کتاب ده اثر + بورخس

«آنچه باعث می شود "جنایت و مکافات" داستایوسکی در روانشناسی مبحث نویی را باز کند، همین نگاه رئالیستی نویسنده به واقعه است. هدایت نیز از این خصیصه بهره مند است. او نویسنده ای است که واقعیات جامعۀ خودش را مد نظر دارد و به خوبی به این حوادث خط سیر می‌دهد و پیرنگ داستان هایش ضمن باورپذیری، ریشه در فرهنگ مردمانش دارد. در همین داستان: داش آکل (قهرمان) در مقابلش، کاکا رستم را دارد (ضد قهرمان). در ادامۀ داستان، مرجان (قهرمان ارزشی)، داش آکل را در مقابل خودش دارد. داش آکل ناچار می‌شود از گذشتۀ خودش فاصله بگیرد، دیگر شر و شور پیشین را نداشته باشد، سرش را به حساب و کتاب و رسیدگی به امور خانوادۀ حاج صمد گرم کند ولی ریشه در ارزش های دیرین دارد و آتش این عشق جانسوز هم او را به چالش کشیده است. ناچار سری به میخانه می زند، خاموش می آید، و خاموش می روی سرانجام وقتی شکست را می پذیرد، به ابتدای داستان برمی گردد، با این تفاوت که دیگر داش آکل سابق نیست. حالا او با تجربه ای که کسب کرده، به نقطه ای رسیده که معیارهای ارزشی اش عوض شده است و به برخی از معیارهای سابق التقاتی ندارد بنابراین انگیزۀ لازم را برای بودن در خود حس نمی کند. بدش نمی آید در این مرحله هم خودش را نفی کند. تربیت طوطی برای سخن گفتن نیز دلیل بر این است که داش آکل پذیرش این شکست را از مدت ها قبل در خودش پرورش داده است. دلیل اتخاذ این تصمیم توسط کاراکتر اصلی داستان می تواند دلایل متعددی داشته باشد...»