کتاب گربه بودن

کتاب گربه بودن نوشته‌ مت هیگ و ترجمه شبنم لطیفی توسط نشر هیرمند منتشر شده است. این اثر داستان پسری ۱۲ساله است که زندگی گربه‌ها را آسوده‌تر از زندگی خودش می‌بیند. بارنی ویلو از آزارهای مدرسه، نگرانی برای پدر گمشده‌اش و تنهایی خسته شده است. آرزوی او برای عوض‌کردن زندگی‌اش، ماجرایی عجیب را آغاز می‌کند که تصورش از آزادی و امنیت را تغییر می‌دهد. این رمان نوجوان، خیال‌پردازی و شوخی را کنار تجربه‌ی شنیده‌نشدن و نیاز به دوستی قرار داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه بخرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گربه بودن

کتاب گربه بودن (به انگلیسی: To be a cat) نوشته‌ی مت هیگ، رمانی فانتزی برای نوجوانان است که از خیالِ دگرگونی برای پرداختن به تنهایی، دوستی و نیاز به شنیده‌شدن بهره می‌گیرد. روایت با شوخی‌ها و تشبیه‌های اغراق‌آمیز، فضای خانه و مدرسه را در کنار قلمرو پنهان گربه‌ها قرار می‌دهد. راوی گاهی روایت را متوقف می‌کند، درباره‌ی شیوه‌ی تعریف‌کردن داستان حرف می‌زند و اطلاعاتی از توانایی‌های گربه‌ها را برای بعد نگه می‌دارد. این بازی با اطلاعات، به شکل‌گیری فضای رازآلود داستان کمک می‌کند و خواننده را با شیوه‌ی روایت نیز درگیر می‌سازد. 
این کتاب به جای ارائه‌ی تصویری بی‌دغدغه از زندگی گربه‌ها، خیالِ رهایی را در کنار ترس‌ها و دشواری‌های دنیای حیوانات قرار می‌دهد. تغییر اندازه‌ی اشیا، حساسیت به بوها و شنیدن صداهای دور، تجربه‌ی زندگی در بدنی دیگر را با جزئیاتی ملموس همراه می‌کند. در این میان، ناتوانی در رساندن منظور به دیگران، مسئله‌ی شنیده‌نشدن را از روابط انسانی به موقعیتی خیالی می‌برد.

دوستی نیز یکی از محورهای مهم کتاب است: ریسا در برابر تنهایی بارنی قرار می‌گیرد و نگاه متفاوتش به تفاوت‌های فردی، راه دیگری برای مواجهه با قضاوت دیگران پیش می‌گذارد. شوخی‌های راوی در کنار خطر و راز، لحن داستان را شکل می‌دهند و از سنگین‌شدن موضوع‌های جدی جلوگیری می‌کنند. کتاب گربه بودن برای نوجوانانی نوشته شده که به داستان‌های فانتزی علاقه دارند، اما در کنار ماجرای خیالی، به روابط میان شخصیت‌ها و تجربه‌های روزمره‌ی آن‌ها نیز توجه می‌کنند. مت هیگ با کنار هم گذاشتن طنز، تعلیق و دغدغه‌های عاطفی، داستانی درباره‌ی پذیرش تفاوت‌ها و اهمیت دوستی روایت می‌کند.

خلاصه کتاب گربه بودن

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

بارنی ویلو روز تولد ۱۲سالگی‌اش را با دلتنگی برای پدر گمشده‌اش آغاز می‌کند. آزارهای گوین و برخوردهای ناعادلانه‌ی مدیر مدرسه، روز او را سخت‌تر می‌کنند. نامه‌ی تهدید به اخراج هم نگرانی تازه‌ای به مشکلاتش اضافه می‌کند. بارنی هنگام دیدن گربه‌ای سیاه‌وسفید آرزو می‌کند جای او باشد؛ موجودی که ظاهراً نه مدرسه دارد و نه دغدغه‌های انسان‌ها. اتفاق‌های عجیب پس از این آرزو شروع می‌شوند و بارنی صبح روز بعد در بدن یک گربه بیدار می‌شود.

او هنوز خاطرات و احساسات خودش را دارد، اما مادرش حرف‌هایش را نمی‌فهمد و سگ خانه او را دشمن می‌بیند. بارنی در خیابان با گربه‌هایی روبه‌رو می‌شود که از سرنوشت انسان‌های گرفتار در بدن حیوانات خبر دارند.

چرا باید کتاب گربه بودن را بخوانیم؟

• تغییر اندازه‌ها، صداها و بوها، تجربه‌ی زندگی در بدن یک گربه را ملموس می‌کند.
• داستان، شنیده‌نشدن یک نوجوان را هم در روابط انسانی و هم در موقعیتی خیالی نشان می‌دهد.
• شخصیت ریسا، پذیرش تفاوت‌های شخصی را در برابر تحقیر هم‌سالان قرار می‌دهد.
• شوخی‌های راوی در کنار رازهای دنیای گربه‌ها، طنز و تعلیق را همراه می‌کنند.

خواندن کتاب گربه بودن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این رمان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• نوجوانانی که به داستان‌های فانتزی درباره‌ی تغییر شکل و حیوانات علاقه دارند.
• خوانندگانی که داستان‌های مربوط به قلدری مدرسه و دوستی را دنبال می‌کنند.
• علاقه‌مندانی که از همراه‌شدن طنز، خطر و معما در قصه لذت می‌برند.

درباره مت هیگ

مت هیگ، رمان‌نویس و روزنامه‌نگار بریتانیایی، در سال ۱۹۷۵ در شهر شفیلد انگلستان به دنیا آمد. او تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته‌ی زبان انگلیسی و تاریخ در دانشگاه هال به پایان رساند. هیگ تاکنون آثار داستانی و غیرداستانی متعددی برای کودکان و بزرگسالان نوشته است و بسیاری از نوشته‌هایش در ژانر داستان‌های تخیلی و ماورایی قرار می‌گیرند. او در ۲۴سالگی به افسردگی شدیدی دچار شد، اما توانست بر آن غلبه کند و به زندگی عادی بازگردد. از کتاب‌های شناخته‌شده‌ی او در ایران می‌توان به رمان کتابخانه‌ی نیمه‌شب و اثر غیرداستانی کتاب آرامش اشاره کرد.

هیگ از همان آغاز فعالیت ادبی، به نوشتن آثاری پرداخت که اغلب ترکیبی از نگاه طنزآلود و تیره به زندگی خانوادگی بودند. نخستین رمانش، آخرین خانواده در انگلستان، بازآفرینی نمایشی از هنری چهارم شکسپیر با شخصیت‌هایی در قالب سگ‌هاست. آثار دیگرش همچون باشگاه پدران مرده و تسخیر آقای کیو نیز به موضوعات خانوادگی، سوگ و روابط پیچیده‌ی انسانی می‌پردازند. او در حوزه‌ی ادبیات کودک هم شناخته شده است؛ رمان جنگل سایه‌ها برنده‌ی جایزه‌ی ادبی کودکان نستله شد و دنباله‌ای با عنوان ترول فراری داشت.

از دیگر آثار مهم او می‌توان به رمان رادلی‌ها در ژانر خون‌آشامی و انسان‌ها با موضوع هویتی بیگانه در کالبد انسانی اشاره کرد. رمان چگونه زمان را متوقف کنیم که داستان مردی چهارصدساله است، با استقبال گسترده‌ای روبه‌رو شد. در حوزه‌ی غیرداستانی نیز کتاب دلایلی برای زنده ماندن، درباره‌ی تجربه‌ی شخصی او از افسردگی و بازگشت به زندگی، از پرفروش‌ترین کتاب‌های بریتانیا بود.

هیگ در سال ۲۰۲۰ رمان مشهور کتابخانه‌ی نیمه‌شب را منتشر کرد؛ داستان زنی که در برزخ میان مرگ و زندگی به کتابخانه‌ای جادویی وارد می‌شود و امکان تجربه‌ی زندگی‌های متفاوت خود را می‌یابد. این رمان به‌سرعت محبوب شد، در فهرست جوایز ادبی قرار گرفت و حتی اقتباسی رادیویی در بی‌بی‌سی پیدا کرد. پس از آن نیز کتاب کتاب آرامش در سال ۲۰۲۱ و رمان زندگی ناممکن در سال ۲۰۲۴ را منتشر کرد.

آثار مت هیگ ترکیبی از واقع‌گرایی، خیال‌پردازی و پرداختن به مسائل عمیق انسانی‌اند که این امر او را به یکی از نویسندگان تأثیرگذار معاصر تبدیل کرده است. گربه بودن، موشی به نام میکا و انسان‌ها، هیچ‌جا خانه نمی‌شود از دیگر کتاب‌های ترجمه‌شده از او به فارسی هستند.