کتاب تاریخ سیاسی عثمانیان

کتاب تاریخ سیاسی عثمانیان نوشته مهدی عبادی، مسیر قدرت‌گرفتن خاندان آل‌عثمان و جایگاه دولت عثمانی در مناسبات جهان اسلام و اروپا را بررسی می‌کند. نویسنده تاریخ سیاسی این دولت را به فهرستی از جنگ‌ها و فرمانروایان محدود نکرده است؛ مسئله‌ی نام‌گذاری حکومت، شکل‌گیری نهادهای قدرت و شیوه‌ی استفاده از منابع تاریخی نیز در کانون توجه قرار دارند. انتشارات امیرکبیر این کتاب را منتشر کرده است. توجه به گزارش‌های مورخان عثمانی، زمینه‌ی شناخت تفاوت میان تصویر این حکومت در منابع قدیمی و پژوهش‌های بعدی را فراهم می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تاریخ سیاسی عثمانیان

کتاب تاریخ سیاسی عثمانیان حاصل پژوهش مهدی عبادی درباره‌ی تحولات قدرت در دولتی است که سرزمین‌هایی در آسیا، اروپا و آفریقا را زیر فرمان داشت. نویسنده مسئله‌ی اصلی خود را نگارش تاریخی مستند به منابع متقدم و دست‌اول عثمانی معرفی کرده است. او ضمن استفاده از پژوهش‌های دانشگاهی، تلاش می‌کند انتخاب اصطلاحات، نام اشخاص و مکان‌ها و حتی دوره‌بندی تاریخی را بر شواهد همان منابع استوار کند. این انتخاب، بحث تاریخ‌نگاری را به بخشی از محتوای اصلی تبدیل کرده است: نام یک حکومت چگونه رواج پیدا می‌کند؟ تفاوت گزارش مورخان داخل قلمرو عثمانی با نوشته‌های ایرانی، عربی و اروپایی چیست؟ نویسنده همچنین نسبت میان تاریخ عثمانیان و تاریخ ایران را برجسته می‌سازد؛ رقابت بر سر آناتولی، مناسبات با قدرت‌های ایرانی و تأثیر این کشمکش‌ها بر مرزها، بخشی از این پیوند است. متن، تحولات نظامی را در کنار تغییر جایگاه فرمانروا و گسترش دستگاه اداری قرار می‌دهد تا رابطه‌ی فتح سرزمین با سازمان‌دهی حکومت روشن شود.
کتاب تاریخ سیاسی عثمانیان در سه فصل آغازین خود، دوران «بِیْلیْکی»، «دولت عثمانی نخستین» و «عصر اقتدار» را بررسی می‌کند. مباحثی مانند «تأملی در نام سلسله»، «بِیْلیْکِ آل‌عثمان»، «دوران فترت و احیا» و «دوران فتوح عظیم» مسیر بحث را مشخص می‌کنند. فصل نخست از بررسی عنوان‌های رایج حکومت آغاز می‌شود و سپس زمینه‌های ظهور امیرنشین عثمانی را شرح می‌دهد. فصل دوم به استقرار دولت، گسترش قلمرو، بحران نبرد آنقره و بازسازی قدرت مرکزی اختصاص دارد. فصل سوم، فتح قسطنطنیه و توسعه‌ی اقتدار عثمانیان را در پیوند با رقابت‌های منطقه‌ای دنبال می‌کند. نویسنده در ثبت رویدادها، تاریخ هجری قمری را مبنا قرار داده و معادل میلادی را نیز آورده است. دقت در ضبط نام‌ها نیز به‌ویژه هنگام مقایسه‌ی منابع اهمیت پیدا می‌کند. این شیوه، امکان پیگیری اصطلاحات و عنوان‌های تاریخی را فراهم می‌سازد. نویسنده اصل اختصار را در انتخاب رخدادهای مهم در نظر گرفته است تا متن علاوه‌بر استفاده‌ی پژوهشی، امکان استفاده در مطالعه و آموزش تاریخ را نیز داشته باشد.

خلاصه کتاب تاریخ سیاسی عثمانیان

کتاب تاریخ سیاسی عثمانیان شکل‌گیری قدرت آل‌عثمان را در بستر ضعف سلجوقیان روم، پراکندگی امیرنشین‌های ترکمن و عقب‌نشینی بیزانس توضیح می‌دهد. عثمان و اورخان از موقعیت مرزی، همراهی گروه‌های جنگاور و ارتباط با شیوخ برای گسترش قلمرو بهره بردند. تشکیل دیوان، ایجاد منصب‌های حکومتی و سازمان‌دهی نیروهای نظامی، امیرنشین را به‌سوی دولتی مستقر برد. گسترش فتوح در بالکان و رقابت با قدرت‌های مسلمان آناتولی، دو مسیر به‌هم‌پیوسته‌ی سیاست عثمانیان بودند. شکست بایزید در برابر تیمور، یکپارچگی حکومت را برهم زد و رقابت شاهزادگان را به‌دنبال آورد. بازسازی قدرت مرکزی، زمینه‌ی مرحله‌ی دیگری از توسعه را فراهم ساخت. فتح قسطنطنیه در دوران محمد دوم، جایگاه سیاسی دولت را تغییر داد. ایده‌ی محوری این بررسی، فهم قدرت عثمانی از خلال رابطه‌ی میان توسعه‌ی سرزمینی، مشروعیت دینی و تمرکز دستگاه حکومت است.

چرا باید کتاب تاریخ سیاسی عثمانیان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب تاریخ سیاسی عثمانیان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• بررسی عنوان‌های حکومت، تفاوت نام‌های رایج و نام‌های ثبت‌شده در منابع را روشن می‌کند.
• شرح پیدایش دیوان و سپاه، رابطه‌ی تشکیلات حکومتی با گسترش قلمرو را نشان می‌دهد.
• توجه به منابع متقدم، پیگیری نام‌ها و اصطلاحات تاریخی را آسان‌تر می‌سازد.
• بررسی هم‌زمان آناتولی و بالکان، پیوند سیاست‌های شرقی و غربی عثمانیان را توضیح می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب تاریخ سیاسی عثمانیان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• دانشجویان تاریخ اسلام که شکل‌گیری دولت عثمانی را مطالعه می‌کنند.
• پژوهشگرانی که با تفاوت ضبط نام‌ها در منابع عثمانی روبه‌رو هستند.
• علاقه‌مندان به تاریخ سیاسی ایران و مناسبات قدرت در آناتولی و بالکان.

بخشی از کتاب تاریخ سیاسی عثمانیان

«تاریخ سیاسی دولت عثمانی جایگاهی مهم و تعیین‌کننده در تاریخ اسلام، تاریخ سیاسی جهان و تاریخ اروپا داشته است. این دولت که بیش از شش قرن بر بخش‌های گسترده‌ای از سه قارهٔ آسیا، اروپا و آفریقا حکومت کرد، نه‌تنها یکی از طولانی‌ترین و نیرومندترین دولت‌های مسلمان به شمار می‌رود، بلکه در قرون ۱۰ و ۱۱ هجری/۱۶ و ۱۷ میلادی به یکی از قدرت‌های جهانی بدل شد و در شکل‌دهی به موازنه‌های سیاسی، نظامی و اقتصادی جهان نقشی فعال و تعیین‌کننده ایفا کرد. از زمان فتح قسطنطنیه در ۸۵۷ ق/۱۴۵۳ م و برافتادن امپراتوری بیزانس،
۱
سیاست‌ها و قدرت نظامی عثمانیان نقش مهمی در بازتعریف مرزهای سیاسی و ژئوپلیتیکی قارهٔ اروپا داشت و بسیاری از تحولات کلیدی این قاره، از جنگ‌های بالکان و اروپای شرقی گرفته تا شکل‌گیری نظام موازنهٔ قوا در اروپا، مستقیماً تحت تأثیر روابط و رویارویی با این امپراتوری بزرگ شکل گرفت. عثمانیان با کنترل راه‌های تجاری، تسلط بر شرق مدیترانه و نفوذ در اروپای جنوب شرقی، یکی از عوامل اصلی در جهت‌دهی به تحولات عصر رنسانس، کشف راه‌های دریایی جدید و تغییر مسیرهای تجاری جهانی بودند. در جهان اسلام نیز این دولت به‌مثابه مهم‌ترین قدرت سیاسی و نظامی دوران خود، برای مدتی طولانی عاملی مهم و تعیین‌کننده در تحولات بخش وسیعی ار سرزمین‌های اسلامی محسوب می‌شد و ضمن تسلط بر بخش بزرگی از سرزمین‌های اسلامی، تنظیم روابط خارجی و حفظ موقعیت جهان اسلام در برابر قدرت‌های نوظهور اروپایی، نقشی بنیادین ایفا نمود.»