کتاب دیباچه ای بر دین زردشتی

کتاب دیباچه ای بر دین زردشتی نوشتهٔ جنی رز و ترجمهٔ عسکر بهرامی است و نشر چشمه آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب دیباچه ای بر دین زردشتی

انتشار دستاوردهای پژوهشی دربارهٔ دین زردشتی از آغاز سدهٔ هجدهم میلادی و با انتشار کتاب توماس هاید آغاز شد و پس از آن تا به امروز صدها کتاب و مقاله در باب جنبه‌های گوناگون این موضوع منتشر شده است؛ از آن جمله کتاب‌هایی که سِیر تاریخی این دین و تحولات آن را بررسی کرده‌اند. بزرگ‌ترین مشکلِ فراروی پژوهشگرِ این حوزه از همان آغاز این است که در واقع با دینی واحد در طی تاریخی چندهزارساله سروکار ندارد. با این‌همه، اغلب پژوهشگران موضوع را ساده کرده‌اند و دین زردشتی را صرفاً آن‌گونه که در متن‌های دینی، یا در چارچوب مرزهای جغرافیایی ایران امروز بازتاب داشته است، و صرفاً با تکیه بر دانش خود که محدود به یکی از حوزه‌های مطالعاتی (دین، زبان‌شناسی، باستان‌شناسی، هنر، تاریخ) بوده است، بررسی و معرفی کرده‌اند. چنین رویکردی موجب شده است تا بسیاری از جنبه‌های دینی که به نام پیامبرش دین زردشتی نام گرفته است، ناشناخته بماند.

جنی رُز، پژوهشگر مطالعات زردشتی، در کتاب دیباچه ای بر دین زردشتی کوشیده است علاوه‌بر پی‌گیری حضور دین زردشتی در سرزمین‌های دیگر، به‌ویژه در آسیای مرکزی و چین، این دین را به منزلهٔ دینی زنده اما رودررو با مسائلی که حیات آن را به خطر انداخته‌اند بشناساند. 

خواندن کتاب دیباچه ای بر دین زردشتی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به پژوهشگران حوزهٔ دین زردشتی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب دیباچه ای بر دین زردشتی

«هر کوششی برای بازآفرینی صورت اصیل و دست‌نخوردهٔ دین زردشتی کوششی است متعلق به قلمروِ این جامعهٔ دینی و نه رویکردی پژوهشی. روش مناسب برای یک متن مقدماتی، نظیر این اثر، پی‌گیری تحول این دین از کهن‌ترین سروده‌های شفاهی آن تا متن‌های مکتوب متأخرتر، دینی و غیردینی، به همراه شعایر و مناسک فردی و همگانی آن است. با این‌همه، به نظر من، این تجربه‌ای است متکی بر دسترسی متغیر و ماهیت منابع، و دربردارندهٔ پیش‌داوری است برحسب تفسیر این منابع.

خطر رویکردی بنیادگرایانه هم وجود دارد. برای پرهیز از آن، کوشیده‌ام بر مضامین و موضوعات متناوبی متمرکز شوم که مربوط به مسائل اساسی در خصوص خاستگاه‌ها، هدف و رویدادهای پایان جهان‌اند. ترسیم نقشهٔ زمانی از سِیر این دین از دورهٔ پیش از تاریخ، و کوچ ایرانیان به این فلات، سه شاهنشاهی ایرانی، و سپس پراکنش، (۳) از رهگذر نقاطی معیّن در زمان، به ردیابی تحول باورها، آیین‌ها و مایه‌های شاخص دین زردشتی کمک می‌کند. ترسیم چنین نقشه‌ای همچنین مستلزم توجه به عقاید فراگیر در هر محیط تاریخی، و رمزگشایی سرنخ‌های باستان‌شناختی، جغرافیایی و زبان‌شناختی‌ای است که نقاط تعامل با دیگر ادیان و فرهنگ‌های خاور نزدیک باستان، یونان، هند، آسیای مرکزی و چین را نشان می‌دهند. در این طرح، بررسی تاریخِ صرفاً سیاسی و اجتماعی مردم ایران کنار نهاده شده و برای جبران این کمبود، فهرستی از منابع پیشنهادی در پایان کتاب آمده است.

نقشهٔ ما با ظهور ایرانیان و هندوآریاییان، به منزلهٔ اقوامی جدا ولی مرتبط با هم، که روزگاری زبان و اسطوره‌های مشترکی داشتند، آغاز می‌شود. کاوش در مشترکات و واگرایی‌های میان جهان‌بینی ریگ‌ودای سنسکریت و اوستای گاهانی، راهی است برای تعیین مقولات اصیل در «بینش زردشتی» آن‌گونه که در گاهان و دیگر متن‌های ادبیات شفاهی ایرانی باستان معرفی شده‌اند. این رویکرد به مشخص کردن مضامین و نمادهایی کمک می‌کند که در سراسر تاریخ این دین تکرار می‌شوند.»