کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره)
معرفی کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره)
کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره) نوشتهی یعقوب نعمتی وروجنی به بررسی نسبت میان ترور، خشونت سیاسی و اندیشهی اسلامی میپردازد. نویسنده در این اثر، هم به مبانی نظری ترور و تروریسم و هم به نمونههای تاریخی آن در جهان و ایران توجه کرده است. سپس با رجوع به منابع فقهی، مفاهیمی مانند محاربه، جهاد، خشونت و دفاع مشروع را در ارتباط با ترور تحلیل کرده و در ادامه، دیدگاه و سیرهی امام خمینی را دربارهی این پدیده استخراج کرده است. نشر امیرکبیر آن را منتشر کرده است. نسخهی الکترونیکی این اثر را میتوانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.
درباره کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره)
کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره) اثری پژوهشی از یعقوب نعمتی وروجنی است که بهدنبال پاسخ به این پرسشهاست که اسلام دربارهی ترور چه میگوید و آیا میتوان آن را بهعنوان منبع نظری تروریسم معرفی کرد یا نه. نویسنده در مقدمه، از فقر ادبیات موضوع در زبان فارسی سخن گفته و توضیح داده است که این پژوهش در اصل پایاننامهی کارشناسی ارشد اندیشهی سیاسی در اسلام در پژوهشکدهی امام خمینی و انقلاب اسلامی بوده است. در کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره) چهار فصل اصلی دیده میشود. فصل اول به کلیات اختصاص دارد و تعاریف ترور، تروریست و تروریسم را از فرهنگها و دانشنامههای سیاسی و اجتماعی گردآوری و مقایسه کرده است. در همین فصل، انواع ترور مانند ترور شخصیت، ترور دولتی، تروریسم بینالمللی، تروریسم هستهای و سایبرتروریسم معرفی شده و تاریخچهای نسبتاً مفصل از ترور در جهان و ایران ارائه شده است. کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره) در فصل دوم به سراغ مصادیق عینی ترور در تاریخ اسلام رفته است؛ از تلاشهای مشرکان برای ترور پیامبر اسلام، ماجرای لیلهالمبیت و توطئههای یهود بنینضیر تا ترور خلفای راشدین، شکلگیری خوارج، و سپس دورههای اموی و عباسی و نقش خوارج و اسماعیلیه نزاری. در ادامه، جریانهای متأخر مانند وهابیت و سازمان مجاهدین خلق بهعنوان نمونههای معاصر خشونت سازمانیافته بررسی شدهاند. در فصل سوم کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره) نویسنده به سراغ مبانی فقهی و کلامی میرود. ابتدا جایگاه فقه در استخراج احکام عملی مسلمانان توضیح داده شده، سپس مفهوم ترور در فقه و نسبت آن با محاربه، جهاد، خشونت و دفاع مشروع تحلیل شده است. پرسش محوری این است که آیا مفاهیمی مانند جهاد میتوانند مستمسک اقدامات تروریستی شوند یا برعکس، مرزهای روشنی میان جهاد مشروع و ترور ترسیم میکنند. کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره) در فصل چهارم به اندیشه و عمل امام خمینی دربارهی ترور میپردازد. نویسنده پس از طرح اجمالی مبانی فکری امام، از لابهلای سخنان، پیامها و مواضع عملی ایشان، تعریف ترور، داوری ارزشی نسبت به آن، نحوهی مواجهه با اقدامات تروریستی در سالهای پس از انقلاب و نیز نگاه امام به تروریسم دولتی اسرائیل و نهضتهای آزادیبخش را استخراج کرده است. در پایان کتاب نیز جمعبندی کوتاهی از نتایج پژوهش آمده است.
خلاصه کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره)
کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره) ابتدا ترور را بهعنوان پدیدهای تاریخی و چندوجهی معرفی میکند که هم به حالت ترس جمعی و هم به کنش خشونتآمیز برای رسیدن به اهداف سیاسی اشاره دارد. نویسنده با مرور تعاریف متعدد، بر عناصری مانند خشونت، غیرقانونی بودن، ایجاد رعب و هدف سیاسی تأکید کرده و سپس انواع و شیوههای تروریستی را دستهبندی کرده است. در ادامه، کتاب با بررسی نمونههای تاریخی در جهان، ایران و تاریخ اسلام نشان میدهد که ترور هم از سوی دولتها و هم از سوی گروههای معارض بهکار رفته است. سپس بحث اصلی شکل میگیرد: اسلام با توجه به مبانی معرفتشناسی، انسانشناسی و جهانبینی خود، چه نسبتی با ترور دارد؟ نویسنده با تحلیل مفاهیمی مانند محاربه، جهاد، خشونت و دفاع مشروع، مرز میان کنش مشروع دفاعی و اقدام تروریستی را توضیح داده و در نهایت، دیدگاه امام خمینی را بهعنوان نمونهای معاصر از قرائت سیاسی اسلام دربارهی ترور و تروریسم بازسازی کرده است.
چرا باید کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره) را بخوانیم؟
این کتاب تصویری منظم از مفاهیم ترور، تروریسم و انواع آن ارائه میدهد و آنها را با تاریخ اسلام و فقه اسلامی پیوند میزند. خواننده با مطالعهی آن میتواند تفاوت میان جهاد، دفاع مشروع و ترور را در چارچوب منابع اسلامی بهتر درک کند و در عین حال با تحلیل مواضع امام خمینی نسبت به ترور و تروریسم دولتی و گروهی آشنا شود.
خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد میکنیم؟
مطالعهی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی، مطالعات اسلامی و روابط بینالملل پیشنهاد میشود. همچنین به کسانی پیشنهاد میشود که درگیر بحثهای نظری و رسانهای دربارهی نسبت اسلام و تروریسم هستند و بهدنبال متنی تحلیلی بر پایهی منابع اسلامی و تجربهی انقلاب اسلامی میگردند.
بخشی از کتاب ترور از دیدگاه اسلام و امام خمینی (ره)
«کتاب حاضر درصدد است که رابطهٔ اسلام و ترور را مشخص سازد. به عبارتی دیگر در پی این هستیم که ببینیم جایگاه ترور در اسلام چیست. هدف اصلی این کتاب، مشخص کردن این نکته است که نظر کلی اسلام دربارهٔ پدیده ترور چیست؟ آیا اسلام با توجه به مبانی معرفتشناسی، انسانشناسی و جهانبینی خود، ترور را تأیید میکند و منبعی برای آن محسوب میشود و یا اینکه نه، ترور از دیدگاه اسلام مطرود و محکوم است. همچنین در پی این هستیم که نظر حضرت امام خمینی را نسبت به این پدیده مشخص سازیم و ببینیم که ایشان با توجه به مبنای نظری خود، چه رویکردی نسبت به پدیدهٔ ترور دارند. چندان هم نیازی به یادآوری ندارد که در پی حادثهٔ یازدهم سپتامبر ۲۰۰۱، واژهٔ ترور و تروریسم بیش از پیش در ادبیات سیاسی جهان، بهویژه جهان اسلام کاربرد یافت. هرچند که این واژه قبل از آن نیز در ادبیات سیاسی مطرح بود، ولی بعد از حادثهٔ یازدهم سپتامبر، این واژهها کاربرد تازه و بیشتری یافتند. کاربرد جدید آن، در مورد ادعای نسبت بین اسلام و ترور بود. و به عبارت روشنتر، اسلام از سوی غربیان بهعنوان مهمترین منبع برای ترور و تروریسم معرفی شد. از آنجا که این مباحث هنوز هم ادامه دارد، ضرورت یک بحث علمی و منطقی در مورد نسبت بین اسلام و ترور امری بسیار مهم محسوب میشود. در این رابطه، فقدان منابعی که بهصورت علمی و تحلیلی، و با توجه به مبانی عقیدتی اسلام به این مسئله پرداخته باشند، بهشدت احساس میگردد. از سوی دیگر، از آنجا که امام خمینی، بهعنوان ارائه دهنده نوینترین و عملگراترین نسخه از اسلام در سالهای اخیر محسوب میشوند، آگاهی از دیدگاه ایشان در مورد پدیدهٔ ترور، در شناخت نظر اسلام نسبت به ترور بسیار حیاتی و راهگشا میباشد.»