کتاب ۲۳ نکته مکتوم سرمایه داری

کتاب ۲۳ نکته مکتوم سرمایه داری (23things they don’t tell you about capitalism) نوشته ها جون چانگ و ترجمه میرمحمود نبوی و مهرداد (خلیل) شهابی، اثری است که توسط نشر اختران منتشر شده است (چاپ دوم: ۱۴۰۲). این کتاب با نگاهی انتقادی به باورهای رایج درباره‌ی سرمایه‌داری و اقتصاد بازار آزاد کوشیده پرده از واقعیت‌هایی بردارد که معمولاً در بحث‌های اقتصادی پنهان می‌مانند یا کمتر به آن‌ها پرداخته می‌شود. نویسنده به بررسی افسانه‌ها و فرضیات پذیرفته‌شده درباره‌ی بازار آزاد، نقش دولت، شرکت‌ها و نابرابری‌های اقتصادی می‌پردازد. هدف اصلی این اثر آگاه‌سازی مخاطب نسبت به پیچیدگی‌های نظام سرمایه‌داری و نقد دیدگاه‌های ساده‌انگارانه‌ای است که اغلب توسط اقتصاددانان جریان اصلی ترویج می‌شود. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ۲۳ نکته مکتوم سرمایه داری اثر ها جون چانگ

کتاب ۲۳ نکته‌ی مکتوم سرمایه‌داری نوشته‌ی ها جون چانگ و اثری است که با رویکردی تحلیلی و انتقادی به بررسی ساختارها و باورهای رایج در اقتصاد سرمایه‌داری پرداخته است. این کتاب در قالب مجموعه‌ای از نکات و فصل‌های مجزا، هر بار یکی از باورهای پذیرفته‌شده درباره‌ی بازار آزاد و سرمایه‌داری را زیر سؤال برده و با استدلال و مثال‌های تاریخی و معاصر، ابعاد پنهان یا کمتردیده‌شده‌ی آن را آشکار کرده است. هر نکته در این کتاب با طرح یک باور رایج آغاز می‌شود و سپس نویسنده با تحلیل و شواهد، آن را به چالش می‌کشد. از نقد ایده‌ی بازار آزاد مطلق گرفته تا بررسی نقش دولت، شرکت‌ها، مهاجرت، فناوری و نابرابری، کتاب تلاش کرده است تصویری چندلایه و واقع‌گرایانه از اقتصاد جهانی ارائه دهد. ها جون چانگ در این اثر نه‌تنها به نقد سیاست‌های اقتصادی می‌پردازد، بلکه با زبانی قابل‌فهم، خواننده را به بازاندیشی درباره‌ی مفاهیم بنیادین اقتصاد دعوت کرده است. این کتاب برای کسانی که به‌دنبال درک عمیق‌تر و واقع‌بینانه‌تر از سرمایه‌داری هستند، منبعی ارزشمند به شمار می‌آید. پیام اصلی کتاب این است که اقتصاد و سیاست به‌شدت درهم‌تنیده‌اند و برای درک بهتر سرمایه‌داری باید از نگاه‌های ساده‌انگارانه و افسانه‌ای فاصله گرفت.

خلاصه کتاب ۲۳ نکته مکتوم سرمایه داری

کتاب با هدف افشای واقعیت‌های پنهان نظام سرمایه‌داری و نقد افسانه‌های رایج درباره‌ی بازار آزاد نوشته شده است. نویسنده در مقدمه، بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ را نقطه‌ی عطفی می‌داند که ناکارآمدی سیاست‌های بازار آزاد را آشکار کرد و نشان داد که اعتماد بی‌چون‌وچرا به بازار، پیامدهای سنگینی برای اقتصاد جهانی داشته است. او تأکید کرده که بسیاری از باورهای رایج درباره‌ی کارآمدی و عدالت بازار آزاد، بر فرضیات ساده‌انگارانه و نگاه‌های کوتاه‌بینانه استوارند. نوسنده به‌سراغ موضوعاتی چون نبود بازار آزاد مطلق، نقش دولت در اقتصاد، ساختار شرکت‌ها و منافع سهامداران، نابرابری دستمزدها میان کشورهای ثروتمند و فقیر و تأثیر فناوری بر زندگی انسان‌ها رفته است. برای مثال در نکته‌ی اول این ادعا را که بازار آزاد وجود دارد رد کرده و نشان داده که هر بازاری، حتی آزادترین آن‌ها، تحت‌تأثیر قوانین و مقررات سیاسی و اجتماعی است. در نکته‌ی دوم این باور که شرکت‌ها باید صرفاً در راستای منافع سهامداران اداره شوند، نقد شده و پیامدهای منفی آن بر پایداری و رشد بلندمدت شرکت‌ها و اقتصاد بررسی شده. در نکته‌ی سوم به تفاوت فاحش دستمزدها میان کشورهای ثروتمند و فقیر پرداخته و توضیح داده شده که این تفاوت‌ها بیشتر ناشی از سیاست‌های مهاجرتی و ساختارهای نهادی است تا بهره‌وری فردی. او با مثال‌هایی ملموس نشان داده که دستمزدها و استانداردهای زندگی، بازتابی از تصمیمات سیاسی و تاریخی هستند و نه صرفاً نتیجه‌ی بازار آزاد. کتاب به موضوعاتی چون نقش فناوری‌های خانگی در تغییر ساختار اجتماعی، محدودیت‌های بازار کار و افسانه‌های مربوط به نوآوری و رقابت می‌پردازد.

چرا باید کتاب ۲۳ نکته مکتوم سرمایه داری را بخوانیم؟

کتاب ۲۳ نکته‌ی مکتوم سرمایه‌داری با رویکردی انتقادی و تحلیلیْ به بررسی باورهای پذیرفته‌شده درباره‌ی اقتصاد بازار آزاد و سرمایه‌داری می‌پردازد و می‌کوشد زوایای پنهان و کمتردیده‌شده‌ی این نظام را آشکار کند. ویژگی شاخص این کتاب، استفاده از مثال‌های تاریخی و معاصر برای نقد فرضیات رایج و ارائه‌ی تصویری واقع‌گرایانه‌تر از اقتصاد جهانی است. خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند درک عمیق‌تری از نقش دولت، شرکت‌ها، سیاست‌های مهاجرتی و فناوری در شکل‌گیری نابرابری‌ها و بحران‌های اقتصادی به دست آورد. این کتاب فرصتی فراهم می‌کند تا مفاهیم اقتصادی را از زاویه‌ای متفاوت و با نگاهی نقادانه بازخوانی و نسبت به تصمیمات اقتصادی و سیاسی پیرامون خود، دیدی آگاهانه‌تر پیدا کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی فهم عمیق‌تر اقتصاد سرمایه‌داری، نقد سیاست‌های بازار آزاد، بررسی نابرابری‌های اقتصادی و شناخت نقش دولت و ساختارهای نهادی در اقتصاد را دارند. همچنین این اثر برای دانشجویان اقتصاد، فعالان اجتماعی، پژوهشگران حوزه‌ی سیاست‌گذاری و افرادی که به‌دنبال تحلیل‌های متفاوت از جریان اصلی اقتصاد هستند، مناسب است.

درباره ها جون چانگ

ها جون چانگ (Ha-Joon Chang) زاده‌ی ۷ اکتبر ۱۹۶۳، اقتصاددان، استاد دانشگاه و اهل کره‌ی جنوبی است. او در حوزه‌ی اقتصاد نهادگرا و توسعه تخصص داشته و از سال ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۱ میلادی در دانشگاه کمبریج به تدریس اقتصاد پرداخته و سپس در سال ۲۰۲۲ به‌عنوان استاد اقتصاد به دانشکده‌ی مطالعات شرقی و آفریقایی (SOAS) پیوسته است. چانگ نویسنده‌ی چندین کتاب پرفروش در زمینه‌ی اقتصاد و سیاست توسعه است که شناخته‌شده‌ترین آن‌ها «به عقب راندن نردبان: استراتژی توسعه از منظر تاریخی» (۲۰۰۲) است. مجله‌ی پروسپکت در سال ۲۰۱۳ او را در فهرست ۲۰ متفکر برتر جهان قرار داد. این نویسنده سابقه‌ی همکاری به‌عنوان مشاور با بانک جهانی، بانک توسعه‌ی آسیایی، بانک سرمایه‌گذاری اروپا، سازمان آکسفام و چندین نهاد وابسته به سازمان ملل متحد را داشته و عضو مرکز تحقیقات اقتصادی و سیاست در واشنگتن و عضو هیئت مشاوران گروه دانشگاهیان علیه فقر (ASAP) بوده است. ها جون چانگ پس از پایان تحصیل در دانشگاه ملی سئول، تحصیلات خود را در دانشگاه کمبریج ادامه داد و در سال ۱۹۹۱ مدرک کارشناسی‌ارشد و دکتری خود را با پایان‌نامه‌ای با عنوان «اقتصاد سیاسی سیاست صنعتی؛ تأملاتی بر نقش مداخله‌ی دولت» دریافت کرد. او در کمبریج زیر نظر رابرت روثورن، اقتصاددان مارکسیست بریتانیایی، به تدوین نظریه‌ی سیاست صنعتی پرداخت و این نظریه را به‌عنوان راه‌حلی میانه میان برنامه‌ریزی متمرکز و بازار آزاد افسارگسیخته مطرح کرد. آثار او در چارچوب رویکردی گسترده‌تر به اقتصاد، یعنی اقتصاد سیاسی نهادگرا قرار می‌گیرد که در آن تاریخ اقتصادی و عوامل اجتماعی و سیاسی نقش محوری در شکل‌گیری نظام‌های اقتصادی دارند.

ها جون چانگ در کتاب «به عقب راندن نردبان» که در سال ۲۰۰۳ جایزه‌ی گونار میردال از انجمن اروپایی اقتصاد سیاسی تکاملی را دریافت کرده، استدلال می‌کند که همه‌ی کشورهای توسعه‌یافته‌ی امروز برای رسیدن به ثروت از سیاست‌های اقتصادی مداخله‌گرایانه بهره برده و کوشیده‌اند دیگر کشورها را از به‌کارگیری همین سیاست‌ها بازدارند. او سازمان تجارت جهانی، بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول را به‌شدت به‌دلیل لگدزدن به نردبان مورد انتقاد قرار می‌دهد و این رویکرد را مانعی اساسی در مسیر ریشه‌کن‌کردن فقر در کشورهای درحال‌توسعه می‌داند. این کتاب با تحسین جوزف استیگلیتز، اقتصاددان برنده‌ی جایزه‌ی نوبل روبه‌رو شد که آن را به‌خاطر دیدگاه‌های نو و تلفیق موفق نمونه‌های تاریخی و معاصر ستود؛ هرچند ویلیام استرلی، اقتصاددان پیشین بانک جهانی به استفاده‌ی گزینشی از شواهد در این اثر انتقاد کرده است. ها جون چانگ در سال ۲۰۰۸ با انتشار کتاب «سامری‌های بد: افسانه‌ی تجارت آزاد و تاریخ پنهان سرمایه‌داری» مسیر فکری کتاب پیشین خود را ادامه داد. سپس در کتاب ۲۳ نکته‌ی مکتوم سرمایه‌داری (۲۰۱۱) به نقد ۲۳ جنبه از سرمایه‌داری نئولیبرال پرداخت و دامنه‌ی بحث را از کشورهای درحال‌توسعه به کل نظام نئولیبرالی در همه‌ی کشورها گسترش داد. کتاب «اقتصاد: راهنمای کاربر» (۲۰۱۴) نیز اثری مقدماتی برای آشنایی عموم مخاطبان با علم اقتصاد و نوشته‌ی این نویسنده به شمار می‌آید.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

ها جون چانگ جایزه‌ی گونار میردال (۲۰۰۳، Gunnar Myrdal Prize) و جایزه‌ی واسیلی لئونتیف (۲۰۰۵، Wassily Leontief Prize) را دریافت کرده است.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

- آبزرور (Observer): کتاب ۲۳ نکته‌ی مکتوم سرمایه‌داری برای هر فردی که می‌خواهد سرمایه‌داری را نه آن‌گونه که اقتصاددانان یا سیاستمداران ترسیم کرده‌اند، بلکه آن‌گونه که در واقعیت عمل می‌کند درک کند، بی‌نهایت سودمند خواهد بود.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

کتاب ‏‫۲۳ نکته‌ی مکتوم سرمایه‌داری‬ با ترجمه‌ی میرمحمود نبوی و مهرداد (خلیل) شهابی توسط نشر کتاب آمه‏‫ در سال ‏‫۱۳۹۳ منتشر شده است.

بخشی از کتاب ۲۳ نکته مکتوم سرمایه داری

«نكتهٔ ۱۳: ثروتمندتر كردن ثروتمندان بقيهٔ ما را ثروتمندتر نمی‌كند

به شما می‌گويند كه:

پيش از آنكه بتوانيم ثروتی را بازتوزيع كنيم، نخست بايد آن را بيافرينيم. خوشتان بيايد يا نه، اين ثروتمندان هستند كه سرمايه‌گذاری می‌كنند و كار می‌آفرينند. هم برای تشخيصِ فرصت‌های بازار و هم برای بهره‌برداری از چنين فرصت‌هايی، وجود ثروتمندان اهميت حياتی دارد. در گذشته، در بسياری از كشورها، نظام اعتقادیِ مبتنی بر گرفتن مال و منال ثروتمندان و دادن آن به ديگران و اِعمال سياست‌های عوام‌گرايانه با افزايش نرخ ماليات، محدوديت‌هايی بر سر راه توليد ثروت ايجاد كرده است. اين‌گونه سياست‌ها بايد متوقف شود. شايد بی‌رحمانه به نظر رسد ولی در درازمدت، فقط با ثروتمندتر كردنِ ثروتمندان است كه تنگدستان می‌توانند ثروتمندتر شوند. وقتی تكه بزرگ‌تری از كيكِ ثروت را به ثروتمندان بدهيد، ممكن است در كوتاه‌مدت تكه‌های كيك (سهم) ديگران كوچك‌تر شود. اما در درازمدت، تنگدستان به‌طور مطلق از تكه‌های بزرگ‌تری بهره‌مند می‌شوند زيرا كيك ثروت بزرگ‌تر خواهد شد.»