کتاب اصول برنامه ریزی درسی

کتاب اصول برنامه‌ ریزی درسی (راهنمای جامع برای طراحی، اجرا و ارزشیابی برنامه درسی) نوشته‌ میلاد کیانی‌ زاده، ایلیا مهرنیا، محمدمهدی معتمدی‌ کیا و محمدمهدی مردانی با ویراستاری شهرام فیروزی به موضوع طراحی، اجرا و ارزشیابی برنامه‌های درسی در نظام‌های آموزشی پرداخته است. برنامه‌ی درسی در این اثر به‌عنوان قلب تپنده‌ی آموزش و پدیده‌ای زنده و چندلایه بررسی شده است، پدیده‌ای که هم به مبانی فلسفی، اجتماعی، روان‌شناختی و زیست‌شناختی متکی است و هم در کلاس درس و تجربه‌ی روزمره‌ی معلمان معنا پیدا می‌کند. نشر اودیسه این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اصول برنامه ریزی درسی

کتاب اصول برنامه‌ ریزی درسی نوشته‌ی میلاد کیانی‌ زاده، ایلیا مهرنیا، محمدمهدی معتمدی‌ کیا و محمدمهدی مردانی با رویکردی تحلیلی و نظام‌مند به سراغ مفهوم برنامه‌ی درسی رفته و آن را از سطح یک سند اداری به سطح تجربه‌ای زنده در کلاس درس ارتقا داده است. نویسندگان در مقدمه نشان داده‌اند که برنامه‌ی درسی فقط فهرست سرفصل‌ها و کتاب‌ها نیست بلکه روایت رسمی و غیررسمی یک جامعه از آن چیزی است که می‌خواهد نسل آینده بداند، بفهمد، باور کند و بتواند انجام دهد. در این چارچوب، برنامه‌ی درسی به‌مثابه منظومه‌ای دیده شده که از مبانی فلسفی و اجتماعی آغاز می‌شود، در ساحت روان‌شناختی و زیستی عمق پیدا می‌کند، در قالب الگوها و عناصر طراحی می‌شود، در اجرا جان می‌گیرد و در ارزشیابی به بازنگری و اصلاح می‌رسد. 

کتاب اصول برنامه‌ ریزی درسی اثر میلاد کیانی‌ زاده، ایلیا مهرنیا، محمدمهدی معتمدی‌ کیا و محمدمهدی مردانی در ۹ فصل تنظیم شده است. در فصل‌های آغازین، مفهوم و قلمرو برنامه‌ی درسی، انواع تعریف‌ها، گستره‌ی موضوعی برنامه‌ریزی درسی به‌عنوان یک علم و مبانی آن (فلسفی، اجتماعی، روان‌شناختی و زیست‌شناختی) تشریح شده است، سپس سطوح و انواع برنامه‌ی درسی مانند رسمی، اجرایی، پنهان، فوق‌برنامه و آزمون‌شده معرفی شده است. در ادامه، الگوهای فنی و غیرفنی، عناصر برنامه‌ریزی درسی (اهداف، محتوا، راهبردهای یاددهی-یادگیری، منابع، فعالیت‌ها، زمان، مکان، گروه‌بندی فراگیران و روش‌های ارزشیابی) و مراحل برنامه‌ریزی از نیازسنجی تا انتخاب اهداف، محتوا، فعالیت‌ها، روش تدریس و ارزشیابی بررسی شده است. 

در فصل‌های بعدی کتاب، انواع نظام‌های اجرایی، عوامل مؤثر بر اجرا، نقش معلم و مقاومت در برابر تغییر تحلیل شده است، سپس ارزشیابی برنامه‌ی درسی، سطوح و الگوهای آن (هدف‌محور، هدف‌آزاد، سیاقی، کرک‌پاتریک، خبرگی و انتقاد آموزشی و بازنگری) توضیح داده شده است. در دو فصل پایانی نیز راهبردهای آموزش و یادگیری (آموزش کلاس‌محور، مشارکت دانشجویان، مطالعه‌ی منابع، تکالیف، پرسش‌وپاسخ) و راهبردهای ارزشیابی یادگیری (آغازین، تکوینی، پایانی، کارپوشه و ارزشیابی کیفی-توصیفی) مطرح شده تا چرخه‌ی کامل طراحی تا ارزشیابی یادگیری ترسیم شود.

خلاصه کتاب اصول برنامه ریزی درسی

کتاب اصول برنامه ریزی درسی برنامه‌ی درسی را به‌عنوان پدیده‌ای چندبعدی و پویا صورت‌بندی کرده است. نویسندگان ابتدا نشان داده‌اند که تعریف برنامه‌ی درسی از فهرست محتوا تا شبکه‌ای از تجربه‌های یادگیری، نقشه‌ی رشد انسانی و حتی بازتاب روابط قدرت گسترده شده است، سپس گستره‌ی علمی برنامه‌ریزی درسی در چهار بعد نظری، طراحی، اجرا و ارزشیابی و پیوند آن با عدالت آموزشی، فناوری و سیاست‌گذاری توضیح داده شده است. 

در ادامه، قلمرو برنامه‌ی درسی از سطح محتوا تا تجربه‌های رسمی و غیررسمی، سطوح آشکار و پنهان، سطوح تصمیم‌گیری و پیوند با فرهنگ، هویت و زندگی واقعی گسترش یافته است. کتاب بر نقش مبانی فلسفی، اجتماعی، روان‌شناختی و زیست‌شناختی در انسجام برنامه تأکید کرده است و نشان داده که بدون این مبانی، اهداف، محتوا و روش‌ها پراکنده می‌شوند، سپس سطوح مختلف برنامه‌ی درسی مانند رسمی و اجرایی تشریح شده تا فاصله‌ی میان آنچه نوشته می‌شود و آنچه در کلاس رخ می‌دهد، قابل‌تحلیل شود.

چرا باید کتاب اصول برنامه ریزی درسی را بخوانیم؟

کتاب اصول برنامه ریزی درسی، تصویری یکپارچه از برنامه‌ریزی درسی ارائه کرده است که در آن مبانی نظری، طراحی، اجرا و ارزشیابی در کنار هم دیده می‌شوند. خواننده با طیف تعریف‌های برنامه‌ی درسی، گستره‌ی علمی این حوزه، نقش مبانی چهارگانه و تفاوت میان برنامه‌ی رسمی و اجرایی آشنا می‌شود و می‌تواند تصمیم‌های آموزشی خود را آگاهانه‌تر و منسجم‌تر سامان دهد.

خواندن کتاب اصول برنامه ریزی درسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب اصول برنامه ریزی درسی به معلمان، دانشجومعلمان، دانشجویان رشته‌های علوم تربیتی و برنامه‌ریزی درسی و همچنین مدیران و برنامه‌ریزان آموزشی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال درک عمیق‌تر مفهوم برنامه‌ی درسی، مبانی آن و چگونگی طراحی، اجرا و ارزشیابی آن در سطح مدرسه و کلاس هستند.