کتاب دیالکتیک منفی آدورنو

کتاب دیالکتیک منفی آدورنو نوشتۀ برایان اوکانر با ترجمۀ آرام مسعودی در انتشارات سیب سرخ به چاپ رسیده است.

درباره کتاب دیالکتیک منفی آدورنو

تئودور آدورنو فیلسوف و جامعه‌شناس آلمانی است. دیالکتیک منفی نامی است که آدورنو بر بخش‌های ناب فلسفی کارش گذاشته است. این بخش بیش از آنکه نظریه‌ای انتقادی در باب جامعه باشد نزدیکی چشمگیری با تلقی سنتی از فلسفۀ ناب دارد؛ یعنی ساختار تجربه. گرچه خود او می‌گوید فلسفۀ نظری او را باید در پیوند با اهداف انضمامی نگریست. درواقع دیالکتیک منفی را باید در همین موضع در نظر گرفت، جایی که فلسفۀ انتزاعی با انضمامیت پیوند می‌یابد. می‌توان گفت دیالکتیک منفی دربارۀ بنیادهای فلسفی دیدگاه‌های جامعه‌شناسی آدورنو است.

برایان اوکانر، در کتاب دیالکتیک منفی آدورنو تلاش می‌کند تا نشان دهد فلسفۀ آدورنو چگونه شیوه‌های چالش‌برانگیزی را برای اندیشیدن در مسائل معرفت‌شناسی و فلسفۀ سوژه به دست می‌دهد. نویسنده می‌گوید با این روش، جنبۀ استعلایی فلسفۀ آدورنو که تاکنون از آن غفلت شده بود خود را نشان می‌دهد. این فلسفه پیوندی محکم میان تجربه و عقلانیت قائل است. اوکانر برای این منظور دو کتاب آدورنو را بررسی کرده است: فرانقد معرفت‌شناسی (۱۹۵۶) و دیالکتیک‌شناسی منفی (۱۹۶۶). 

در مقدمۀ کتاب، شرحی تاریخی از مسائل کلیدی فلسفۀ معاصر از دیدگاه آدورنو آمده است؛ از جمله اینکه فلسفۀ معاصر در تبیین تجربه ناتوان است. شکست در این موضوع به‌سبب روش‌شناسی‌های به‌کاررفته عنوان شده است و در ادامه نویسنده تأثیر نظریۀ پیش‌انتقادی گئورگ لوکاچ را بررسی کرده و می‌گوید فلسفۀ آدورنو درخور مدرنیته است. در فصل اول، گزیده‌ای از آثار کانت و هگل بررسی شده‌اند؛ زیرا آدورنو آن‌ها را شیوه‌هایی مناسب برای برساختن الگویی آلترناتیو برای فلسفه می‌دانست. فصل دوم به نظریۀ آدورنو دربارۀ ابژه اختصاص یافته است. اینکه ابژه‌ها چه نقشی در تجربه دارند. فصل سوم نقش سوژه را بررسی می‌کند. این فصل و فصل دوم استدلال‌های اساسی فلسفۀ آدورنو را نشان می‌دهند. در دو فصل آخر مهم‌ترین نقدهای آدورنو آمده است. فصل چهارم به نقد کانت اختصاص دارد؛ یعنی انچه آدورنو در فلسفۀ او افراط‌کاری در سوبژکتیویته نامیده است. فصل پنجم دربارۀ پدیدارشناسی است. نویسنده در قسمت نتیجه‌گیری کتاب، از موضع آدورنو سرسختانه دفاع کرده است.

کتاب دیالکتیک منفی آدورنو در ۵ فصل تدوین شده است که عبارت‌اند از:

فصل ۱: نقش ایده‌آلیسم آلمانی در دیالکتیک منفی

فصل ۲: ساختار معرفت‌شناسی آدورنو: تقدم ابژه

فصل ۳: ساختار معرفت‌شناسی آدورنو: نقش سوبژکتیویته

فصل ۴: نقد به کانت

فصل ۵: هوسرل و هایدگر در نگاه آدورنو

خواندن کتاب دیالکتیک منفی آدورنو را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

به دوستداران کتاب‌های فلسفی به‌ویژه فلسفۀ معاصر و ایدئالیسم آلمانی پیشنهاد می‌کنیم.