کتاب ایزد بانوان

«ایزدبانوان در فرهنگ و اساطیر ایران و جهان» نوشته دکتر صدرالدین طاهری(-۱۳۶۰)، استاد دانشگاه هنر اصفهان و جهان است. بسیاری از باورها، جشن‌ها و مراسم دینی در ارتباط با نیازهای اقتصادی بشر شکل گرفته‌اند که با برکت‌خیزی و باروری تأمین می‌شود. نیاز به محصول و رمه‌ی بیشتر برای سیر ماندن، و فرزند بیشتر برای یاری در کاشت، حراست از زمین و نیرو بخشیدن به خانواده و قبیله در هنگام جنگ. به نظر می‌رسد مردمان پیش از تاریخ با هدف نزدیکی به سرچشمه‌های نیروی باروری ـ که بیشتر در چارچوب ایزدبانوان تجسم می‌شدند ـ یا برای به دست آوردن خوشنودی و همکاری‌شان، تندیس‌هایی از آنان ساخته‌اند و به نیایش‌گاه‌ها هدیه یا در کنار مردگانشان دفن کرده‌اند. این رسم در دوران تاریخی نیز با وجود پایه‌ریزی ادیان و آداب نو به گونه‌ای آراسته‌تر ادامه یافته است. نشانه‌هایی از آن دوره هنوز در گفتار ما باز مانده است، چنان‌که از «زبان مادری» ، «سرزمین مادری» ، «مام میهن» و «مادر طبیعت» سخن می‌گوییم. واژه‌ی «زن» در زبان پارسی از ریشه زی و زیستن است. حوا در زبان‌های سامی نیز هم‌ریشه با حیات است. بار مفهومی اصلی مادرمرکزی نه تنها قدرت زنانه، که قدرت زن به عنوان مادر است. این نیرو به سبب جایگاه مادری زن در اجتماع به او داده می‌شود، زیرا که زایش پشتوانه‌ی برتری اجتماعی و اقتصادی یک خاندان، پایداری یک تبار و ماندگاری و دوام یک نژاد است.