کتاب ۱۹۶۸ و سینمای جهانی

کتاب ۱۹۶۸ و سینمای جهانی (1968and Global Cinema) نوشته کریستینا گرهارت و سارا سلجوقی، مجموعه‌ای از مقالات درباره‌ی نسبت سیاست رادیکال و سینما در دهه‌ی شصت میلادی است. این کتاب به موج‌های نوی سینمایی، جنبش‌های ضداستعماری، سینمای سوم، سینمای کارگری و شکل‌گیری زبان تازه‌ای برای فیلم سیاسی در جهان می‌پردازد و نمونه‌هایی از اروپا، آسیا، افریقا و امریکای لاتین را کنار هم قرار می‌دهد. شاهین محمدی زرغان سرپرستی گروه مترجمان را برعهده داشته و نشر رایبد این مجموعه را منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ۱۹۶۸ و سینمای جهانی

کتاب ۱۹۶۸ و سینمای جهانی مجموعه‌ای از مقالات پژوهشی است که کریستینا گرهارت و سارا سلجوقی آن را گردآوری کرده‌اند. این کتاب از دل خود متن، سال ۱۹۶۸ را نه یک تاریخ منفرد بلکه «سال ۱۹۶۸ طولانی» و بخشی از «دهه‌ی شصت طولانی» می‌بیند؛ دوره‌ای که در آن جنبش‌های ضداستعماری، شورش‌های دانشجویی، اعتصابات کارگری و موج‌های نوی سینمایی در نقاط مختلف جهان به هم گره خورده‌اند. کتاب از خلال مقالات متعدد خود نشان می‌دهد که سال ۱۹۶۸ و دهه‌ی شصت طولانی چگونه زبان سینما را دگرگون کرده است. نویسندگان بر این ایده تکیه می‌کنند که جنبش‌های ضداستعماری، مبارزات کارگری، شورش‌های دانشجویی و موج‌های نوی سینمایی در شبکه‌ای جهانی به هم متصل بوده‌اند و این اتصال در فرم فیلم‌ها نیز دیده می‌شود؛ از نئورئالیسم و سینمای سوم تا سینمای کلکتیو و فیلم‌های کارگری. در این کتاب، نبرد الجزیره، ساعت آتش‌افروزی، موج نوی چکسلواکی، سینمای اوشیما، سه‌گانه‌ی کلکته، سینمای مبارز اسپانیا و موج نوی ایران در کنار هم قرار گرفته‌اند تا نشان دهند چگونه سیاست رادیکال، فرم‌های تازه‌ای مثل آنتولوژی، هپنینگ، خودبازتابی و سینمای ناکامل را پدید آورده است.

خلاصه کتاب ۱۹۶۸ و سینمای جهانی

کتاب ۱۹۶۸ و سینمای جهانی در دو بخش اصلی تنظیم شده است: در بخش نخست، مقالاتی درباره‌ی زیبایی‌شناسی فیلم رادیکال، نبرد الجزیره، سینما نوو پرتغال، موج نوی چکسلواکی، فیلم‌های دانشجویی آکادمی فیلم برلین، ساعت آتش‌افروزی، سینمای دانشجویی معترض در ژاپن و امریکا، سینمای اوشیما، و خوانش تازه‌ای از فیلم‌هایی چون تئورما آمده است. هر مقاله از زاویه‌ای متفاوت نشان می‌دهد که چگونه فرم فیلم، از نئورئالیسم تا آنتولوژی و هپنینگ، با سیاست رادیکال پیوند خورده است. 

در بخش دوم کتاب، نویسندگان به پیامدهای سال ۱۹۶۸ در دهه‌ی ۱۹۷۰ می‌پردازند: از گروه ژیگا ورتوف و فیلم بادی از شرق تا سینمای فمینیستی، شورش لس‌آنجلس و سینمای سوم، نظریه‌ی فیلم در هنگ‌کنگ، بازخوانی سه‌گانه‌ی کلکته‌ی ساتیاجیت رای، سینمای برادران میزلز، فیلم‌سازی مبارز در اسپانیا و درنهایت موج نوی ایران و نسبت آن با انقلاب و شکست. کتاب با کنار هم‌ گذاشتن این نمونه‌ها، تصویری فراملی از سینمای سیاسی ارائه کرده که مرزهای رایج جهان اول/جهان سوم را به چالش می‌کشد و بر این نکته تأکید دارد که فهم سینمای این دوره بدون درنظرگرفتن همبستگی بین‌المللی و گفتمان ضداستعماری ناقص می‌ماند.

چرا باید کتاب ۱۹۶۸ و سینمای جهانی را بخوانیم؟

این کتاب امکان دیدن دوباره‌ی تاریخ سینما از زاویه‌ی سیاست رادیکال و جنبش‌های جهانی را فراهم کرده است. خواننده با آن می‌تواند پیوند میان موج‌های نوی سینمایی، سینمای سوم، سینمای کارگری و نظریه‌ی فیلم را در بستری فراملی دنبال کند و بفهمد چگونه فرم فیلم به میدان اصلی درگیری‌های سیاسی دهه‌ی شصت تبدیل شده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب ۱۹۶۸ و سینمای جهانی را به دانشجویان و پژوهشگران سینما، مطالعات فرهنگی و تاریخ معاصر پیشنهاد می‌کنیم. همچنین به کسانی توصیه می‌شود که به سینمای سیاسی، موج‌های نو، سینمای سوم و نسبت میان فرم هنری و جنبش‌های ضداستعماری علاقه‌مند هستند و می‌خواهند نمونه‌های متنوعی از این سینماها را یک‌جا ببینند.

بخشی از کتاب ۱۹۶۸ و سینمای جهانی

«عبارت "مه ۶۸" بیشتر شکل ساده‌شده‌ای برای بیان پدیده‌ای بسیار بزرگ‌تر است که در طول دهه‌ها با تاریخ تفکر و عمل انقلابی در بسیاری از کشورها گسترش یافته است. شاید رخدادهای فرانسه برجسته‌ترین آن‌ها بود، اما در حقیقت به دنبال رویدادهایی در نقاط دیگر اتفاق افتاد. دانشجویان و روشنفکران در برکلی و برلین غربی، ریودوژانیرو، توکیو، بانکوک و مکزیکوسیتی همگی در شورش‌های دانشجویی بر ضد بی‌عدالتی و ظلم و نیز بر ضد اشکال اقتدارگرایانۀ کمونیسم شرکت می‌کردند. همچنین رسانه‌های جمعی و شبکه‌های خبری در بسیاری از کشورها به تقویت تأثیر و گستردگی جنبش‌های اجتماعی یاری می‌رساندند.

یک دورۀ ۱۹۶۸ واحد و منسجم وجود نداشت و در کل می‌توان گفت که جنبش در فرانسه و در بیشتر اروپای غربی، مارکسیست-لنینیست؛ و در اروپای شرقی، ضد استالین بود (با مضمون "سوسیالیسم با چهرۀ انسانی" در بهار پراگ). این جنبش در چین حرکتی مائوئیستی، در آمریکای شمالی جریانی ضد فرهنگ حاکم و ضد نظامی‌گری و در کشورهای جهان سوم جنبشی ضد استعماری بود. برخی از جنبش‌های سال ۱۹۶۸ نیز "پذیرش مشتاقانه جنبه‌هایی از زندگی آمریکایی" را با "انکار خشمگینانۀ سیاست خارجی ایالات متحده" ترکیب کردند؛ روندی که از همان فرمول گدار، یعنی "فرزندان مارکس و کوکاکولا" (در فیلم مذکر-مؤنث)، نشئت می‌گرفت.»