کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت

کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت (Poststructuralism, philosophy, pedagogy) نوشته جیمز دی. مارشال و ترجمه اکبر صالحی،توسط نشر رشد فرهنگ منتشر شده است. این اثر به بررسی پیوندهای میان اندیشه‌های پساساختارگرایانه و فلسفه‌ی تعلیم‌وتربیت می‌پردازد و تلاش دارد دیدگاه‌های متفکران برجسته‌ی این حوزه را با رویکردی تحلیلی و انتقادی معرفی کند. کتاب حاضر در دسته‌ی فلسفه‌ی آموزش قرار می‌گیرد و برای دانشجویان، اساتید و علاقه‌مندان به فلسفه‌ی تعلیم‌وتربیت و نظریه‌های معاصر آموزشی مناسب است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت

کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت مجموعه‌ای است که به بررسی تأثیر اندیشه‌های پساساختارگرایانه بر حوزه‌ی فلسفه‌ی آموزش‌وپرورش می‌پردازد. جیمز دی. مارشال با گردآوری مقالاتی از صاحب‌نظران مختلف، تلاش کرده است تصویری جامع از تحولات فکری پس از جنگ جهانی دوم تا دهه‌های پایانی قرن بیستم در فرانسه ارائه دهد. این کتاب با ساختاری فصل‌بندی‌شده، هر فصل را به یکی از متفکران یا جریان‌های مهم پساساختارگرایی اختصاص داده است. در هر فصل، ابتدا پیشینه‌ی تاریخی و فلسفی اندیشه‌ها بررسی می‌شود و سپس ارتباط آن‌ها با مسائل تعلیم‌وتربیت تحلیل می‌گردد. 

نویسندگان فصول ضمن معرفی اجمالی زندگی و آثار فیلسوفان، به کاربردهای تربیتی نظریات آن‌ها نیز اشاره کرده‌اند. کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت اثر جیمز دی. مارشال نه‌تنها به معرفی مفاهیم کلیدی پساساختارگرایی می‌پردازد، بلکه زمینه‌های تاریخی، اجتماعی و سیاسی شکل‌گیری این جریان را نیز روشن می‌سازد. کتاب با نگاهی انتقادی به نسبت میان فلسفه‌ی فرانسوی و فلسفه‌ی تحلیلی انگلیسی-آمریکایی، جایگاه پساساختارگرایی را در میان سایر مکاتب فکری معاصر بررسی می‌کند و به چالش‌ها و انتقادهای وارد بر این رویکرد نیز توجه دارد.

خلاصه کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت

کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت با هدف ارائه‌ی پیشینه‌ای تاریخی و مفهومی از پساساختارگرایی و تأثیر آن بر فلسفه‌ی آموزش‌وپرورش تدوین شده است. در آغاز، زمینه‌های فلسفی و اجتماعی فرانسه پس از جنگ جهانی دوم و نقش رویدادهایی مانند انقلاب ۱۹۶۸ در شکل‌گیری اندیشه‌های نوین بررسی می‌شود، سپس هر فصل به یکی از متفکران برجسته‌ی پساساختارگرا اختصاص یافته است: ژاک دریدا و مفهوم ساختارشکنی، با تمرکز بر نقد فراروایت‌ها و اهمیت تفاوت و عدم قطعیت در معنا و تأثیر این رویکرد بر نظریه‌های تربیتی.  ژان-فرانسوا لیوتار و نقد مشروعیت دانش در عصر سرمایه‌داری دانش با تأکید بر کثرت‌گرایی زبانی و تردید نسبت به روایت‌های کلان در آموزش. 

میشل فوکو و تحلیل قدرت/دانش، هنجارسازی، زیست‌قدرت و تبارشناسی و کاربرد این مفاهیم در پژوهش‌های تربیتی و نقد نظام‌های آموزشی. ژیل دلوز و پیوند تجربه‌گرایی، روان‌شناسی انتقادی و خلاقیت در تعلیم‌وتربیت، با تأکید بر اهمیت تفاوت و رد کلیت‌گرایی. ژاک لاکان و بازخوانی روان‌کاوی فرویدی بر پایه‌ی زبان‌شناسی ساختاری، با تمرکز بر شکل‌گیری هویت و فردیت از طریق زبان و تأثیر آن بر نظریه‌های آموزشی. جولیا کریستوا و مفهوم سوژه در فرایند با رویکردی میان‌رشته‌ای به روان‌کاوی، زبان و سیاست و بررسی دلالت‌های تربیتی آن. 

در هر فصل، ضمن معرفی اجمالی زندگی و آثار فیلسوفان، به کاربردهای تربیتی نظریات آن‌ها نیز پرداخته شده است. کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت با جمع‌بندی انتقادی، به چالش‌های نظری و عملی پساساختارگرایی در حوزه‌ی تعلیم‌وتربیت اشاره می‌کند و نشان می‌دهد که این رویکرد چگونه می‌تواند به بازاندیشی در مفاهیم سنتی آموزش و پرورش کمک کند.

چرا باید کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت را بخوانیم؟

کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت با تمرکز بر معرفی و تحلیل اندیشه‌های متنوع متفکران پساساختارگرا، فرصتی برای آشنایی با مفاهیم کلیدی و چالش‌برانگیز فلسفه‌ی معاصر فراهم می‌آورد. خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند با ریشه‌ها و پیامدهای نظریه‌های پساساختارگرایی در حوزه‌ی تعلیم‌وتربیت آشنا شود و دریابد که چگونه این رویکردها به نقد روایت‌های کلان، بازاندیشی در مفاهیم هویت، قدرت، دانش و آموزش می‌پردازند. 

این کتاب با ارائه‌ی نمونه‌های کاربردی از تأثیر اندیشه‌های فیلسوفانی مانند دریدا، فوکو، لیوتار، دلوز، لاکان و کریستوا بر آموزش‌وپرورش، امکان مقایسه‌ی رویکردهای مختلف و بررسی نقاط قوت و ضعف آن‌ها را فراهم می‌کند؛ همچنین این اثر به خواننده کمک می‌کند تا نسبت به تحولات نظری و عملی آموزش در جهان معاصر دیدی انتقادی و چندجانبه پیدا کند.

خواندن کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت برای دانشجویان و اساتید رشته‌های فلسفه‌ی تعلیم‌وتربیت، علوم تربیتی، جامعه‌شناسی آموزش و علاقه‌مندان به نظریه‌های معاصر فلسفی مفید است؛ همچنین، کسانی که دغدغه‌ی بازاندیشی در مفاهیم سنتی آموزش، نقد ساختارهای قدرت در نظام‌های آموزشی یا بررسی تأثیر اندیشه‌های فلسفی بر سیاست‌گذاری آموزشی را دارند، می‌توانند از این اثر بهره‌مند شوند.

بخشی از کتاب پساساختارگرایی، فلسفه و تعلیم و تربیت

«اگر تعریف پست‌مدرنیسم دشوار باشد، تعریف «پساساختارگرایی» (و نیز ساختارگرایی) نیز در هر حالت مشابه و در طبقه‌بندی فیلسوفانی که به طور عادی دارای نظریه پساساختارگرایی باشند، مشکل خواهد بود. اگر اعتقاد بر این باشد که پساساختارگرایی را می‌توان در برابر، یا مخالف جنبش فلسفی موسوم به ساختارگرایی توصیف کرد که در سالهای ۱۹۶۰ ظهور کرده بود، متأسفانه، هیچ رویه‌ای نیز که بتوان آن را ساختارگرا نامید وجود نخواهد داشت و مجموعه‌ای از متفکران مشابه در «ساختارگرایی» نیز پیدا نخواهد شد. برخورد مشابه با ساختارگرایی و ساختارگراها کاری اشتباه است که به گفته میشل پیترز (۱۹۹۶ ص. ۲۲) «به طور نامحدودی ادغام شده‌اند.» اگر چیزی به نام ساختارگرایی وجود نداشته باشد که پساساختارگرایی را در برابر آن بتوان تعریف کرد، جستجو برای تعریف هرچند ممکن است منجر به شناسایی مجموعه‌ای از ویژگی‌ها با ماهیتی شود. ولی از این روند نیز تعریفی به دست نخواهد آمد، زیرا بدلیل تنوع تفکرات این گروه و رساله‌های گوناگون در این باره، چیزی از اصطلاح «پساساختارگرایی» بدست نمی‌آید.»