کتاب شرح پریشانی

کتاب شرح پریشانی (گزیده مثنوی وحشی بافقی) نوشته‌ کمال‌الدین محمد وحشی بافقی است که با گزینش، مقدمه و توضیحات یوسفعلی میرشکاک تنظیم شده و نشر امیرکبیر آن را منتشر کرده است. این کتاب گزیده‌ای از مثنوی‌ها، غزل‌ها، ترکیب‌بندها و قطعات وحشی بافقی را در مجموعه‌ی گزیده‌ی داستان‌های منظوم فارسی گرد آورده و با مقدمه‌ای تحلیلی درباره‌ی جایگاه وحشی در شعر دوره‌ی صفوی همراه کرده است. در این اثر هم متن منظومه‌هایی مانند خلد برین، ناظر و منظور و فرهاد و شیرین آمده و هم شرحی درباره‌ی سبک وقوع، واسوخت و ویژگی‌های زبانی و عاطفی شعر وحشی ارائه شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شرح پریشانی اثر کمال‌الدین محمد وحشی بافقی

کتاب شرح پریشانی گزیده و نگاهی اجمالی به مثنوی‌ها و دیگر سروده‌های وحشی بافقی است که به کوشش یوسفعلی میرشکاک در مجموعه‌ی گزیده‌ی داستان‌های منظوم فارسی گردآوری شده است. در آغاز کتاب شرحی مفصل درباره‌ی وضعیت شعر فارسی پس از حافظ، دگرگونی‌های دوره‌ی صفوی، رونق و افول دربارها، مهاجرت شاعران به هند و شکل‌گیری مکتب وقوع آمده و در این میان جایگاه وحشی بافقی در کنار شاعرانی چون محتشم کاشانی، عرفی شیرازی و بابافغانی توضیح داده شده است. در این بخش به سادگی زبان، مضمون‌آفرینی، نازک‌خیالی و گرایش به بیان تجربه‌های عاطفی روزمره در شعر وحشی پرداخته شده است.

کتاب شرح پریشانی در ادامه به زندگی کمال‌الدین محمد وحشی بافقی می‌پردازد؛ از زادگاه او در بافق و رفتن به یزد و کاشان و بازگشت دوباره به یزد تا نسبتش با دربار صفوی و امیران محلی، به‌ویژه غیاث‌الدین محمد میرمیران حاکم یزد. سپس ساختار کلی دیوان وحشی معرفی شده و تفاوت میان قصاید تکلف‌آمیز او با غزل‌ها و ترکیب‌بندهای عاشقانه‌اش نشان داده می‌شود.

در بخش‌های بعدی کتاب شرح پریشانی نمونه‌هایی از ترکیب‌بندهای مشهور وحشی بافقی مانند شرح پریشانی و گله‌ی یار دل‌آزار، قطعات، غزل‌ها و مثنوی‌های او ازجمله خلد برین، ناظر و منظور و فرهاد و شیرین آورده شده و در خلال نقل ابیات ویژگی‌هایی مانند واسوخت، صداقت عاطفی، نزدیکی زبان به گفت‌وگو و تمرکز بر عشق انسانی توضیح داده شده است.

خلاصه کتاب شرح پریشانی

کتاب شرح پریشانی از یک‌ سو مقدمه‌ای تحلیلی درباره‌ی شعر دوره‌ی صفوی و جایگاه وحشی بافقی در مکتب وقوع و ازسوی‌دیگر منتخبی از مهم‌ترین سروده‌های او است. در بخش‌های آغازین نویسنده باتکیه‌بر گفته‌های تاریخ‌نگاران ادبی مانند ذبیح‌الله صفا، تحول زبان شعر، سادگی بیان، مضمون‌سازی و فاصله‌گرفتن از سبک شاعران قرون پیشین را توضیح داده و نشان داده است که چگونه وحشی بافقی با زبانی نزدیک به محاوره، عاطفه‌ی عاشقانه و تجربه‌ی زیسته‌ی خود را بیان کرده است.

در ادامه‌ی کتاب شرح پریشانی زندگی و محیط اجتماعی وحشی، رابطه‌اش با حاکمان یزد، مهاجرت‌نکردن به هند و خلق آثاری چون ترکیب‌بندهای عاشقانه، غزل‌های واسوختی و مثنوی‌های داستانی مرور شده است. سپس متن بخش‌هایی از خلد برین، ناظر و منظور و فرهاد و شیرین نقل می‌شود تا خواننده هم با روایت‌های منظوم او آشنا شود و هم با لحن مناجات، ستایش پیامبر و امام علی (ع) و تصویر عشق انسانی در شعرش روبه‌رو شود.

چرا باید کتاب شرح پریشانی را بخوانیم؟

کتاب شرح پریشانی امکان آشنایی هم‌زمان با زندگی، زمانه و شعر وحشی بافقی را فراهم کرده است. خواننده در یک متن واحد هم با بحث‌های تاریخی و سبکی درباره‌ی شعر صفوی روبه‌رو می‌شود و هم نمونه‌های پرشمار از غزل‌ها، ترکیب‌بندها و مثنوی‌های وحشی را می‌خواند و می‌تواند از نزدیک با زبان، عاطفه و شیوه‌ی روایت او آشنا شود.

خواندن کتاب شرح پریشانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب شرح پریشانی به دوستداران شعر کلاسیک فارسی، دانشجویان ادبیات، پژوهشگران سبک عراقی و صفوی و کسانی که می‌خواهند با مکتب وقوع، مفهوم واسوخت و منظومه‌های عاشقانه‌ای مانند ناظر و منظور و فرهاد و شیرین در سروده‌های وحشی بافقی آشنا شوند، پیشنهاد می‌شود.

درباره کمال‌الدین محمد وحشی بافقی

کمال‌الدین (یا به روایتی شمس‌الدین) محمد وحشی بافقی، از برجسته‌ترین شاعران سده‌ی دهم هجری، حدود سال ۹۳۹ قمری در بافق یزد زاده شد و روزگارش با حکومت شاه طهماسب یکم، شاه اسماعیل دوم و شاه محمد خدابنده هم‌زمان بود. او آموزش‌های مقدماتی را در زادگاه خود فراگرفت، سپس برای تکمیل دانش ادبی به یزد و پس از آن به کاشان رفت و مدتی به مکتب‌داری پرداخت. وحشی در ادامه سفری به بندر هرمز داشت و سرانجام به یزد، یا به روایتی کرمان، بازگشت و تا پایان عمر در سال ۹۹۱ قمری همان‌ جا زیست.

او از مهم‌ترین غزل‌سرایان ادبیات فارسی به شمار می‌رود و شعرش با زبانی روان، عاطفه‌ای عمیق و مضامینی چون عشق، تنهایی، رنج و ناکامی شناخته می‌شود. از مهم‌ترین آثار این شاعر می‌توان به مثنوی‌های فرهاد و شیرین (ناتمام)، ناظر و منظور، خلد برین و نیز دیوان اشعار او اشاره کرد که مجموعه‌ای از غزل‌ها، قصاید، ترکیب‌بندها، ترجیع‌بندها، رباعیات و قطعات را در بر می‌گیرد.

درباره یوسفعلی میرشکاک

بخشی از کتاب شرح پریشانی

«مولانا شمس‌الدین (یا کمال‌الدین) محمّد وحشی بافقی یکی از شاعران زبردست ایران در قرن دهم است. شعر وحشی در زمان حیات وی نه تنها در ایران، بلکه در هندوستان دست‌به‌دست می‌گشت و خواهان بسیار داشت. وی معاصر تهماسب صفوی بود و او را مدح گفت، امّا بیشترین مدایح وی به میرمیران حاکم یزد اختصاص دارد. دکتر صفا در تاریخ ادبیات آورده است: «وی از خاندانی متوسط در بافق برخاسته بود. برادر سالمندترش مرادی بافقی نیز از شاعران روزگار خود بود و در تربیت وحشی و آشنا کردنش با محفل‌های ادبی اثر بسیار داشت ولی پیش از آنکه وحشی در شاعری به شهرت برسد، بدرود حیات گفت و وحشی ازو در اشعار خود چند بار یاد کرده است.» ولادتش ظاهرا در میانه نیمه اوّل سده دهم در بافق (بر سر راه یزد و کرمان) اتفاق افتاد و چون بافق را گاه از اعمال کرمان و گاه از یزد در قلم می‌آورده‌اند، به همین سبب، وحشی را، گاه یزدی و گاه کرمانی گفته و نوشته‌اند.»