کتاب معناشناسی (۲)

کتاب معناشناسی (۲) نوشته زهره اخوان مقدم و سیده شیرین حجازی و اثری تخصصی در حوزه‌ی معناشناسی و زبان‌شناسی قرآن است که کارکردهای معناشناسی در فهم قرآن را بررسی کرده است. این کتاب که توسط انتشارات سمت منتشر شده، به‌عنوان منبع اصلی درس معناشناسیِ ۲ برای دانشجویان رشته‌ی علوم قرآن و حدیث در مقطع کارشناسی تدوین شده است. کتاب حاضر هم به مباحث سنتی معناشناسی و هم به رویکردهای معاصر، به‌ویژه معناشناسی شناختی، می‌پردازد و نمونه‌های متعددی از آیات قرآن را برای تحلیل‌های معناشناختی ارائه می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب معناشناسی (۲)

کتاب معناشناسی (۲) با تمرکز بر کارکردهای معناشناسی در فهم قرآن کریم به بررسی تحولات معنایی واژگان قرآنی و نقش این تحولات در تفسیر و درک بهتر آیات می‌پردازد. نویسندگان با رویکرد تحلیلی و تطبیقی، ابتدا به فرایندهای تغییر معنا مانند استعاره، مجاز، توسیع و تخصیص معنایی، تغییر بار عاطفی و تحولات لفظی می‌پردازند و سپس به ریشه‌شناسی واژگان قرآنی و تحلیل تاریخی آن‌ها نگاه می‌کنند. این کتاب دو بخش اصلی دارد. بخش اول به فرایندهای تحولات معنایی اختصاص یافته و بخش دوم به ریشه‌شناسی واژه‌ها و تحلیل تطبیقی آن‌ها در زبان عربی و زبان‌های هم‌خانواده. اثر حاضر با هدف پرکردن خلأ منابع درسی معناشناسی با محوریت قرآن و ارائه‌ی نمونه‌های قرآنی برای دانشجویان و پژوهشگران تدوین شده است. زهره اخوان مقدم و سیده شیرین حجازی تلاش کرده‌اند تا با بهره‌گیری از منابع سنتی و نظریه‌های معاصر، پلی میان مطالعات کلاسیک و رویکردهای جدید در معناشناسی برقرار سازند.

خلاصه کتاب معناشناسی (۲)

بخش نخست به فرایندهای تحولات معنایی و موضوعاتی چون استعاره، مجاز، توسیع و تخصیص معنایی، تغییر بار عاطفی و تحولات لفظی می‌پردازد. در فصل استعاره، ابتدا دیدگاه‌های سنتی و سپس رویکردهای معاصر، به‌ویژه معناشناسی شناختی، بررسی شده. نویسندگان با تحلیل نمونه‌هایی از آیات قرآن نشان داده‌اند که چگونه استعاره‌ها و مجازها در انتقال مفاهیم انتزاعی و معنوی به مخاطب نقش دارند و چه تأثیری بر زیبایی‌شناسی و اعجاز بیانی قرآن می‌گذارند. در ادامه به نقش مقوله‌بندی ذهنی و طرح‌واره‌های تصوری در شکل‌گیری استعاره‌های مفهومی پرداخته و نمونه‌هایی از کاربرد این طرح‌واره‌ها در آیات قرآن ارائه شده. در فصل‌های مربوط به مجاز و دیگر تحولات معنایی، انواع علاقه‌های مجازی و تأثیر آن‌ها بر معنای واژگان قرآنی بررسی و مثال‌هایی از تغییر معنای واژه‌هایی مانند ظلم، صَلات، حمیّه، کفر و سلم در بافت قرآن و ادبیات پیش از اسلام آورده شده. بخش دوم کتاب به ریشه‌شناسی واژگان اختصاص دارد و ضمن معرفی روش‌های ریشه‌شناسی علمی و تطبیقی به تحلیل تاریخی واژه‌هایی چون ظلم در زبان‌های سامی و کاربرد آن‌ها در اشعار جاهلی و قرآن پرداخته است. نویسندگان با مقایسه‌ی معانی واژه‌ها در متون مختلف به نقش تحولات اجتماعی و فرهنگی در تغییر معنای واژگان اشاره کرده و نشان داده‌اند که قرآن چگونه با قراردادن واژه‌ها در بافت جدید، معنای تازه‌ای به آن‌ها می‌بخشد. در پایان هر فصلْ تمرین‌ها و پیشنهادهایی برای پژوهش بیشتر ارائه شده تا مخاطب بتواند آموخته‌هایش را به‌صورت عملی به کار گیرد.

چرا باید کتاب معناشناسی (۲) را بخوانیم؟

کتاب معناشناسی (۲) امکان آشنایی با نظریه‌های معناشناسی سنتی و معاصر را در کنار تحلیل‌های کاربردی از آیات قرآن فراهم می‌کند. یکی از ویژگی‌های شاخص اثر حاضر ارائه‌ی نمونه‌های متنوع از آیات و توضیح دقیق فرایندهای معنایی در بافت قرآنی است که به فهم عمیق‌تر مفاهیم دینی و زبانی کمک می‌کند. همچنین این کتاب با پرداختن به ریشه‌شناسی واژگان و تحلیل تطبیقی آن‌ها به مخاطب نشان می‌دهد که چگونه تحولات تاریخی و فرهنگی بر معنای واژه‌ها اثر گذاشته‌اند و این موضوع چه نقشی در تفسیر متون مقدس دارد. ساختار آموزشی و تمرین‌های انتهای فصل‌ها این کتاب را به منبعی مناسب برای یادگیری فعال و پژوهش‌های دانشگاهی تبدیل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های الهیات، علوم قرآن و حدیث، زبان‌شناسی، ادبیات عرب و علاقه‌مندان به مطالعات قرآنی و معناشناسی پیشنهاد می‌شود. همچنین اثر حاضر برای کسانی که به‌دنبال درک بهتر مفاهیم قرآنی و تحلیل زبان دینی هستند، سودمند است.