کتاب مکاتب فلسفی غرب

کتاب مکاتب فلسفی غرب نوشته عبدالحسین خسروپناه دزفولی، سیر اندیشه‌های فلسفی غرب را از پیشاسقراطیان تا جریان‌های معاصر دنبال می‌کند. پرسش اصلی این کتاب فقط این نیست که فیلسوفان چه گفته‌اند؛ نویسنده نسبت میان پاسخ‌های آنان، زمینه‌های پیدایش مکتب‌ها و امکان ارزیابی استدلال‌هایشان را نیز بررسی کرده است. مباحث هستی، شناخت، انسان و دین در مرکز این بررسی قرار دارند. انتشارات امیرکبیر این کتاب را منتشر کرده است. نویسنده شناخت منطق و حکمت اسلامی را پیش‌زمینه‌ای برای مطالعه‌ی مباحث پیشنهاد می‌کند و شرح دیدگاه‌ها را در مواردی به نقد پیوند می‌زند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مکاتب فلسفی غرب

کتاب مکاتب فلسفی غرب حاصل درس‌های عبدالحسین خسروپناه دزفولی است که پس از ضبط و تدوین، با پژوهش‌های نویسنده تکمیل شده‌اند. این کتاب در ۱۷ گفتار، شناخت مکتب‌ها را محور قرار داده است؛ بااین‌حال، ترتیب تاریخی و بررسی آرای اشخاص نیز در پیشبرد مباحث نقش دارند. مسیر کلی از اندیشه‌های پیشاسقراطی آغاز می‌شود و از سقراط، افلاطون و ارسطو به فلسفه‌ی قرون وسطی، فلسفه‌ی جدید و جریان‌های معاصر می‌رسد. نویسنده قصد ارائه‌ی شرح تفصیلی همه‌ی آرا را ندارد؛ انتخاب مسائل بر پایه‌ی اهمیت آن‌ها در هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی، جهان‌شناسی، انسان‌شناسی و دین‌شناسی انجام شده است. گفتار اول، مقدمات مکاتب فلسفی غرب، مباحثی مانند توجه تاریخی به فلسفه‌ی غرب، مدل‌های تاریخ فلسفه، زادگاه فلسفه و تبیین واژگان کلیدی را دربر می‌گیرد. گفتار دوم، مکاتب پیشاسقراطی، بررسی مکتب ملطی و مکتب فیثاغوری را آغاز می‌کند. این ترتیب نشان می‌دهد که شناخت شیوه‌ی مطالعه، پیش از ورود به آرای مکتب‌ها اهمیت دارد. خواننده ابتدا با پرسش‌های مربوط به تاریخ‌نگاری آشنا می‌شود و سپس نمونه‌های بررسی اندیشه‌ها را دنبال می‌کند.
کتاب مکاتب فلسفی غرب میان گزارش دیدگاه‌ها و داوری درباره‌ی آن‌ها تمایز می‌گذارد، اما به گزارش بسنده نمی‌کند. نویسنده موضع خود را در پیوند با حکمت اسلامی و دغدغه‌های مربوط به دین و علوم انسانی توضیح داده است. بنابراین، ملاحظات انتقادی این کتاب را باید در همین چارچوب خواند. یکی از ویژگی‌های مباحث، توجه به دشواری انتساب آراست؛ برای نمونه، بررسی ملطیان صرفاً فهرست‌کردن پاسخ‌های آنان درباره‌ی مبدأ جهان نیست، بلکه اعتبار گزارش‌ها و تفاوت نقل مستقیم با استنباط شارحان نیز مطرح می‌شود. بحث درباره‌ی منشأ فلسفه هم اختلاف مورخان بر سر سهم یونان و تمدن‌های دیگر را پیش می‌کشد. نویسنده همچنین معانی مختلف فلسفه را از یکدیگر جدا کرده است تا روشن شود چرا طبیعیات، اخلاق یا سیاست در دوره‌های گوناگون زیر این عنوان قرار گرفته‌اند. تجربه‌ی مطالعه‌ی این کتاب بیشتر بر شناخت نسبت‌ها، تشخیص مبانی و سنجیدن استدلال‌ها استوار است تا به‌خاطرسپردن نام‌ها و ترتیب ظهور فیلسوفان.

خلاصه کتاب مکاتب فلسفی غرب

کتاب مکاتب فلسفی غرب شناخت اندیشه‌ها را وابسته به فهم زمینه‌ی تاریخی و پیوند آن‌ها با پرسش‌های پیشین می‌داند. نویسنده ابتدا پنج مدل مطالعه‌ی تاریخ فلسفه را معرفی می‌کند: فیلسوف‌نگاری، مکتب‌محوری، رویکردمحوری، مسئله‌محوری و دوره‌محوری. سپس بحث به معنای فلسفه و اختلاف درباره‌ی خاستگاه این دانش می‌رسد. نمونه‌ی محوری در بررسی ملطیان، جست‌وجوی مبدأ واحد برای پدیده‌های متکثر است؛ طالس، آناکسیمندر و آناکسیمنس پاسخ‌های متفاوتی به این مسئله می‌دهند. نویسنده اهمیت پرسش مشترک آنان را از درستی مصداق‌های پیشنهادی جدا می‌کند. پیام اصلی، ضرورت فهم دیدگاه پیش از نقد است. از نظر نویسنده، تعارض مکتب‌ها به‌خودی‌خود دلیلی برای ناممکن‌بودن شناخت نیست؛ معیارهای منطقی باید امکان داوری را فراهم کنند. مباحث همچنین نشان می‌دهند که نظریه‌های فلسفی چگونه می‌توانند در شکل‌گیری فرهنگ، ارزش‌ها و برداشت انسان از مسئولیت اثر بگذارند، بی‌آنکه هر رفتار فردی مستقیماً به یک دستگاه فلسفی نسبت داده شود.

چرا باید کتاب مکاتب فلسفی غرب را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب مکاتب فلسفی غرب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت روش‌های تاریخ‌نگاری فلسفه و محدودیت‌های هریک را توضیح می‌دهد.
• خواننده پیوند پرسش‌های مشترک را در پاسخ‌های متفاوت فیلسوفان دنبال می‌کند.
• بررسی منابع، تفاوت نقل یک دیدگاه با استنباط از گزارش‌های تاریخی را روشن می‌کند.
• ملاحظات انتقادی، زمینه‌ی بررسی نسبت فلسفه‌ی غرب با دغدغه‌های حکمت اسلامی را فراهم می‌کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب مکاتب فلسفی غرب به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان و طلاب آشنا با منطق و مبانی فلسفه‌ی اسلامی.
• علاقه‌مندان به شناخت مکتب‌های غربی در بستر تاریخی.
• پژوهشگران دغدغه‌مند درباره‌ی نسبت دین، فلسفه و علوم انسانی.
• خوانندگان علاقه‌مند به بررسی انتقادی منابع تاریخ فلسفه.

بخشی از کتاب مکاتب فلسفی غرب

«کتاب مکاتب فلسفی غرب در هفده گفتار منظم سامان یافته و کوشیده است سیر اندیشهٔ فلسفی غرب را از یونان باستان تا دوران معاصر، به‌صورت آموزشی، تحلیلی و نسبتاً فشرده عرضه کند. این اثر از پیشاسقراطیان آغاز می‌کند، با سقراط، افلاطون و ارسطو به نقطهٔ اوج فلسفهٔ کلاسیک می‌رسد، سپس به فلسفهٔ قرون وسطی و نسبت عقل و ایمان می‌پردازد و در ادامه با دکارت و آغاز فلسفهٔ جدید، تجربه‌گرایی، عقل‌گرایی، کانت، ایدئالیسم آلمانی، مکاتب قرن نوزدهم و جریان‌های مهم قرن بیستم و معاصر را بررسی می‌کند.
بی‌گمان آثار جامع‌تر و ژرف‌تری به زبان‌های انگلیسی، آلمانی و فرانسوی دربارۀ تاریخ و مکاتب فلسفۀ غرب در دسترس است؛ اما غرض این کتاب، ارائۀ گزارشی تفصیلی از همۀ آرا و مباحث فلسفی نیست. تمرکز اصلی اثر بر تبیین مهم‌ترین مسائل هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی، جهان‌شناسی، انسان‌شناسی و دین‌شناسی در اندیشۀ فیلسوفان و مکاتب اثرگذار غربی است. از این‌رو، محورهای بنیادینی چون حقیقت و امکان معرفت، نسبت عقل و تجربه، جایگاه انسان در هستی، آزادی و مسئولیت، اخلاق و سیاست و نیز رابطۀ دین و مدرنیته در کانون توجه قرار گرفته‌اند. همچنین، در کنار گزارش دیدگاه‌ها، در موارد مقتضی ارزیابی‌ها و ملاحظات انتقادی نیز ارائه شده است تا خواننده صرفاً با شرحی توصیفی و خنثی مواجه نباشد، بلکه بتواند با تأملی روشمند و نگاهی نقادانه، به سنجش و داوری آرا و مکاتب بپردازد.»