همت مترجمان و نشرهای گوناگون روانه‌ی بازار کتاب ایران شده است. فهرست زیر چاپ‌هایی از این اثر را نشان می‌دهد:

- دیگر انسان نیست ترجمه‌ی آیلین معافی، انتشارات تی‌تی پول‏‫، ۱۴۰۳.‬

- زوال آدمی ترجمه‌ی سوگل فخریان، انتشارات پریان، ‏‫۱۴۰۳.‬

- ناآدمیزاد ترجمه‌ی آزاده سلحشور، نشر نیماژ، ‏‫۱۴۰۴.‬

- نه آدمی: یک کتاب راهنمای جدید ترجمه‌ی ریحانه محمودی، نشر ابرا‏‫، ۱۴۰۴.‬

بخشی از کتاب نه مثل آدمیزاد

«اکنون نسبت به تنها فضیلتی که به آن اطمینان داشتم، بدگمان شده بودم. درکم نسبت به همهٔ امور پیرامونم را از دست داده بودم. تنها چاره و آخرین دستاویزم، نوشیدنی بود. چهره‌ام به وضوح زمخت شده بود و دندان‌هایم به دلیل مجالس می‌گساری بی‌پایانی که خودم را غرق‌شان کرده بودم، از جا درآمدند و از دهانم بیرون افتادند. نقاشی‌هایی که می‌کشیدم، اکنون به نقاشی‌های غیراخلاقی نزدیک‌تر شده بودند. نه، به صراحت بگویم: تقریباً در همان زمان آغاز به نسخه‌برداریِ تصاویر مستهجن کردم و مخفیانه آن‌ها را می‌فروختم. برای خرید جین به پول احتیاج داشتم. هر گاه به یوشیکو نگاه می‌کردم، همیشه نگاهش را برمی‌گرداند و می‌لرزید، که همین مسئله، شک‌های جدیدی را در من به وجود می‌آورد: بعید بود که زنی کاملاً بی‌دفاع، تنها همان یک بار خود را تسلیم مغازه‌دار کرده باشد، مگر نه؟ آیا در مورد هوریکی هم همین طور است؟ یا با کسی که من حتّی نمی‌شناختم؟ جرئت این را نداشتم که از او سؤال کنم.»