کتاب مشارکت والدین در یادگیری

کتاب مشارکت والدین در یادگیری (Parental Engagement in Learning and Schooling) نوشته‌ی لانس امرسون، جاش فر، استاسی فاکس و اما ساندرس گزارشی پژوهش‌محور درباره‌ی نقش والدین در یادگیری کودکان است و توضیح می‌دهد که مشارکت والدین به چه معناست و چگونه بر یادگیری کودک تأثیر دارد. کتاب ضمن تعریف دوباره‌ی مرزهای خانه، مدرسه و جامعه نشان می‌دهد چطور می‌توان آموزش را فراتر از دیوارهای مدرسه برد و محیط یادگیری را در خانه و محله گسترش داد. انتشارات گیوا این کتاب را با ترجمه سید احمد هاشمی، آتنا مسن آبادی و آمنه مسن آبادی را منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مشارکت والدین در یادگیری

کتاب مشارکت والدین در یادگیری (آموزه‌هایی برگرفته از پژوهش؛ گزارشی از دفتر مشارکت میان انجمن و خانواده، مدرسه در استرالیا) گزارشی تحلیلی است که بر اساس مرور نظام‌مند پژوهش‌های بین‌المللی درباره‌ی نقش والدین در یادگیری کودکان تدوین شده است. متن کتاب از دل پروژه‌ای در دفتر مشارکت میان انجمن و خانواده-مدرسه در استرالیا بیرون آمده و به‌ جای تمرکز بر یک برنامه‌ی خاص، طیفی از مطالعات، ارزیابی‌ها و تجربه‌های میدانی را کنار هم می‌گذارد تا تصویر روشنی از این پرسش بسازد که مشارکت والدین دقیقاً چیست و چگونه بر یادگیری اثر می‌گذارد. لانس امرسون، جاش فر، استاسی فاکس و اما ساندرس با تکیه‌ بر نظریه‌ی زیست‌محیطی رشد کودک و مدل‌های اثرگذاری خانه، مدرسه و جامعه، توضیح داده‌اند که یادگیری فقط در کلاس رخ نمی‌دهد و از پیش از ورود کودک به مدرسه، در خانه و محله آغاز می‌شود و بعد هم در تعامل میان این محیط‌ها ادامه پیدا می‌کند. 

کتاب مشارکت والدین در یادگیری در چند بخش اصلی سازمان یافته است: ابتدا تفاوت و پیوند میان خانه، مدرسه، محله و جامعه توضیح داده شده و نشان داده می‌شود که سهم عوامل خانوادگی و غیرمدرسه‌ای در دستاوردهای تحصیلی معمولاً از سهم مدرسه بیشتر است. سپس نویسندگان به سراغ مفاهیمی مثل جامعه‌پذیری آکادمیک، ساختار نقش والدین، شیوه‌ی فرزندپروری، اعتماد والدین و معلمان و سلامت عاطفی و اجتماعی دانش‌آموز می‌روند و نشان می‌دهند کدام الگوهای رفتاری والدین بیشترین ارتباط را با نمرات بهتر، حضور منظم‌تر، انگیزه‌ی بالاتر و سازگاری عاطفی دارند.

خلاصه کتاب مشارکت والدین در یادگیری

کتاب مشارکت والدین در یادگیری، ابتدا مفهوم مشارکت والدین را روشن می‌کند. امرسون، فر، فاکس و ساندرس نشان داده‌اند که در ادبیات علمی، این اصطلاح گاهی فقط به حضور والدین در انجمن‌ها و جلسات مدرسه گفته شده و گاهی طیف وسیع‌تری از رفتارها در خانه و جامعه را دربر می‌گیرد. متن گزارش، تعریف گسترده‌تری را می‌پذیرد که مشارکت را شبکه‌ای از روابط میان خانواده، مدرسه و جامعه می‌داند؛ شبکه‌ای که آگاهی والدین از اهمیت آموزش را بالا می‌برد و آن‌ها را به مهارت‌هایی مجهز می‌کند که بتوانند یادگیری فرزندشان را پشتیبانی کنند. در ادامه، نویسندگان با مرور تحقیقات اثربخشی مدرسه نشان می‌دهند که بخش بزرگی از تفاوت در دستاوردهای تحصیلی به عوامل غیرمدرسه‌ای مربوط است؛ اما این عوامل فقط مربوط به خود خانه به‌ معنای فیزیکی آن نیستند و متغیرهایی مثل زمینه‌ی ژنتیکی، وضعیت اجتماعی‌اقتصادی، تاریخچه‌ی خانواده و سطح مشارکت والدین را هم شامل می‌شوند. 

هسته‌ی تحلیلی کتاب بر سه محور استوار است: جامعه‌پذیری آکادمیک، ساختار نقش والدین و شیوه‌ی فرزندپروری. جامعه‌پذیری آکادمیک به رفتارهایی اشاره دارد که در آن والدین با فرزندان درباره‌ی ارزش و لذت یادگیری، انتظارات تحصیلی، راهبردهای مطالعه، پیوند درس‌ها با رویدادهای واقعی و برنامه‌ریزی برای آینده گفت‌وگو می‌کنند و در خانه محیطی غنی و تشویق‌کننده برای یادگیری می‌سازند. ساختار نقش والدین توضیح می‌دهد که والدین تا چه حد خود را مسئول آموزش فرزند می‌دانند، چه انتظاری از مدرسه دارند و چقدر باور دارند که می‌توانند تفاوتی در نتایج ایجاد کنند. شیوه‌ی فرزندپروری نیز به این می‌پردازد که سبک حمایتی و گفت‌وگومحور چگونه با سلامت عاطفی، اعتمادبه‌نفس و در نهایت موفقیت تحصیلی پیوند می‌خورد. 

کتاب سپس مسیرهای اثرگذاری مشارکت والدین را ترسیم می‌کند: از بهبود نمرات، کاهش افت تحصیلی و افزایش احتمال ورود به دانشگاه تا رشد مهارت‌های اجتماعی، حضور منظم‌تر، انگیزه‌ی درونی برای یادگیری و احساس تعلق به مدرسه. در فصل‌های پایانی، نویسندگان بر پایه‌ی مدل پروژه‌ی پژوهشی خانواده‌ی هاروارد، مجموعه‌ای از توصیه‌ها برای مدارس و سیاستگذاران ارائه کرده‌اند: شفاف‌کردن انتظارات از والدین، آموزش آن‌ها برای حمایت از یادگیری در خانه، ایجاد کانال‌های ارتباطی متنوع، توجه به تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی و طراحی برنامه‌هایی که هم پیشرفت تحصیلی و هم سلامت عاطفی و اجتماعی دانش‌آموز را در نظر بگیرد.

چرا باید کتاب مشارکت والدین در یادگیری را بخوانیم؟

خواننده در خلال فصل‌ها می‌بیند کدام رفتارهای روزمره‌ی والدین در خانه بیشترین ارتباط را با نمرات بهتر، انگیزه‌ی بالاتر و سازگاری عاطفی دارند. ویژگی دیگر این اثر توجه همزمان به پیشرفت تحصیلی و سلامت عاطفی و اجتماعی است. کتاب همچنین برای مدارس و سیاستگذاران مفید است، چون نشان می‌دهد برنامه‌های مشارکت والدین زمانی مؤثرند که بر نیازهای بومی هر مدرسه تنظیم شوند، روابط اعتمادآمیز میان معلمان و خانواده‌ها شکل بگیرد و نقش هر طرف در یادگیری به‌روشنی تعریف شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی مشارکت والدین در یادگیری به پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های علوم تربیتی، برنامه‌ریزی آموزشی و مطالعات خانواده پیشنهاد می‌شود؛ همین‌طور به مدیران و معلمان مدارس که به‌ دنبال طراحی برنامه‌های مشارکت والدین هستند؛ و به والدینی که دغدغه‌ی حمایت مؤثر از یادگیری و سلامت عاطفی فرزندان خود را دارند.

بخشی از کتاب مشارکت والدین در یادگیری

«آموزش رسمی یکی از راه‌هایی ست که بچه‌ها یاد می‌گیرند و پرورش می‌یابند. مسیر یادگیری، پیش از این آغاز می‌شود که کودک وارد مدرسه شود و منتظر آن باشد، آن‌ها به یادگیری در خانه و جامعه ادامه می‌دهند. والدین در ایجاد فرصت‌های یادگیری در خانه نقش حیاتی ایفا می‌کنند و در ارتباط میان آنچه بچه‌ها در مدرسه می‌آموزند و آنچه در جای دیگر رخ می‌دهد نیز نقش مهمی دارند. والدین با مشارکت و تسهیل تجارب و فعالیت‌های آموزشی متنوع در خارج از مدرسه، بخش مهمی در آموزش و یادگیری بچه‌ها شده اند.

به طور گسترده تر، مشارکت والدین از مشارکت میان خانواده، مدرسه و جامعه تشکیل شده است، آگاهی والدین نسبت به مزایای مشارکت در آموزش بچه‌ها را افزایش می‌دهد و آنها را برای مهارت‌ها آماده می‌کند. همان طور که مولر۱ بیان کرد (۲۰۰۱): مشارکت خانواده-مدرسه و جامعه، تعریف جدیدی از مرزها و عملکردهای آموزشی است. آن‌ها ظرفیت والدین و جامعه را بسط می‌دهند؛ شرایطی را ایجاد می‌کنند که کودک به طور موثرتر یاد می‌گیرد. آن‌ها در این روش ها، تحصیلات را فراتر از مرزهای مدرسه می‌برند.»