کتاب همسایه ها

کتاب همسایه ها (The Neighbors) نوشته‌ی میشل ویناور، کمدی‌ای در سه پرده است که در قالب نمایش‌نامه‌ای مجلسی نوشته شده و ماجرای آن در فضایی محدود، میان دو خانه‌ی دیواربه‌دیوار و ایوان مشترک آن‌ها رخ می‌دهد. ویناور با استفاده از دیالوگ‌هایی فشرده و حذف عمدی نشانه‌گذاری، جهانی پر از تنش، شوخی و سوءظن خلق کرده و جدال میان دو خانواده‌ی همسایه را به تصویر کشیده است. زیبا خادم حقیقت این متن نمایشی را برای نشر رایبد ترجمه کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب همسایه ها

کتاب همسایه ها اثر میشل ویناور، نمونه‌ای از تئاتر مجلسی است که در آن امر روزمره با امر سیاسی و اقتصادی گره می‌خورد. ویناور که خود تجربه‌ی زیسته‌ی منحصر‌به‌فردی در دنیای تجارت و مدیریت داشته، در این نمایش‌نامه فضایی چندصدایی خلق می‌کند که در آن کلام نه‌فقط ابزاری برای ارتباط، بلکه ریتمی برای افشای تضادهای درونی شخصیت‌هاست. داستان حول محور دو خانواده در یک ایوان مشترک می‌چرخد؛ فضایی که در ابتدا مظهر صلح و دوستی است، اما با ورود مضامینی چون سرقت، بیمه و معامله‌های پنهانی، به صحنه‌ی فروپاشی اعتماد و جابه‌جایی قدرت بدل می‌شود. ویناور با حذف نشانه‌گذاری‌های مرسوم و استفاده از دیالوگ‌های تکه‌تکه، خواننده را در خلأ میان کلمات رها می‌کند تا تنش جاری در روابط انسانی را با تمام وجود حس کند. ساختار سه‌پرده‌ای کتاب، گذری پرفرازونشیب از رؤیاهای کوچک به سوی واقعیت‌های عریانِ سوءظن و سقوط شغلی است. ویناور در همسایه ها نشان می‌دهد که چگونه منطق عددی و بیمه‌ای جهان مدرن، به لایه‌های صمیمی‌ترین روابط نفوذ کرده و اخلاق را در پای منافع اقتصادی قربانی می‌کند.

خلاصه کتاب همسایه ها

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

همسایه ها بر محور دو خانواده می‌چرخد که در دو خانه‌ی به‌هم‌چسبیده زندگی می‌کنند و ایوان مشترک‌شان به صحنه‌ی اصلی همه‌چیز تبدیل شده است. بلزون، مردی است که نسبت به اعداد، بیمه و آینده وسواس دارد و زیر یکی از کاشی‌های ایوان گنجی پنهان کرده. او با همسایه‌اش لئو، که نگاهی متفاوت به دنیا دارد، مدام در حال بحث و جدل است. در کنار آن‌ها، اولیس و آلیس رؤیای راه‌انداختن رستوران و بعدتر خرید یک مزرعه‌ی کوچک را دنبال می‌کنند و رابطه‌ی عاطفی‌شان زیر فشار خانواده، پول و ماجرای سرقت طلا قرار می‌گیرد. سرقت از خانه‌ی بلزون، کشف سوراخ زیر کاشی، حضور پلیس و اعتراف‌های خانم دفنه، مغازه‌دار مرموز، همه‌چیز را به‌هم می‌ریزد. سوءظن‌ها به‌سوی اولیس می‌رود، و از طرف دیگر گذشته‌ی پنهان بلزون و دفنه کم‌کم رو می‌شود.

چرا باید کتاب همسایه ها را بخوانیم؟

این کتاب نمونه‌ای از نمایش‌نامه‌ی معاصر فرانسه است که در آن زندگی روزمره، اقتصاد خرد، روابط خانوادگی و همسایگی در قالب کمدی‌ای تلخ و پرتنش کنار هم قرار گرفته است. متن نشان می‌دهد چگونه پول، بیمه، شغل، طمع و ترس، گفت‌وگوهای ساده‌ی ایوانی را به میدان کشمکش و افشاگری تبدیل می‌کند و درعین‌حال امکان هم‌زیستی و ساختن جهانی تازه را هم به تصویر می‌کشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن همسایه ها به دوستداران تئاتر و نمایش‌نامه، دانشجویان رشته‌های هنرهای نمایشی، کسانی که به متون فرانسوی معاصر و بازی‌های زبانی در دیالوگ‌ها علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

درباره میشل ویناور

میشل ویناور (Michel Vinaver) (۱۹۲۷–۲۰۲۲)، نمایش‌نامه‌نویس و نظریه‌پرداز فرانسوی است که با ابداع شیوه‌ی مونتاژ کلام، مرزهای تازه‌ای را در درام‌نویسی پسابکت بنا نهاد. او که بخش بزرگی از عمر خود را در سطوح بالای مدیریتی دنیای تجارت گذرانده بود، این تجربه‌ی زیسته را به درون آثارش آورد تا پیوند میان زبان اداری‌اقتصادی و بحران‌های وجودی انسان مدرن را واکاوی کند. ویناور با پرهیز از ساختارهای کلاسیک و حذف نشانه‌گذاری‌های معمول، فرمی از چندصدایی را خلق کرد که در آن دیالوگ‌ها نه به صورت خطی، بلکه همچون قطعات یک پازل صوتی در هم تنیده می‌شوند تا تصویری از زوال پیوندهای انسانی در جوامع سرمایه‌داری ارائه دهند. آثار او، از جمله نمایش‌نامه‌های مطرحی چون «پرتره‌ی یک زن» و «درخواست کار»، نمونه‌هایی از تئاتر فرم‌گرا هستند که در آن‌ها زبان خود به کنش اصلی درام بدل می‌شود. ویناور برخلاف معاصرانش که به پوچی محض یا تعهد سیاسی مستقیم تمایل داشتند، بر ریتم و ساختار کلام متمرکز بود و اعتقاد داشت واقعیت‌های هولناک اجتماعی در پسِ پیش‌پاافتاده‌ترین گفت‌وگوهای روزمره پنهان شده‌اند.

درباره زیبا خادم حقیقت

زیبا خادم حقیقت (متولد ۱۳۴۹)، مترجم و پژوهشگر ادبیات نمایشی است. او دانش‌آموخته‌ی سینما و تئاتر از دانشگاه هنر تهران است و در دانشگاه رن ۲ فرانسه ادامه‌ی تحصیل داده است. کارنامه‌ی ترجمه‌ی خادم حقیقت شامل آثاری از نمایش‌نامه‌نویسان برجسته‌ای است که پیش از این کمتر میان فارسی‌زبانان شناخته شده بودند؛ آثاری همچون «پرتره‌ی یک زن» و «درخواست کار»، «بارانداز غربی»، «یکشنبه/ زندگی خوب» و «دیگری باور دارم».

بخشی از کتاب همسایه ها

«اولیس: باز هم یک گنده‌ترش را به من سفارش داده 

هشت تا سرویس کامل پمپدور چهار تا صبحانه‌خوری آنتوان و کلئوپاترا چهار تا ظرف فلزی یخ نقره‌ای شامبر چهار تا سینی سه تا سالادخوری کریستال تراش‌خورده دو تا گلدون دم چهار جفت شمعدون شونانسوه دوازده تا زیربشقابی و به علاوه سوپ‌خوری‌هایش که خودش کلی قیمتش است فقط یک سوپ‌خوری بو آرنۀ خشک و خالی‌اش بدون مالیات بر ارزش افزوده

لئو: اولیس

اولیس: سه‌هزاروهشتصدوبیست فرانک

لئو: از این رؤیاهات بیا بیرون

کارد اون وره تو دیگه باید این‌ها رو بدونی

سمت راست این‌ها الفبای این حرفه‌ست

ما هیچی نشنیدیم

تو این رو چه‌جوری توضیح می‌دی؟»