کتاب همه یک شنبه ها کجا رفته اند

کتاب همه یک شنبه ها کجا رفته اند، داستان‌های کوتاهی از نویسندگان زن ژاپن است که هر کدام سبک خاص خود را دارند و فضاهای متفاوتی را روایت می‌کنند: از آپارتمانی پر از حشره در حومه‌ی شهر تا خیابان‌های توکیو، از اتاق‌های کار و شرکت‌ها تا تنهایی‌های تب‌دار کنار بزرگراه. نویسندگان این داستان‌ها که از چندین نسل ادبیات ژاپن هستند، کوشیده‌اند از خلال جزئیات روزمره، به مفاهیمی مثل روابط خانوادگی، ترس‌ها، حساسیت‌ها و میل به ادامه‌دادن زندگی بپردازند و آن‌ها را به تصویر بکشند. اشکان کاظمیان‌مقیمی این مجموعه را برای نشر شورآفرین ترجمه کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب همه یک شنبه ها کجا رفته اند

کتاب همه یک شنبه ها کجا رفته اند، آنتولوژی ادبیات داستانی زنان معاصر ژاپن است و می‌کوشد با نگاهی تبارشناسانه صدای متفاوت و کمتر شنیده شده‌ی نویسندگان زن این سرزمین را به گوش مخاطب برساند. این اثر با یک مقدمه‌ی تحلیلی و مفصل آغاز می‌شود که ریشه‌های نثر زنانه را از سنت‌های کلاسیک (نظیر قصه‌ی گنجی) تا جنبش‌های فمینیستی مدرن (مانند گروه سی‌تو) ردیابی کرده و چالش‌های این نویسندگان را در ساختارهای سنتی و کنفوسیوسی واکاوی می‌کند. ساختار کتاب با معرفی گزیده‌ای از نویسندگان صاحب‌نام معاصر همچون هیروکو اویامادا (برنده‌ی جایزه‌ی آکوتاگاوا)، نائوکولا یامازاکی و میسومی کوبو شکل گرفته است. داستان‌های انتخاب شده در این مجموعه، از جمله «بی‌دقت»، «دوستت دارم بابا» و «از کرانه‌ی چپ آنفلوآنزا»، با عبور از روزمرگی‌هایی نظیر کار اداری، بیماری و زندگی خانوادگی، به لایه‌های عمیق‌تر انزوا، ترس و معنای بقا در جامعه‌ی مدرن ژاپن نفوذ می‌کنند. این کتاب با تلفیق نقد تاریخی و روایت‌های داستانی، تصویری چندوجهی از تکامل ادبیات زنان ژاپن ارائه می‌دهد و خلأ ناشی از غیبت این آثار در بازارهای جهانی را در برابر غول‌های ادبی مردانه به چالش می‌کشد.

خلاصه داستان همه یک شنبه ها کجا رفته اند

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند! 

در مجموعه‌ی همه یک شنبه ها کجا رفته اند، مقدمه‌ی مفصل آغازین، چارچوب فکری و تاریخی کتاب را می‌سازد. این مقدمه می‌گوید که ادبیات زنان در ژاپن از همان آغاز، بخشی جدایی‌ناپذیر از سنت ادبی بوده است؛ از قصه‌ی گِنجی و یادداشت‌های بالشی تا نثر شاعرانه و یادداشت‌های روزانه‌ی منظوم. زنان، با استفاده از خط کانا و زبان روزمره، هسته‌ی اصلی نثر و شعر ژاپنی را شکل داده‌اند، اما همزمان در ساختارهای اجتماعی، به خانه و نقش‌های همسری و مادری محدود شده‌اند. متن، فرازونشیب‌های این حضور را در دوره‌های مختلف تاریخی دنبال کرده است: از سکوت طولانی دوره‌ی اِدو تا احیای ادبیات زنان در مِی‌جی و تایشو، شکل‌گیری گروه سِی‌تو و تبدیل ادبیات به فضایی که زنان می‌توانند در آن خود را بیان کنند. سپس به دوره‌ی معاصر می‌رسد؛ جایی که زنان نویسنده، همزمان با فشار کلیشه‌های موضوعات زنانه و تعصبات نقد مردانه، درباره‌ی جنگ، بمب اتمی، استثمار طبقاتی و جنسی، نقش‌های سنتی، روان‌پریشی، خشونت و تنهایی انسان در جهان امروز نوشته‌اند. 

در ادامه‌ی کتاب همه یک شنبه ها کجا رفته اند، این بحث نظری در قالب داستان‌های کوتاه معاصر تجسم پیدا کرده است. برای مثال در داستان هیروکو اویامادا، راوی در یک مجتمع مسکونی حومه‌ی شهر با مرد جوانی روبه‌رو می‌شود که از سوسک می‌ترسد؛ صحنه‌ای که به‌ظاهر پیش‌پاافتاده است، اما به‌تدریج به تأملی درباره‌ی بلوغ، عادت‌کردن به محیط، و نادیده‌گرفتن چیزهایی که نمی‌توان کنترل کرد تبدیل شده است. در داستان «دوستت دارم بابا» مردی ۴۴ ساله که همسرش ترکش کرده، میان کار در یک مؤسسه‌ی تحقیقاتی، ناهار با همکار جوان، شنیدن گفت‌وگوهای دیگران در کافه، و زندگی روزمره با دختر دانشجویش، مدام به معنای زنده‌بودن فکر می‌کند. در داستان میسومی کوبو، تب شدید، آزمایش دردناک آنفلوآنزا، تعطیلات سال نویی که با بیماری از دست می‌رود و خبر مرگ پدر، درهم می‌آمیزد و تجربه‌ی بدن بیمار، ترس از مرگ و مواجهه با نظام درمانی را در مرکز قرار می‌دهد. در مجموع، کتاب از خلال این داستان‌ها نشان داده که دغدغه‌ی اصلی‌اش، دیدن زندگی روزمره از زاویه‌ی نگاه زنان نویسنده و برجسته‌کردن جزئیاتی است که در آن‌ها ترس، محبت، خستگی، امید و میل به ادامه‌دادن به شکل همزمان حضور دارد.

چرا باید کتاب همه یک شنبه ها کجا رفته اند را بخوانیم؟

خواننده در این مجموعه، هم تصویری تاریخی و فکری از جایگاه زنان در سنت ادبی ژاپن به دست می‌آورد و هم با چند نمونه‌ی زنده از نوشتن امروز آن‌ها روبه‌رو می‌شود. این کتاب برای کسانی که به ادبیات ژاپن علاقه‌مندند، امکان آشنایی با نویسندگانی را فراهم کرده است که در ترجمه‌های رایج کمتر دیده می‌شوند. ضمن این‌که برای کسانی که به موضوعاتی مانند فمینیسم، تاریخ ادبیات، و تجربه‌ی زیسته‌ی زنان در جوامع دیگر علاقه دارند، هم می‌تواند منبع خوبی باشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب همه یک شنبه ها کجا رفته اند به کسانی پیشنهاد می‌شود که به ادبیات ژاپن و به‌طور خاص صدای نویسندگان زن علاقه‌مندند؛ به دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌های ادبیات تطبیقی، مطالعات زنان و مطالعات فرهنگی، و همین‌طور به خوانندگانی که از داستان‌های کوتاه شهری لذت می‌برند.

بخشی از کتاب همه یک شنبه ها کجا رفته اند

«مادر،

آن‌جا وضعت چه‌طور است؟

از وقتی که به این‌جا آمدم پنج ماه گذشته است. این مدت کافی بود تا زمستان را بهار کند و حالا روزهای آتشین تابستان از راه رسیده‌اند.

در ابتدا آن‌قدر سرم با بازکردنِ لوازم و تمیزکاری شلوغ بود که حتا نتوانستم نگاهی به بیرون بیاندازم. یک هفتهٔ تمام طول کشید که فقط وسایل تو را مرتب کنم. از آن‌جا که بعد از رفتن تو به بیمارستان، این‌جا پنج سالِ تمام کسی زندگی نمی‌کرد، اصلا مطمئن نبودم کشوها و قفسه‌ها ممکن است چه در خود جای داده باشند، ولی تنها چیزهایی که از درون‌شان بیرون آوردم تعداد بی‌شماری سوسک مرده و فضلهٔ سوسک بود؛ نه یک سوسک زنده دیدم و نه هیچ موشی. حدس می‌زنم در خانه‌های متروک سوسک‌ها اول زاد‌و‌ولد می‌کنند و پس از مدتی به خاطر کمبود غذا می‌میرند. ولی خدای من چه‌قدر وسایل این‌جا بود! فقط چهار‌تا ترازوی آشپزخانه این‌جا بود و سه‌تا پلوپز.»