کتاب ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده

کتاب ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده، با عنوان انگلیسی Kierkegaard's Fear and trembling: a reader's guide، نوشته‌ کلر کارلایل و ترجمه علی حسن‌ زاده، اثری است که نشر نی در سال ۱۴۰۲ آن را منتشر کرده است. این کتاب به‌عنوان راهنمایی برای فهم بهتر یکی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین آثار سورن کیرکگور، یعنی ترس و لرز، نگاشته شده است. نویسنده با رویکردی تحلیلی و تفسیرگرانه تلاش کرده تا لایه‌های مختلف این متن فلسفی را برای خوانندگان آشکار کند و آن را از اثری معماوار و دشوار به اثری قابل‌تأمل و قابل‌فهم تبدیل کند. کتاب حاضر هم به شرح و توضیح مفاهیم کلیدی کتاب ترس و لرز می‌پردازد، هم زمینه‌های تاریخی، فلسفی و الهیاتی آن را بررسی می‌کند و مخاطب را با دغدغه‌های فکری کیرکگور و چالش‌های ایمان، اخلاق و وجود انسانی آشنا می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده اثر کلر کارلایل

کتاب ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده، نوشته‌ی کلر کارلایل، اثری است که به‌طور ویژه برای فهم بهتر کتاب ترس و لرز سورن کیرکگور نگاشته شده است. این کتاب با نگاهی جامع به ساختار، مضامین و زمینه‌های فلسفی و الهیاتی متن اصلی، تلاش کرده است تا خواننده را با چالش‌های فکری و وجودی مطرح‌شده در اثر کیرکگور آشنا کند. نویسنده در این راهنما، هم به تحلیل داستان ابراهیم و اسحاق که محور اصلی ترس و لرز است پرداخته، هم به نقش ایمان، اخلاق، شک، شهامت و رابطه‌ی فرد با خدا و خود توجه ویژه داشته است. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که ابتدا مروری بر مضامین و زمینه‌های تاریخی و فلسفی اثر ارائه می‌دهد و سپس به خوانش جزءبه‌جزء متن اصلی می‌پردازد.

کلر کارلایل در بخش‌هایی از کتاب، به تأثیرات زندگی شخصی کیرکگور، به‌ویژه ماجرای نامزدی‌اش با رگینه اُلسن، بر شکل‌گیری اندیشه‌های او اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه تجربه‌های زیسته‌ی فیلسوف در شکل‌گیری مفاهیم کلیدی اثر نقش داشته‌اند. این راهنما به نقد فلسفه‌ی مدرن و بحران ارزش‌ها در عصر کیرکگور نیز می‌پردازد و جایگاه ایمان و اخلاق را در سپهرهای مختلف وجودی بررسی می‌کند. کلر کارلایل در این کتاب، با تکیه‌ بر منابع معتبر و تحلیل‌های دقیق، کوشیده است تا راهی برای ورود به جهان پیچیده‌ی کیرکگور و فهم بهتر کتاب ترس و لرز فراهم کند.

خلاصه کتاب ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده

کتاب ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده در تفسیر و شرح کتاب ترس و لرز سورن کیرکگور نوشته شده است. نویسنده در این اثر، ابتدا به دشواری‌ها و ابهامات متن اصلی اشاره می‌کند و هدف خود را کمک به فهم بهتر این اثر فلسفی می‌داند. کتاب با مروری بر مضامین کلیدی ترس و لرز آغاز می‌شود؛ از جمله رابطه‌ی فرد با خدا، نقش ایمان، مسئله‌ی شک و گناه و چالش‌های اخلاقی و دینی. داستان ابراهیم و اسحاق به‌عنوان نقطه‌ی کانونی بحث، بستری برای واکاوی مفهوم ایمان و تعلیق امر اخلاقی فراهم می‌کند. کلر کارلایل نشان می‌دهد که چگونه کیرکگور با استفاده از شخصیت مستعار یوهانس دو سیلنتیو، فاصله‌ای میان خود و متن ایجاد می‌کند تا امکان تفسیرهای چندگانه را فراهم سازد.

در ادامه، کتاب به بررسی سپهرهای وجودی (زیباشناختی، اخلاقی و دینی) می‌پردازد و جایگاه ایمان را در تقابل با عقل و اخلاق تحلیل می‌کند. همچنین تأثیر تجربه‌های شخصی کیرکگور، به‌ویژه ماجرای نامزدی‌اش با رگینه اُلسن، بر شکل‌گیری اندیشه‌های او مورد توجه قرار می‌گیرد. کلر کارلایل با بررسی نقدهای فلسفه‌ی مدرن و بحران ارزش‌ها در عصر کیرکگور، نشان می‌دهد که کتاب ترس و لرز نه‌فقط اثری درباره‌ی ایمان دینی، بلکه اثری درباره‌ی وضعیت انسان مدرن و چالش‌های وجودی اوست. در نهایت، کتاب با تأکید بر ابهام و چندلایگی متن اصلی، خواننده را به تأمل و پرسش‌گری درباره‌ی ایمان، اخلاق و معنای زندگی دعوت می‌کند.

چرا باید کتاب ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده را بخوانیم؟

کتاب ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده اثری است که با رویکردی تحلیلی و تفسیرگرایانه، امکان فهم بهتر یکی از آثار پیچیده‌ی فلسفی را فراهم می‌کند. این کتاب با شرح دقیق مفاهیم کلیدی، بررسی زمینه‌های تاریخی و فلسفی و پرداختن به تجربه‌های زیسته‌ی کیرکگور، به خواننده کمک می‌کند تا با لایه‌های پنهان و معانی چندگانه‌ی ترس و لرز آشنا شود. از ویژگی‌های شاخص این اثر می‌توان به توضیح روشن مفاهیم دشوار، بررسی رابطه‌ی ایمان و اخلاق و تحلیل نقش شک و شهامت در زندگی انسانی اشاره کرد. این کتاب با ارائه‌ی تفسیرهای مختلف و طرح پرسش‌های بنیادین درباره‌ی معنای ایمان و مسئولیت فردی، فضایی برای تأمل و گفت‌وگو درباره‌ی مسائل اساسی زندگی فراهم می‌کند. مطالعه‌ی این راهنما برای کسانی که به‌دنبال درک عمیق‌تر فلسفه‌ی کیرکگور و چالش‌های وجودی انسان هستند، فرصت مناسبی برای مواجهه با پرسش‌های بنیادین و بازاندیشی در باورها و ارزش‌های شخصی فراهم می‌کند.

خواندن کتاب ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب برای علاقه‌مندان به فلسفه، دانشجویان رشته‌های علوم انسانی، کسانی که دغدغه‌ی فهم آثار کیرکگور را دارند و افرادی که به ایمان، اخلاق، شک و معنای زندگی می‌اندیشند، مناسب است. این کتاب برای کسانی که با پرسش‌های وجودی و بحران ارزش‌ها درگیرند نیز راهگشاست.

درباره کلر کارلایل

کلر کارلایل، استاد دانشگاه، در منچستر بزرگ شد و از سال ۱۹۹۵ تا ۲۰۰۲ در کالج ترینیتیِ دانشگاه کمبریج در رشته‌ی فلسفه تحصیل کرد و مدارک کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری خود را از همین دانشگاه دریافت کرد. او پیش از پیوستن به کینگز کالج لندن در سال ۲۰۱۱، مدرس فلسفه در دانشگاه لیورپول بود. کارلایل اکنون استاد فلسفه است و تاکنون هشت کتاب منتشر کرده است؛ از جمله زندگی‌نامه‌های فلسفیِ سورن کیرکگور و جورج الیوت و نیز ویراست علمی ترجمه‌ی جورج الیوت از کتاب اخلاق اسپینوزا. او در سال ۲۰۲۴ سخنرانی‌های معتبر گیفورد را در دانشگاه سنت‌ اندروز ارائه داد و در حال حاضر ریاست انجمن فلسفه‌ی دین بریتانیا را بر عهده دارد.

حوزه‌های اصلی پژوهش او شامل تاریخ فلسفه‌ی مدرن، به‌ویژه آثار اسپینوزا، کیرکگور و جورج الیوت، نسبت فلسفه با ادبیات و هنر، فلسفه‌های دین، زندگی‌نگاری و اخلاق و شکوفایی انسانی با تمرکز ویژه بر عادت و کنش عملی است. پژوهش‌های کارلایل پیوند میان فلسفه و ادبیات را کاوش می‌کنند و به بررسی شیوه‌های فلسفی و ادبی یا هنری می‌پردازند.

کار او درباره‌ی اسپینوزا شامل ویرایش علمی ترجمه‌ی جورج الیوت از اخلاق (انتشارات دانشگاه پرینستون، ۲۰۲۰) و کتاب دین اسپینوزا: قرائتی جدید از اخلاق (۲۰۲۱) است که برخی از ایده‌های مقاله‌ی مهم او با عنوان «Acquiescentia در اندیشه‌ی اسپینوزا» را بسط می‌دهد؛ مقاله‌ای که در سال ۲۰۱۷ برنده‌ی جایزه‌ی مقاله‌ی نشریه‌ی تاریخ فلسفه شد. زندگی‌نامه‌های او از کیرکگور (۲۰۱۹) و جورج الیوت (۲۰۲۳) و سپس سخنرانی‌های گیفورد در سال ۲۰۲۴ به بررسی زندگی‌نگاری به‌مثابه رسانه‌ای برای فلسفه پرداخته‌اند.

در حوزه‌ی آموزش، او تاریخ فلسفه‌ی مدرن، فلسفه‌ی دین و اخلاق را تدریس می‌کند. افزون‌بر فعالیت‌های دانشگاهی، حضوری پررنگ در عرصه‌ی عمومی دارد و مقالات متعددی درباره‌ی فلسفه، دین و اخلاق در روزنامه‌ی گاردین نوشته و به‌طور منظم برای نشریه‌ی تایمز لیترری ساپلیمنت نقد می‌نویسد. او همچنین در پادکست‌ها و برنامه‌های رادیویی متعددی از جمله برنامه‌های رادیو بی‌بی‌سی ۴ مانند In Our Time (درباره‌ی کیرکگور و برهان وجودی) و The Moral Maze حضور داشته است.

کارلایل از مدرسان آکادمی IAI نیز هست؛ پلتفرمی آموزشی که دوره‌هایی را با حضور پژوهشگران برجسته‌ی جهانی ارائه می‌دهد. از دوره‌های او می‌توان به «ترس و لرز در قرن بیست‌ویکم» اشاره کرد.

از مهم‌ترین آثار او می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد: مسئله‌ی ازدواج: زندگی دوگانه‌ی جورج الیوت (۲۰۲۳)، دین اسپینوزا: قرائتی جدید از اخلاق (۲۰۲۱)، اخلاق اسپینوزا با ترجمه‌ی جورج الیوت (۲۰۲۰)، فیلسوف دل: زندگی ناآرام سورن کیرکگور (۲۰۱۹) و درباره‌ی عادت (۲۰۱۴).

درباره سورن کیرکگور

سورن کیرکگور (۱۸۱۳‌ـ‌۱۸۵۵) فیلسوفی دانمارکی و متفکری مسیحی بود که اندیشه‌هایش بر محور ایمان، وجود فردی، انتخاب و تعهد انسانی شکل گرفت. او تأثیری ژرف بر الهیات مدرن و فلسفه‌ی معاصر گذاشت و به‌ویژه در شکل‌گیری جریان اگزیستانسیالیسم نقشی بنیادین ایفا کرد؛ تا آنجا که اغلب از او به‌عنوان پدر این نحله‌ی فکری یاد می‌شود.

کیرکگور در دانشگاه کپنهاگ به تحصیل الهیات و فلسفه پرداخت و در آغاز تحت‌تأثیر اندیشه‌های هگل قرار داشت. بااین‌حال، به‌تدریج به این نتیجه رسید که نظام فلسفی هگل، با همه‌ی عظمت و انسجامش، جایی برای فرد، تصمیم شخصی و تجربه‌ی زیسته باقی نمی‌گذارد. همین نقد اساسی، او را به تقابل فکری با هگل کشاند و مسیر فلسفی مستقلی را پیش رویش گشود.

ارث قابل‌توجهی که از پدرش به او رسید امکان این را فراهم کرد که بدون دغدغه‌های مالی، خود را به‌طور کامل وقف نویسندگی و تفکر کند. حاصل این آزادی فکری خلق بیش از ۲۰ کتاب و رساله‌ی مهم در ۱۴ سال پایانی زندگی‌اش بود؛ دوره‌ای که پربارترین مرحله‌ی فعالیت فکری او به‌ شمار می‌آید.

آثار کیرکگور برخلاف سنت فلسفه‌ی نظام‌مند، فاقد ساختاری یکپارچه و منسجم‌اند و آگاهانه در قالب‌هایی متنوع همچون مقاله، گفتارهای تأملی، نامه‌های ساختگی، نوشته‌های روزنامه‌ای و قطعات ادبی ارائه شده‌اند. او برای توصیف اندیشه‌ی خود از مفهوم وجود یا اگزیستانس بهره می‌گرفت، زیرا فلسفه را نه به‌مثابه یک دستگاه نظری کلی، بلکه به‌عنوان بیان زندگی فردی، زیسته و انتخاب‌شده می‌فهمید؛ رویکردی که در تقابل آشکار با فلسفه‌ی نظام‌ساز هگل قرار دارد.

از مهم‌ترین آثار او می‌توان به مفهوم آیرونی با ارجاع مداوم به سقراط، یا این/ یا آن (۱۸۴۳)، ترس و لرز (۱۸۴۳)، تکرار (۱۸۴۳)، مفهوم دلهره (۱۸۴۴)، پاره‌های فلسفی (۱۸۴۴)، مراحلی در مسیر زندگی (۱۸۴۵)، پی‌نوشت‌های ناعلمی پایانی بر پاره‌های فلسفی (۱۸۴۶)، بیماری منتهی به مرگ (۱۸۴۹) و تجربه در مسیحیت (۱۸۵۰) اشاره کرد؛ آثاری که هریک از زاویه‌ای متفاوت به مسئله‌ی ایمان، فردیت و زیست انسانی می‌پردازند.

بخشی از کتاب ترس و لرز کیرکگور؛ راهنمای خواننده

«ترس و لرز کاوش مستمر شرایطی است که تحت آن رابطه با خدا حفظ می‌شود؛ شرایطی که در آن‌ها زندگی دینی زیسته می‌شود. این شرایط در واقع همان شرایط وجود انسانی‌اند. یوهانس دو سیلنتیو، در تفسیرش از داستان ابراهیم، بر رنج و خسران، تناهی و میرایی، تأکید می‌نهد. مضمون هدیه به همان اندازهٔ الهیات مسیحی با این نگرش به وضع بشر گره خورده است. به‌عنوان مثال، برای احساس شگفتی از این اندیشه که هیچ‌چیز در زندگیِ آدم مخلوق خود او نیست لزومی ندارد به خدای خالق ایمان داشته باشیم. من بدنم، هوش و حواسم، والدینم، خیابان یا زمینی را که در آن زندگی می‌کنم خلق نکرده‌ام. این سخن به‌معنای انکار این نکته نیست که ما برای زندگی خویش تصمیم می‌گیریم و از راه تلاش‌ها و اعمال‌مان پیوندهای دوستی برقرار می‌کنیم، تشکیل خانواده می‌دهیم و حرفه‌ای را دنبال می‌کنیم. ولی ما انسان‌هایی را که دوستان و رفیقان و همکاران‌مان می‌شوند خلق نمی‌کنیم، اولین برخوردمان با آن‌ها را نیز طراحی نمی‌کنیم؛ ما خالق استعدادها و توانایی‌هایی نیستیم که ما را قادر به پیگیری حرفه‌ای خاص می‌کنند. حتی فرزندان‌مان را نیز ما خلق نمی‌کنیم: این امر که برخی از انسان‌ها برخلاف میل و خواست باطنی‌شان و به هر دلیلی نمی‌توانند بچه‌دار شوند حاکی از آن است که بچه‌دارشدن نیز خارج از دایرهٔ توان ماست، خواه عملاً بچه‌دار شویم یا نه. افزون بر این، به همین میزان اندک قادریم دارایی‌های‌مان را برای خود نگه داریم.»