کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی

کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی نوشته‌ی کامبیز امامی مجموعه‌ای گزیده از غزل‌های صائب است که نشر گیوا آن را منتشر کرده است. نویسنده در این اثر کوشیده است با انتخاب غزل‌هایی که نماینده‌ی طرز خیال و سبک هندی صائب هستند، تصویری فشرده اما گویا از جهان شعری او ارائه دهد. در مقدمه، توضیحاتی درباره‌ی دشواری گزینش از میان انبوه غزل‌های صائب و نیز جایگاه او در میان شاعران سبک هندی آمده است و سپس زندگی و سیر فکری شاعر مرور شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی

کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی با مقدمه و گزینش کامبیز امامی، هم یک دفتر خواندنی از غزل‌های صائب است و هم مدخلی برای شناخت سبک هندی و طرز خیال در شعر فارسی. در آغاز کتاب، نویسنده از دشواری گلچین‌کردن دیوان صائب سخن گفته و توضیح داده است که معیار انتخاب، غزل‌هایی بوده که چکیده‌ای از اندیشه‌ها، تصویرپردازی‌ها و ویژگی‌های سبکی او را در خود دارند. در ادامه‌ی کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی بخشی نسبتاً مفصل به معرفی سبک هندی اختصاص یافته است؛ از پیوند گسترش این سبک با اوضاع مذهبی و سیاسی عصر صفوی تا مهاجرت شاعران به هند و شکل‌گیری طرز خیال. در این بخش، اصطلاحاتی مانند سبک، طرز، طرز تازه، معنی بیگانه و خیال‌بندی توضیح داده شده و تفاوت نگاه صائب و کلیم با شاعرانی چون بیدل در میزان ابهام و تراکم خیال نشان داده شده است. کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی سپس به تحلیلی از «فراخنای جولان خیال» در شعر صائب می‌پردازد؛ جایی که نویسنده با آوردن نمونه‌های متعدد از تشبیه‌ها، استعاره‌ها، ایهام‌ها و تمثیل‌های صائب، نشان می‌دهد چگونه هر بیت او جهانی مستقل است و چگونه زبان روزمره و واژگان کوچه و بازار در کنار مفاهیم بلند عرفانی و اخلاقی می‌نشیند. در همین بخش، به نقش صائب در شکل‌دادن امثال و تعبیرات رایج زبان فارسی نیز اشاره شده است. در بخش بعدی کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی زندگی شاعر مرور شده است؛ از تولد او در اصفهان، نسبت خانوادگی‌اش با مغربی تبریزی، سفر به کابل و هند و کشمیر، بازگشت به اصفهان و رسیدن به مقام ملک‌الشعرائی در دربار شاه عباس دوم تا حجم عظیم شعر او که حدود یکصد و بیست هزار بیت برآورد شده است. نویسنده در این زندگی‌نامه بر خلق‌وخوی صائب، قناعت، عزلت، سعه‌ی مشرب و هماهنگی گفتار و کردار او تأکید کرده است. در پایان، متن اصلی کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی شامل ده‌ها غزل برگزیده است که موضوعاتی چون عشق، فراق، امید و یأس، زهد و رندی، مرگ‌اندیشی، ناپایداری دنیا، بهار و خزان، و گفت‌وگو با خدا و معشوق را در بر می‌گیرد و خواننده را با طیفی گسترده از مضامین و تصاویر صائب روبه‌رو می‌سازد.

خلاصه کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی

کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی از یک سو به معرفی نظری و تاریخی سبک هندی می‌پردازد و از سوی دیگر نمونه‌های برجسته‌ای از غزل‌های صائب را پیش چشم می‌گذارد. در بخش‌های مقدماتی، نویسنده نشان می‌دهد که چگونه دگرگونی‌های مذهبی و سیاسی عصر صفوی، مهاجرت شاعران به هند و فاصله‌گرفتن شعر از دربار و خانقاه، زمینه‌ی پیدایش طرز خیال را فراهم کرده است؛ طرز فکری که بر نازک‌اندیشی، مضمون‌سازی، تشبیه‌های دور از ذهن، ایهام و تمثیل استوار است. در ادامه، کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی با تحلیل نمونه‌وار ابیات، دنیای خیال صائب را می‌کاود؛ جهانی که در آن هر چیز جان‌دار می‌شود، اشیا با هم نسبت‌های تازه پیدا می‌کنند و هر بیت همچون دفتری مستقل عمل می‌کند. سپس زندگی صائب و جایگاه او در میان شاعران هم‌دوره‌اش طرح می‌شود تا زمینه‌ی خواندن غزل‌ها روشن‌تر گردد. بخش پایانی کتاب به خود غزلیات اختصاص دارد؛ غزل‌هایی که در آن‌ها عشق، رندی، اخلاق، تجربه‌ی زیسته، نگاه به مرگ و ناپایداری دنیا در زبانی سرشار از تصویر و ترکیب‌های بدیع جلوه‌گر شده است.

چرا باید کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی را بخوانیم؟

این کتاب امکان آشنایی هم‌زمان با زندگی صائب، مبانی سبک هندی و نمونه‌های درخشان غزل او را در یک مجلد فراهم کرده است. خواننده در کنار لذت بردن از تصاویر و ترکیب‌های خیال‌انگیز، با مفاهیم کلیدی طرز خیال، نسبت شعر و زندگی روزمره و نقش صائب در زبان فارسی آشنا می‌شود و می‌تواند درکی عینی از غزل هندی به دست آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دوستداران شعر کلاسیک فارسی، دانشجویان و علاقه‌مندان ادبیات و سبک‌شناسی، و کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند با سبک هندی و جهان خیال صائب تبریزی آشنا شوند یا نمونه‌هایی گزیده و خواندنی از غزلیات او را در دسترس داشته باشند.

بخشی از کتاب گلچین غزلیات صائب تبریزی

«گلچین کردن اشعار صائب کاری سخت نامیسر است، چه نکاتی در هر غزل صائب هست که گذشتن از آن ناممکن می‌نماید؛ با این حال کوشیدم غزلهائی که در بر گیرندهٔ چکیده ای از افکار صائب است و ویژگیهای سبکی طرز خیال و به خصوص طرز خاص او در آنها نمایان تر است، برگزینم ودر معرض ذوق سلیم وطبع لطیف دوستداران شعر و ادب گران سنگ فارسی قرار دهم. تهیهٔ این اثر در اول دستمایهٔ تصور استاد وارستهٔ زبان وادبیات فارسی شادروان دکتر علیرضا مقامی کاشانی بوده که در زمان حیات حضرتش فراهم نیامد و از این روی یاد وخاطرهٔ ایشان را ارج می نهم کامبیز امامی با گسترش اسلام در ایران وپس از آنکه اندیشهٔ اسلامی به عنوان یک تفکر غالب در باور مردم ایران مقبولیت عام یافت، اهل علم وادب وبه خصوص شاعران با منابع اسلامی آشنا شده وتوانستند آثار برجسته ای در قالب شعر به وجود آوررند. در حقیقت عامل مذهب واندیشه‌های دینی، تاثیر مفاهیم قرآنی، معانی حدیث وافکار پیروان فرقه‌های اسلامی در ادب فارسی چنان محسوس است که اگر این مفاهیم از عرصهٔ ادبیات فارسی حذف شود، چیزی به نام ادب فارسی باقی نمی ماند. در این خصوص عملکرد حاکمان سیاسی وبینش آنها در مورد مسائل دینی را باید در نظر داشت. در نیمهٔ اول قرن دهم هجری که فرزندان شیخ صفی الدین اردبیلی پادشاهی صفوی را بنیان نهادند و حمایت از مذهب تشیع را سر لوحهٔ تمامی امور قرار دادند؛ کسانی که در گذشته کمتر فرصت داشتند در عرصه‌های علمی و ادبی فعالیت داشته باشند، زمینه را برای هنر نمائی فراهم دیدند.»