کتاب اگر فراموشت کنم

کتاب اگر فراموشت کنم نوشته‌ی مورگان اسپورتس با ترجمه‌ی ریحانه رئیس‌الساداتی روایتی بلند از سوگ، عشق و احساس گناه است که نشر هیرمند آن را منتشر کرده است. نویسنده در این کتاب به رابطه‌ی طولانی و پرپیچ‌وخم خود با زنی به نام اود می‌پردازد؛ زنی که مرگش او را وادار کرده است به گذشته، به اشیا، به حافظه و به نقش خود در رنج دیگری نگاه تازه‌ای بیندازد. متن کتاب میان خاطره‌نویسی، اعتراف، تأمل فلسفی و ثبت جزئیات روزمره حرکت می‌کند و از خلال همین جزئیات، چهره‌ی رابطه‌ای طولانی و فرساینده را بازسازی کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اگر فراموشت کنم

کتاب اگر فراموشت کنم با تمرکز بر مرگ اود و سال‌های طولانی رابطه‌ی نویسنده با او شکل گرفته است. مورگان اسپورتس در این کتاب از نقطه‌ای بسیار مشخص آغاز می‌کند: مرگ زنی که زمانی معشوق او بوده و در سال‌های پایانی زندگی، دوباره به شکلی دیگر به او نزدیک شده است. از همین لحظه، روایت به عقب و جلو می‌رود و لایه‌های مختلف زندگی مشترک، جدایی‌ها، بازگشت‌ها و بیماری را کنار هم می‌نشاند. در کتاب اگر فراموشت کنم خواننده با متنی روبه‌رو است که هم‌زمان به چند چیز پرداخته است: جزئیات خیره‌کننده‌ی روزهای بیماری و احتضار، مناسبات اداری و مالی مرگ در جامعه‌ی معاصر، رابطه‌ی پیچیده‌ی عشق و خشونت، و نقش اشیا در نگه‌داشتن یا پاک‌کردن خاطره‌ی انسان‌ها. نویسنده از کمپوت سیب و تاریخ انقضای آن تا رنگ کمدها، قبض‌های ریز و درشت، بلیت مترو، وصیت‌نامه‌ها و فرم‌های اداری را وارد متن کرده است تا نشان دهد چگونه زندگی و مرگ در شبکه‌ای از کاغذها، اعداد و اشیا ثبت می‌شوند. کتاب اگر فراموشت کنم در عین روایت زندگی اود، به گذشته‌ی خانوادگی او، پدر عضو اس‌اس، کودکی در آلمان پس از جنگ و نیز به ریشه‌های یهودی و کاتولیک خود نویسنده سر زده است. این رفت‌وآمد میان تاریخ بزرگ و زندگی خصوصی، میان جنگ جهانی و یک رابطه‌ی عاشقانه‌ی فرسوده، از متن اثری ساخته است که سوگ را فقط تجربه‌ای شخصی نمی‌بیند، بلکه آن را در پیوند با خشونت‌های پنهان و آشکار قرن بیستم قرار داده است.

خلاصه داستان اگر فراموشت کنم

کتاب اگر فراموشت کنم بر محور مرگ اود و سال‌های پایانی زندگی او نوشته شده است. نویسنده از لحظه‌ای شروع کرده است که در یخچال سه شیشه کمپوت سیب می‌بیند و تاریخ انقضای آن‌ها را با زمان مرگ اود مقایسه می‌کند؛ از همین‌جا ایده‌ی «تاریخ انقضا» برای انسان و اشیا در سراسر کتاب دنبال می‌شود. متن، روند بیماری، بستری‌شدن در بیمارستان و مؤسسه‌ی مراقبتی، ازدواج در «لحظه‌ی آخر» و سوزاندن جسد را با جزئیات دقیق ثبت کرده است. در کتاب اگر فراموشت کنم نویسنده هم‌زمان که مراحل اداری، مالی و عملی مرگ را شرح داده است، به احساس گناه خود برمی‌گردد: از سقط جنین سال‌های جوانی تا لحظه‌هایی که آرزو کرده است رنج اود زودتر تمام شود. اشیا، خانه‌ها، خرگوش‌های چوبی، رنگ کمدها و قبض‌ها به نشانه‌هایی تبدیل شده‌اند که رابطه‌ای طولانی، پر از وابستگی، خشونت پنهان و مراقبت را بازتاب می‌دهند.

چرا باید کتاب اگر فراموشت کنم را بخوانیم؟

خواندن اگر فراموشت کنم فرصتی است برای مواجهه‌ی بی‌پرده با سوگ، احساس گناه و تناقض‌های عشق طولانی. کتاب نشان می‌دهد مرگ فقط یک لحظه نیست، بلکه شبکه‌ای از تصمیم‌ها، فرم‌ها، پول، اشیا و خاطره‌هاست. این متن کمک می‌کند پیچیدگی رابطه با بیمار در حال احتضار و فشارهای عاطفی و مادی این وضعیت بهتر دیده شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

اگر فراموشت کنم به کسانی پیشنهاد می‌شود که با سوگ، مراقبت از بیمار، احساس گناه در روابط عاطفی و پرسش از نقش اشیا و حافظه در زندگی روزمره درگیر هستند. همچنین به علاقه‌مندان متن‌های اعترافی و تأملی درباره‌ی عشق، مرگ و تاریخ شخصی پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب اگر فراموشت کنم

«… دَر یخچال، سه شیشه کمپوت سیب بود. تاریخ مصرف‌شان را نگاه کردم... تا ۲۴ اکتبر (۲۰۱۳) قابل مصرف بودند. تا شش ماه دیگر! او کمتر از کمپوت‌ها دوام آورده بود. آن‌ها را از فروشگاه بزرگی در سن اوئن، خیابان گبریل پری، نزدیک به خانه‌اش، خریده بودم. هر بار که از آنجا چیزی می‌خریدم، نگاهی به تاریخ انقضا شان می‌انداختم. از خودم میپرسیدم که آیا او، به اندازۀ آن‌ها دوام می‌آورد. او ۲۳ آوریل، پانزده روز پیش، مرد. از او چیزی جز اشیا باقی نماند. مساحت آپارتمان او را اندازه‌گیری می‌کنم. وسایلش، لباس‌های‌اش در جالباسی را وارسی می‌کنم، کیسه‌های پلاستیکی سفید روی زمین، در بیمارستان، جایی که پرستارها، برخی از وسایلش او را روی هم انباشته بودند تا آن‌ها را با خود ببرم... او اشیا را دوست داشت؛ آخر، عتیقه‌فروش بود. دوست داشتن اشیا، روشی است برای چشم‌پوشی کردن از انسان‌ها. زمانی گربه‌ای داشت. اما حیوانات، دمدمی‌مزاج هستند. اشیا را می‌توان برای همان‌چه که هستند، دوست داشت. می‌توان همۀ آن‌ها را برای خود نگه داشت. قطعاً، چیزهایی را فروخته بود. اما تاجر خوبی نبود. فروختن، جدا شدن است. شغلش فقط برایش، راه گریز بود. در بهترین حالت، می‌توانست متصدی موزه شود. او با اشیا مال‌اندوزی می‌کرد، آن‌ها را برچسب می‌زد و تفسیرشان می‌کرد. او برای اشیاء رازهای خاموش‌اش را اعتراف می‌کرد.»