کتاب فرهنگ نام شهرها و برخی آبادی های کهن ایران

کتاب فرهنگ نام شهرها و برخی آبادی‌های کهن ایران نوشتهٔ محمد مهریار در انتشارات رنگینه چاپ شده است.

درباره کتاب فرهنگ نام شهرها و برخی آبادی های کهن ایران

ایران کشوری کهن‌سال است و آن‌قدر قدرتمند و پهناور بوده که چنین وسعتی در طول تاریخ باورنکردنی می‌نماید. در این کتاب سعی شده تاحدامکان ریشه تاریخی و لغوی نام‌واژه‌های برخی شهرها بازگفته شود به این امید که سابقه طولانی شهرهای ایران و نام‌هایشان برای علاقه‌مندان به این مباحث روشن شود تا گوشه‌ای از تاریخ فراموش شده آن را، پیش چشم خواننده آشکار کند که به عقیده ما دلیلی صادق‌تر از این نام‌واژه‌ها بر اثبات قدمت و کهنگی این مرزوبوم نیست.

کتاب فرهنگ نام شهرها و برخی آبادی های کهن ایران را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به مطالعه در جغرافیای ایران پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب فرهنگ نام شهرها و برخی آبادی های کهن ایران

«آذربایجان

هستند و استقلال دارند و گاهی نیز با پادشاهان ارمنستان و با اشکانیان و با حکمرانان سوریا خویشی کرده اند.» | آقای کسروی در مقاله خود می نویسد: «از این نوشته استرابو چندین مطلب به دست می آید؛ یکی آنکه نام آذربایگان، که اصل آن آتورپاتکان بوده، از زمان اسکندر مقدونی - که تاکنون بیست و دو قرن و نیم فزون تر است - پیدا شده و پیش از آن، سرزمین آذربایگان چون بخشی از ماد یا خاک مادان بود و جز به نام «ماد» خوانده نمی شد. نهایت آنکه همدان و آن نواحی را «ماد بزرگ» و آذربایگان را «ماد کوچک» می خواندند. چنان که نشانه نام «ماد» هنوز در آذربایگان باقی است زیرا دشت بزرگی را که از غرب شهر تبریز تا کنار دریاچه ارومیه ممتد است - تا آنجا که ما آگاهی داریمتا زمان استیلای مغول «دشت ماهان» یا «دشت مایان» می خواندند که «دشت مادان» مقصود است زیرا در زمان ساسانیان و در اوایل اسلام به جای ماد «ماه» می گفتند و در آذربایگان «مای» خوانده می شد و «شوره» دیهی است که در آخر دشت مزبور تاکنون برپا و به نام «مایان» معروف است و آخرین نشانه نام ماد است که بازمانده است. مطلب دیگر که از نوشته استرابو برمی آید اینکه «نام آذربایگان با آتورپاتکان از نام سردار آتورپات، فرمانروای آنجا، برخاسته است و علت هایی که مؤلفان دوره مغول، از رشیدالدین وزیر و دیگران، برای پیدایش این نام ذکر نموده اند، جز یک رشته افسانه های بی سر و بن نمی باشد. همچنین معنایی که فرهنگ نویسان ایران برای کلمه مزبور پنداشته و علت پیدایش آن را بودن آتشکده ها در آذربایگان نگاشته اند معنی درستی نیست.» مطلب سومی که راجع به تاریخ است، آنکه آذربایگان در استیلای یونانیان بوغ زیردستی بیگانگان را به گردن نگرفته و آزادی و استقلال خود را نگاه داشت و در زمان اشکانیان هم آزاد و از دیگر ولایت های ایران جدا بود ولی در خور افسوس است که از آتورپات و خاندانش که بنیاد این آزادی را گذارده و اقلا سیصد سال فرمانروایی آن سرزمین را داشتند هیچ گونه آگاهی - جز آنچه از نوشته استرابو برمی آید در دست نیست و تاکنون سکه هم از ایشان دیده نشده است.»