کتاب جهاد و فطرت

کتاب جهاد و فطرت نوشته‌ی محمدرضا عابدینی اثری پژوهشی و تحلیلی است که نشر معارف آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی پیوند میان مفهوم جهاد و فطرت انسانی می‌پردازد و تلاش کرده است با رویکردی عقلانی و فطری، مبانی و اهداف جهاد را در منظومه‌ی فکری اسلام تبیین کند. نویسنده با بهره‌گیری از آیات قرآن، روایات و تحلیل‌های فلسفی و کلامی، به دنبال آن است که نشان دهد جهاد نه‌تنها یک حکم شرعی، بلکه ریشه در سرشت و نیازهای بنیادین انسان دارد. ساختار کتاب بر پایه‌ی مباحث مطرح‌شده در جلسات درسی و پژوهشی شکل گرفته و به‌صورت منسجم و موضوع‌محور تنظیم شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جهاد و فطرت

کتاب جهاد و فطرت با تمرکز بر رابطه‌ی میان جهاد و سرشت انسان، به واکاوی مبانی نظری و فلسفی جهاد در اسلام پرداخته است. محمدرضا عابدینی در این کتاب، جهاد را صرفاً به معنای قتال نظامی محدود نکرده و آن را به‌عنوان یک حرکت فطری و طبیعی در مسیر کمال انسان معرفی کرده است. ساختار کتاب بر پایه‌ی تحلیل عقلانی و فطری استوار است و نویسنده تلاش کرده است با استناد به آیات قرآن، روایات و شواهد علمی، نشان دهد که دفاع از خود، تلاش برای بقا و حرکت به‌سوی کمال، اموری هستند که در سرشت همه‌ی موجودات و به‌ویژه انسان نهاده شده‌اند. کتاب جهاد و فطرت با بررسی ابعاد مختلف جهاد، از جهاد اکبر تا جهاد اصغر و جهاد تبیین، جایگاه این مفهوم را در نظام فکری اسلام و ارتباط آن با توحید، انسان‌شناسی و غایت‌شناسی روشن کرده است. نویسنده در بخش‌های مختلف کتاب، با تحلیل‌های تطبیقی میان نظام تکوین و تشریع، تلاش کرده است نشان دهد که جهاد و دفاع از حق، نه‌تنها امری دینی، بلکه ضرورتی فطری و عقلانی است که در همه‌ی عرصه‌های فردی و اجتماعی انسان جاری است.

خلاصه کتاب جهاد و فطرت

کتاب جهاد و فطرت با طرح این پرسش آغاز می‌شود که چرا جهاد در اسلام جایگاهی بنیادین دارد و چگونه می‌توان آن را با فطرت انسانی پیوند زد. نویسنده ابتدا به تبیین مفهوم جهاد می‌پردازد و آن را به معنای بذل کامل تلاش در مقابله با دشمنان، اعم از دشمنان درونی و بیرونی، معرفی می‌کند. سپس با تحلیل آیات قرآن و روایات، نشان داده است که جهاد نه‌تنها یک وظیفه‌ی شرعی، بلکه ریشه در سرشت و نیازهای بنیادین انسان دارد؛ یعنی دفاع از خود، تلاش برای بقا و حرکت به‌سوی کمال، اموری هستند که در همه‌ی موجودات، به‌ویژه انسان، وجود دارند. در ادامه، کتاب به بررسی مبانی جهاد می‌پردازد و چهار محور اصلی را برای اختلاف در نگرش به جهاد برمی‌شمارد: خداشناسی، جهان‌شناسی، انسان‌شناسی و غایت‌شناسی. نویسنده تأکید کرده است که نوع نگاه به توحید، جهان، انسان و هدف نهایی، تأثیر مستقیمی بر فهم و تفسیر جهاد دارد. در بخش‌های بعدی، با تحلیل نظام تکوین و تشریع، نشان داده شده که دفاع از خود و تلاش برای بقا، حقی فطری و غریزی است که در همه‌ی موجودات وجود دارد و جهاد در اسلام نیز بر همین اساس، امری طبیعی و عقلانی است. کتاب جهاد و فطرت همچنین به موضوع حق حیات، حق تصرف و حق دفاع از خود پرداخته و نشان داده است که این حقوق، نه‌تنها در انسان، بلکه در همه‌ی موجودات جاری است. نویسنده با بررسی مراتب وجودی انسان، از جسم تا روح و عقل، تلاش کرده است نشان دهد که جهاد و دفاع از حق، در هر مرتبه‌ای معنای خاص خود را دارد و گستره‌ی «من» انسان، با رشد و تکامل، توسعه می‌یابد. در نهایت، کتاب با تأکید بر ضرورت اقامه‌ی دین و حاکمیت توحیدی، جهاد را به‌عنوان حرکتی فطری و اجتماعی برای تحقق کمال انسانی و الهی معرفی کرده است.

چرا باید کتاب جهاد و فطرت را بخوانیم؟

کتاب جهاد و فطرت با رویکردی تحلیلی و عقلانی، به یکی از مفاهیم بنیادین و گاه چالش‌برانگیز در اندیشه‌ی اسلامی پرداخته است. این کتاب با تکیه بر منابع اصیل دینی و تحلیل‌های فلسفی، تلاش کرده است تصویری جامع و عمیق از جهاد ارائه دهد که فراتر از برداشت‌های رایج و سطحی است. از ویژگی‌های شاخص این اثر می‌توان به پیوند میان جهاد و فطرت انسانی، بررسی ابعاد مختلف جهاد (درونی و بیرونی)، و تحلیل تأثیر مبانی توحیدی و انسان‌شناختی بر مفهوم جهاد اشاره کرد. خواننده با مطالعه‌ی این کتاب، نه‌تنها با مبانی نظری جهاد آشنا می‌شود، بلکه می‌تواند نگاه خود را نسبت به جایگاه جهاد در زندگی فردی و اجتماعی بازنگری کند و ارتباط آن را با رشد و کمال انسانی دریابد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان مباحث فلسفه‌ی دین، الهیات اسلامی، مطالعات قرآنی و کسانی که دغدغه‌ی فهم عمیق‌تر مفهوم جهاد و نسبت آن با سرشت انسان را دارند پیشنهاد می‌شود. همچنین به پژوهشگران حوزه‌ی علوم انسانی و اجتماعی که به دنبال تحلیل عقلانی و فطری از مفاهیم دینی هستند، توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب جهاد و فطرت

«خدای سبحان در نظام هستی مراتبی از موجودات را به‌گونه‌ای خلق کرد که بخشی از کمالاتِ خود را پس از خلقت ابتدایی، در مسیر حرکت طی کنند: رَبُّنَا الَّذی أَعْطی کلَّ شَیءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدی (پروردگار ما همان است که خلقت هرچیز را به آن داد و سپس هدایتش کرد). هدایت این دسته از موجودات به‌سوی کمالات، براساس قوا و استعدادی است که در وجود آن‌ها قرار داده شده تا بتوانند به‌صورت طبیعی و غریزی به‌سوی کمال خود حرکت کنند و اگر موانعی در مسیر پیش آید، با استفاده از همان قوا بتوانند تا حدودی بر موانع غلبه کنند. اگر اوضاع مساعد و موانع کم باشد، سرعتِ در حرکت محقق می‌شود و اگر وجودِ موانع سبب کندی در حرکت شود، با عبور از موانع می‌توانند در مراحل بعدی با قدرت بیشتر و مقاوم‌تر دربرابر موانع به مسیر کمالی ادامه دهند. در میان همهٔ موجودات، انسان تمام خطرات و موانع موجودات دیگر را در مسیر تکامل خود می‌بیند و علاوه بر آن، تهدیدها و موانع خاصی نیز برای او وجود دارد که مربوط به نظام تشریع و اختیار و غایتِ هدایت اوست. کمالاتی که انسان می‌تواند پس از خلقت اوّلی به آن برسد بسیار وسیع است و پایان‌پذیری ندارد؛ به همین دلیل قوا و توان و استعداد بی‌پایانی نیز برای رسیدن به این کمالات در وجود انسان به ودیعه نهاده شده است.»