کتاب رسائل قیصری

کتاب رسائل قیصری نوشتهٔ حسین علی جعفری و فاطمه علی جعفری در انتشارات حکمت و عرفان چاپ شده است.

درباره کتاب رسائل قیصری

داوود ابن محمود قیصری رومی، مهم‌ترین شارح تفکر ابن عربی، عارف مشهور قرن هشتم هجری است که شاگرد معروف عبدالرزاق کاشانی بود. عبدالرزاق، در عرفان مروج مکتب ابن عربی و در طریقت پیرو مکتب سهرودیه بود. قیصری نیز تبعیت از استاد داشت. عبدالرزاق هم مرشد و استاد وی بوده و هم مربی وی در طریقت. درست است که قیصری بعدها به مصر رفته و تا آخر عمر در آنجا مانده است اما تربیت ذوقی و روحانی او در ایران بود. رسائل قیصری اثری گران‌بها و مشتمل بر چند رسالهٔ نفیس در عرفان اسلامی به شرح زیر است:

رساله اول که به شرح آن خواهیم پرداخت، عبارت است از، رساله بسیار نفیس در توحید و نبوت و ولایت، به طریقه محققان از عرفای اتباع شیخ اکبر ابن عربی، به انضمام تعلیقات آقا محمدرضا قمشه‌ای، عارف نامدار ایران در اوایل قرن چهاردهم و نیمه قرن سیزدهم هجری قمری. استاد محقق در حکمت اشراق و مشاء و یکی از بزرگترین شارحان و محققان در حکمت متعالیه ملاصدرا و استاد بی‌نظیر تصوف به طریقه ابن عربی.

رساله دوم قیصری، اساس‌الوحدانیه نام دارد. این رساله، در مبحث وحدت و کثرت، بنا بر روش محققان و بزرگان صوفیه که در حد خود کم‌نظیر است و در آن، دربارهٔ ماهیت وحدت و کثرت، اقسام وحدت، وحدت حق تعالی، حقیقت وحدات کونیه و نحوهٔ رجوع کثرات به وحدت حقه الهیه بحث می‌شود.

رساله سوم، نهایۀالبیان فی درایۀالزمان، نام دارد که مؤلف بعد از نقل قول‌ها در زمان، در این مسأله به سبک ارباب عرفان در این بحث مهم تحقیق نموده است. در این رساله، از ماهیت و حقیقت زمان، وجود زمان و ازلی و ابدی‌بودن آن، انقسام زمان به آن و ساعت و یوم و غیر این‌ها و بیان ایام کبار الهی و ربانی و صغار کونی بحث می‌شود.

کتاب رسائل قیصری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این اثر به دوستداران مطالعه در باب حکمت و ادیان و عرفان پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب رسائل قیصری

«فصل سوم: عالم مثال

بدان بین عالم اجسام و عالم ارواح مجرده (عالم عقول و نفوس) عالم دیگری است که به آن عالم برزخ می‌گویند، که همان عالم مثال است. اما بین دو عالم اجسام و عالم برزخ مانعی است که مانع از تجاوز یکی از آنها به دیگری می‌شود. هر امر برزخی بهره‌ای از دو طرف دارد. یک بهره از عالم عقول بالایی و یک بهره از عالم نفوس یا طبیعت یا پایینی.

گاهی این عالم را خیال منفصل می‌گویند در برابر خیال متصل یعنی قوه خیالی که ما داریم. قوه خیالی انسان خیال متصل است چون وصول به انسان دارد و اما عالم خیال منفصل وصل به ما نیست و مستقل از ماست.

ارواح کلی انسانی قبلی از این‌که در بدن‌ها ظهور پیدا کنند با صورت‌های مثالی ظهور پیدا می‌کنند که اهل شهود این‌ها را مشاهده می‌کنند و بیش‌ترین چیزی که اهل شهود کشف می‌کنند مربوط به این عالم مثال است.

آن قوه خیالی که انسان در آنجا رؤیاها را مشاهده می‌کند، قوه خیال مقید نامیده می‌شود. نسبت بین خیال ما با آن خیال مطلق کلی، مثل نسبت یک خانه با یک فضای کلی است.

اولین چیزی که بعداز بیرون رفتن از این عالم بر انسان آشکار می‌شود عالم مثال است که در این عالم احوال بندگان را با یک استعداد معنوی مشاهده می‌کند.

اگر یک معنایی در خیال با صورتی ظاهر شود، غالباً یک تناسبی خواهد بود بین آن معنا و این صورت. اگر یک معنایی با یک صورتی ظاهر شود، در آن خیال مناسبتی بین صورت و اعمال است. هر چیزی به هر صورتی ظاهر نمی‌شود و باید تناسبی داشته باشد. مثل علم و عدالت که دیدنی نیستند و از سنخ معنا هستند و فقط آثارشان دیدن می‌شود.

ما پنج حواس داریم که ظاهری است و در برابر آن پنج حواس باطنی هم داریم، مانند هوش ظاهری و هوش باطنی.

کشف صوری یعنی کشفی که در صور محسوس اتفاق می‌افتد یعنی شکل و صورت دارد. گاهی کشف از سنخ صورت نیست و از سنخ معناست.»