کتاب تجددشناسی و غرب شناسی

کتاب تجددشناسی و غرب شناسی (حقیقت‌های متضاد) نوشته حسین کچویان و اثری پژوهشی و تحلیلی درباره‌ی نسبت میان تجدد، غرب و امکان غرب‌شناسی در ایران معاصر است. این کتاب که توسط انتشارات امیرکبیر منتشر شده، حاصل گسترش مقاله‌ای اولیه است که نویسنده آن را به‌عنوان درآمدی بر حوزه‌ی مطالعاتی غرب‌شناسی در ایران تدوین کرده است. او با رویکردی انتقادی و تحلیلی به بررسی تمایز میان تجددشناسی و غرب‌شناسی پرداخته و کوشیده شرایط و الزامات امکان غرب‌شناسی را در فضای فکری ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ واکاوی کند. نویسنده با مرور روندهای تاریخی و نظریه‌های غربی و شرقی درباره‌ی تجدد، به‌دنبال تبیین جایگاه و معنای غرب‌شناسی به‌عنوان حوزه‌ای مستقل و متمایز از تجددشناسی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تجددشناسی و غرب شناسی

کتاب تجددشناسی و غرب شناسی (حقیقت‌های متضاد) به قلم حسین کچویان اثری تحلیلی و انتقادی درباره‌ی نسبت میان تجدد، غرب و امکان غرب‌شناسی در ایران است. این کتاب با تمرکز بر تمایز میان دو حوزه‌ی تجددشناسی و غرب‌شناسی به بررسی ریشه‌ها، تحولات و پیامدهای این دو رویکرد در تاریخ اندیشه و جامعه‌ی ایران پرداخته است. نویسنده با مرور سیر تاریخی مواجهه‌ی ایران و شرق با غرب، سه‌ی دوره‌ی اصلی در تجددشناسی شرقیان را شناسایی کرده و نشان داده است که غرب‌شناسی به‌معنای دقیق و مستقل آن تنها در دوره‌ی اخیر و پس از انقلاب ۱۳۵۷ امکان ظهور یافته است. این کتاب با مقدمه‌ای درباره‌ی ضرورت و اهمیت غرب‌شناسی آغاز می‌شود و سپس با تحلیل روندهای نظری و تاریخی تجددشناسی در غرب و شرق، به بررسی شرایط امکان غرب‌شناسی و الزامات نهادی و معرفتی آن می‌پردازد. نویسنده با نقد رویکردهای رایج در علوم انسانی و اجتماعی ایران تأکید کرده است که بخش عمده‌ی آنچه به‌عنوان علم در ایران آموزش داده می‌شود، در واقع بازتولید نظریه‌ها و دانش غربی است و بدون تمایزگذاری روشن میان تجددشناسی و غرب‌شناسی، امکان شکل‌گیری حوزه‌ای مستقل و معنادار به نام غرب‌شناسی وجود ندارد. در نهایت، کتاب حاضر به این پرسش می‌پردازد که چگونه می‌توان از دل تجددشناسی غربی و با عبور از آن به غرب‌شناسی به‌عنوان یک حوزه‌ی مطالعاتی مستقل دست یافت.

خلاصه کتاب تجددشناسی و غرب شناسی

کتاب با طرح این پرسش آغاز می‌شود که چه تفاوتی میان تجددشناسی و غرب‌شناسی وجود دارد و چرا این تمایز برای فضای فکری ایران اهمیت دارد. نویسنده توضیح می‌دهد که غرب‌شناسی به‌عنوان یک حوزه‌ی مطالعاتی مستقل، برخلاف تصور رایج، موضوعی جدید نیست و ریشه در مواجهه‌ی تاریخی شرق با غرب دارد. او تأکید می‌کند که آنچه تاکنون در ایران و بسیاری از جوامع غیرغربی به‌عنوان غرب‌شناسی شناخته شده، در واقع بازتولید و تکرار نظریه‌ها و دانش غربی درباره‌ی تجدد بوده و فاقد تمایز معرفتی و روشی با تجددشناسی است. کچویان سه دوره‌ی اصلی در تاریخ تجددشناسی شرقیان را شناسایی می‌کند. دوره‌ی نخست که با تقلید و پذیرش کامل تجدد غربی همراه است؛ دوره‌ی دوم که با گرایش منفی و انتقادی نسبت به تجدد و غرب مشخص می‌شود و دوره‌ی سوم که با تلاش برای شکل‌دهی به غرب‌شناسی مستقل و آگاهی به تمایز آن از تجددشناسی همراه است. نویسنده نشان می‌دهد که تنها در دوره‌ی سوم، به‌ویژه پس از انقلاب ۱۳۵۷، امکان طرح پرسش‌های متمایز غرب‌شناسانه و تأسیس حوزه‌ای مستقل برای غرب‌شناسی فراهم شده؛ سپس به بررسی روندهای نظری تجددشناسی در غرب می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه نظریه‌های غربی درباره‌ی تجدد، از فلسفه تاریخ تا جامعه‌شناسی، عمدتاً بر محوریت عقلانیت و علم استوار بوده و تجدد را به‌عنوان نقطه‌ی اوج و پایان تاریخ بشری تلقی کرده‌اند. کچویان با نقد این رویکرد تأکید می‌کند که پذیرش بی‌چون‌وچرای تجدد به‌عنوان پیروزی عقل در تاریخْ مانعی جدی در برابر امکان غرب‌شناسی مستقل ایجاد کرده است. در بخش پایانی، نویسنده شرایط و الزامات امکان غرب‌شناسی را بررسی و بر ضرورت ایجاد منظری بیرون از تجدد برای فهم غرب تأکید می‌کند. او معتقد است که بدون این تمایز معرفتی و روشی، غرب‌شناسی به‌معنای واقعی شکل نمی‌گیرد و صرفاً به تکرار و بازتولید دانش غربی محدود می‌شود.

چرا باید کتاب تجددشناسی و غرب شناسی را بخوانیم؟

کتاب تجددشناسی و غرب‌شناسی به یکی از مهم‌ترین مسائل فکری و تاریخی ایران معاصر می‌پردازد؛ تمایز میان تجددشناسی و غرب‌شناسی و امکان شکل‌گیری حوزه‌ای مستقل برای فهم غرب. نویسنده با بررسی دقیق روندهای تاریخی و نظری نشان داده است که بسیاری از آنچه به‌عنوان علم و دانش در ایران آموزش داده می‌شود، در واقع بازتابی از تجددشناسی غربی است و بدون تمایزگذاری روشن، امکان غرب‌شناسی مستقل وجود ندارد. مطالعه‌ی این کتاب به درک بهتر نسبت ایران با غرب، نقد رویکردهای رایج در علوم انسانی و اجتماعی و بازاندیشی در مبانی معرفتی و روشی این حوزه‌ها کمک می‌کند. همچنین این کتاب برای کسانی که دغدغه‌ی فهم تحولات فکری و تمدنی ایران و جهان معاصر را دارند، فرصتی برای تأمل و بازنگری در پیش‌فرض‌های رایج فراهم می‌آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران و دانشجویان علوم انسانی و اجتماعی، علاقه‌مندان به مباحث فلسفه‌ی تاریخ، مطالعات تمدنی و نقد تجدد و کسانی که دغدغه‌ی فهم نسبت ایران و غرب یا بازاندیشی در مبانی معرفتی علوم انسانی را دارند، پیشنهاد می‌شود.

درباره حسین کچویان

حسین کچویان جامعه‌شناس ایرانی و از چهره‌های اثرگذار در حوزه‌ی غرب‌شناسی، تجددشناسی و دفاع از گفتمان انقلاب اسلامی است که در سال ۱۳۳۸ در تهران به دنیا آمد. دیپلم ریاضی‌ - فیزیک را در سال ۱۳۵۷ از دبیرستان خوارزمی در تهران گرفت و بعد از آن، همزمان دو مسیر جدی را جلو برد؛ مسیر دانشگاهی و مسیر حوزوی. در دانشگاه، کارشناسی علوم اجتماعی را در دانشگاه تهران خواند و در سال ۱۳۶۴ فارغ‌التحصیل شد؛ سپس در مقطع کارشناسی‌ارشد در دانشگاه تربیت مدرس و در رشته‌ی جامعه‌شناسی ادامه‌ی تحصیل داد و در سال ۱۳۶۹ مدرک ارشد خود گرفت. دوره‌ی دکتری را از سال ۱۳۶۹ در دانشگاه تربیت مدرس شروع کرد، اما سال ۱۳۷۴ آن را ناتمام گذاشت و سال ۱۳۷۵ برای ادامه‌ی تحصیل به انگلستان رفت. او نهایتاً در سال ۱۳۸۰ مدرک دکتری جامعه‌شناسی را از دانشگاه منچستر دریافت کرد. موضوع رساله‌ی این نویسنده درباره‌ی جامعه‌شناسی و دین پس از تجدد بود. در کنار این مسیر، تحصیلات حوزوی را هم پی گرفت؛ از مدرسه‌ی عالی شهید مطهری شروع کرد و بعد در مدرسه‌ی سپهسالار و مدرسه‌ی مروی ادامه‌ی تحصیل داد. مباحث فلسفی مثل بخش‌هایی از الهیات شفای ابن‌سینا و آثاری مثل شواهدالربوبیه و اسفار را نزد آیت‌الله جوادی آملی آموخت، دروس حوزوی را تا سطح کفایه و اصول پیش برد و در مباحث خارج هم از درس آیت‌الله سید محمدمهدی بجنوردی بهره برد. حسین کچویان عضو هیئت‌علمی دانشکده‌ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی بوده و در حوزه‌ی تدریس و پژوهش بر روی نظریه‌های کلان جامعه‌شناسی و جامعه‌شناسی معرفت تمرکز داشته است. از آثار مهم او می‌توان اشاره کرد به کتاب «انقلاب اسلامی ایران و انفتاح تاریخ» که در آن پدیده‌ی بهار عربی را در قیاس با انقلاب ۱۳۵۷ در ایران تحلیل می‌کند. همچنین کتاب «تطورات گفتمان‌های هویتی ایران» به قلم او تغییرات هویت ایرانی را در دوره‌های تاریخی، به‌ویژه در مواجهه با تمدن غرب بررسی می‌کند. کتاب «تجددشناسی و غرب‌شناسی» کوشیده قرائتی تازه از فهم مدرنیته و نسبت جهان شرق با غرب ارائه دهد. حسین کچویان همچنین مترجم کتاب «روشنفکران و شکست در پیامبری» (Knowledge Elite and the Failure of Prophecy) است که درباره‌ی محدودیت‌های نقش تاریخی روشنفکران استدلال کرده. او در کتاب «نظریه‌های جهانی‌شدن و دین» هم نظریه‌پردازان جهانی‌شدن را نقد می‌کند و جایگاه دین در دیدگاه‌های آنان را توضیح می‌دهد و از متفکرانی مثل الوین تافلر و دیوید هاروی نام می‌برد.