کتاب صوتی نیکوکاران نابکار

کتاب صوتی نیکوکاران نابکار (Bad Samaritans)، نوشته هاجون چنگ و ترجمه میرمحمود نبوی و مهرداد شهابی، شنونده را به دل بحث‌های داغ اقتصاد سیاسی معاصر می‌برد. این کتاب صوتی که نشر آوانامه آن را با گویندگی آرمان سلطان زاده منتشر کرده است، بخشی از مجموعه‌ی «پشت پرده‌ی مخملین» و دفتر پنجم این مجموعه به شمار می‌آید. نویسنده با روایت‌هایی تاریخی، مثال‌های عینی و نقد سیاست‌های نولیبرالی، تصویر رایج از تجارت خارجی آزاد و جهانی‌سازی را به چالش کشیده و از زاویه‌ای متفاوت به تجربه‌ی کشورهایی مانند کره‌ی جنوبی، ژاپن، موزامبیک، چین و ایالات متحده نگریسته است.

درباره کتاب صوتی نیکوکاران نابکار اثر هاجون چنگ

کتاب صوتی نیکوکاران نابکار (افسانه‌ی تجارت خارجی آزاد و تاریخچه‌ی پنهان سرمایه‌داری) با طرح پرسش در باب «افسانه‌ی تجارت خارجی آزاد» و بازخوانی «تاریخچه‌ی پنهان سرمایه‌داری» به شنونده نشان می‌دهد آنچه امروز به‌عنوان بدیهیات اقتصاد بازار آزاد پذیرفته شده، تا چه اندازه محصول بازنویسی تاریخ و قدرت سیاسی کشورهای ثروتمند است. هاجون چنگ با روایت خیالی «معجزه‌ی اقتصادی موزامبیک» و سپس بازگشت به تجربه‌ی واقعی کره‌جنوبی بستری می‌سازد تا نشان دهد یک کشور چگونه از فقر مطلق و جنگ داخلی به جایگاهی در ردیف اقتصادهای ثروتمند رسیده است.

هاجون چنگ در کتاب صوتی نیکوکاران نابکار با رجوع به تجربه‌ی کره، ژاپن، بریتانیا، ایالات متحده، کشورهای آمریکای لاتین و آفریقا این تصور را زیر سؤال می‌برد که گویا رشد اقتصادی همواره نتیجه‌ی «بازار آزاد»، «دولت کوچک» و «تجارت خارجی آزاد» بوده است. او توضیح می‌دهد که کره‌جنوبی چگونه با کنترل شدید ارز، مالکیت دولتی بانک‌ها، حمایت تعرفه‌ای، یارانه، مهندسی معکوس و محدودکردن سرمایه‌گذاری خارجی، صنایع خود را ساخت و سپس به‌تدریج وارد رقابت جهانی شد.

کتاب صوتی نیکوکاران نابکار از بازخوانی روایت رسمی جهانی‌سازی و «عصر طلایی لیبرالیسم» تا نقد عملکرد «صندوق بین‌المللی پول»، «بانک جهانی» و «سازمان تجارت جهانی» پیش می‌رود. نویسنده باورهای جاافتاده‌ای مانند کارآمدی مطلق تجارت آزاد، فضیلت سرمایه‌گذاری خارجی بدون قید، لزوم تورم بسیار پایین، پیوند طبیعی بازار و دموکراسی و نسبت تنبلی و فقر را به چالش کشیده است.

هاجون چنگ در فصل پایانی با ترسیم یک «تاریخچه‌ی آتی» تیره و سپس پیشنهاد اصول جایگزین، راهی متفاوت برای سیاست‌گذاری در کشورهای در حال توسعه ترسیم کرده است.

خلاصه کتاب صوتی نیکوکاران نابکار

کتاب با نگاه به تجربه‌ی شخصی هاجون چنگ در کره‌ی جنوبی و مشاهده‌ی جهش ۱۴برابری درآمد سرانه در طول عمر او آغاز می‌شود و به این پرسش می‌پردازد که این معجزه چگونه رخ داد. نویسنده با کنار هم گذاشتن نمونه‌هایی از کره، ژاپن، چین، هند، آمریکای لاتین و آفریقا نشان می‌دهد که تقریباً همه‌ی کشورهای ثروتمند امروز، نه با تجارت خارجی آزاد و دولت کوچک، بلکه با حمایت‌گرایی، یارانه، مالکیت دولتی، کنترل سرمایه و محدودکردن حقوق مالکیت معنوی رشد کرده‌اند.

کتاب به‌سراغ نقش نیکوکاران نابکار می‌رود؛ دولت‌های ثروتمند و نهادهایی مانند بانک جهانی، صندوق بین‌المللی پول و سازمان تجارت جهانی که با بسته‌های سیاستی یکسان، وام مشروط و توافق‌نامه‌های تجاری، نسخه‌هایی را به کشورهای فقیر تحمیل می‌کنند که خود هرگز در دوره‌ی توسعه‌شان به آن پایبند نبوده‌اند. جهانی‌سازی نولیبرالی نه‌تنها رشد را شتاب نداده، بلکه در بسیاری مناطق رشد را کند، نابرابری را بیشتر و اقتصاد را بی‌ثبات‌تر کرده است.

چرا باید کتاب صوتی نیکوکاران نابکار را بشنویم؟

کتاب صوتی نیکوکاران نابکار تصویری دیگر از تاریخ سرمایه‌داری و جهانی‌سازی ترسیم کرده است و نشان می‌دهد که بسیاری از «قوانین طبیعی» اقتصاد در واقع قواعدی سیاسی و تاریخی‌اند. این کتاب صوتی کمک می‌کند رابطه‌ی میان قدرت، نهادهای بین‌المللی، تجارت و توسعه‌ی ملی بهتر درک شود و امکان تصور سیاست‌های بدیل برای کشورهای در حال‌ توسعه جدی‌تر به نظر برسد.

شنیدن کتاب صوتی نیکوکاران نابکار را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب صوتی نیکوکاران نابکار به کسانی پیشنهاد می‌شود که به اقتصاد سیاسی، توسعه، جهانی‌سازی، تاریخ سرمایه‌داری و نقد نولیبرالیسم علاقه‌مندند؛ همچنین این اثر صوتی برای دانشجویان و پژوهشگران علوم اجتماعی و فعالانی که در حوزه‌ی عدالت اقتصادی، سیاست‌گذاری عمومی و نقد نهادهای بین‌المللی کار می‌کنند، مناسب است.

درباره هاجون چنگ

هاجون چنگ (Ha-Joon Chang) اقتصاددانی اهل کره‌ی جنوبی (متولد ۷ اکتبر ۱۹۶۳) و از چهره‌های صاحب‌نام در قلمروی اقتصاد نهادی و توسعه به شمار می‌رود. او پس از ۳۱ سال تدریسِ اقتصاد در دانشگاه کمبریج (از ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۱) از سال ۲۰۲۲ کرسی استادی اقتصاد را در مدرسه‌ی مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن (SOAS) به دست آورد. این نویسنده با نگارش آثار پرفروشی در حوزه‌ی اقتصاد و سیاست‌های توسعه (به‌ویژه اثر پرآوازه‌ی «پس‌کشیدن نردبان: راهبرد توسعه در چشم‌انداز تاریخی») شناخته می‌شود؛ کتابی که سبب شد مجله‌ی Prospect نام هاجون چنگ را در سال ۲۰۱۳ در زمره‌ی ۲۰ متفکر برتر جهان جای دهد.

او سابقه‌ی ارائه‌ی خدمات مشاوره‌ای به نهادهای بین‌المللی گوناگونی همچون بانک جهانی، بانک توسعه‌ی آسیایی، بانک سرمایه‌گذاری اروپا، آکسفام و سازمان‌های متعدد وابسته به سازمان ملل را در کارنامه‌ی خود ثبت کرده است. هاجون چنگ همچنین به‌عنوان عضو وابسته‌ی مرکز پژوهش‌های اقتصادی و سیاست‌گذاری در واشنگتن دی.سی و عضو هیئت مشورتی شبکه‌ی دانشگاهیان علیه فقر (ASAP) فعالیت کرده است.

هاجون چنگ پس از اخذ دانشنامه‌ی کارشناسی از دانشگاه ملی سئول، مدارج عالی علمی را در دانشگاه کمبریج پیمود و با دفاع از رساله‌ای تحت‌عنوان «اقتصاد سیاسی سیاست صنعتی: تأملاتی درباره‌ی نقش مداخله‌ی دولت»، موفق به دریافت درجه‌ی دکتری گردید. او در دوران پژوهش‌های دانشگاهی‌اش تحت هدایت رابرت راثورن، اقتصاددان مارکسیست برجسته‌ی بریتانیایی، نظریه‌ی سیاست صنعتی را پروراند؛ رویکردی که هاجون چنگ از آن به‌عنوان راهکاری میانه میان برنامه‌ریزی متمرکز و بازار آزادِ مهارنشده یاد می‌کند. این مکتب فکری به سنت اقتصاد سیاسی نهادی تعلق دارد که تحلیل‌های اقتصادی را بر پایه‌ی تاریخ اقتصادی و متغیرهای اجتماعی‌ـ‌سیاسی استوار می‌سازد.

این نویسنده کتاب «نیکوکاران نابکار» (۲۰۰۸) را روانه‌ی بازار ساخت و سپس در تألیف «۲۳ نکته‌ای که درباره‌ی سرمایه‌داری به شما نمی‌گویند» (۲۰۱۱)، ساختار سرمایه‌داری نولیبرال را به چالش کشید و دامنه‌ی نقد خود را از کشورهای در حال‌ توسعه به سراسر نظام بین‌الملل تعمیم داد. علاوه‌براین‌ها کتاب «اقتصاد: راهنمای کاربران» (۲۰۱۴) به قلم هاجون چنگ به‌عنوان مدخلی ساده برای آشناکردن مخاطبان غیرمتخصص با مفاهیم اقتصادی به نگارش درآمد.

بخشی از کتاب صوتی نیکوکاران نابکار

«بریتانیا، بسی پیش از سایر کشورها، در قرن هجدهم میلادی سیاست‌های بازار آزاد و تجارت خارجی آزاد را در پیش گرفت. در نیمهٔ سدهٔ نوزدهم، به لطف موفقیت اقتصادی چشمگیر بریتانیا، برتری سیاست‌های مزبور چنان آشکار شده بود که سایر کشورها نیز آزادسازی تجارت خارجی و ضابطه‌زدایی از اقتصاد داخلی‌شان را آغاز کردند. این نظم لیبرال جهانی، که حدود سال ۱۸۷۰ تحت رهبری بریتانیا تکامل یافت، مبتنی بود بر: سیاست‌های صنعتی اقتصاد آزاد در داخل کشور؛ ایجاد موانع کوتاه در برابر جریان بین‌المللی ورود کالا، سرمایه و نیروی کار؛ ثبات در حیطهٔ اقتصاد کلان، هم در داخل کشور و هم از نظر بین‌المللی، که ضامن آن اصول «پول قوی (سطح پایین تورم) و بودجهٔ متوازن» بود. این تمهیدات دوره‌ای از شکوفایی بی‌سابقه اقتصادی را در پی داشت.»