کتاب مقدمه ای بر اقتصاد شهری

کتاب مقدمه ای بر اقتصاد شهری نوشتهٔ داگلاس ام. براون و ترجمهٔ پرویز صدارت و سیروس آزادی است و انتشارات دنیای اقتصاد آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب مقدمه ای بر اقتصاد شهری

هدف این کتاب معرفی اقتصاد شهری به دانشجویانی است که از اصول اقتصادی اطلاعات اندکی دارند. برخلاف دیگر متون اقتصاد شهری در این سطح، کتاب حاضر پوشش کامل و جامعی از این مبحث ارائه می‌کند. این پوشش مفصل، همراه با بررسی روزآمدِ مشکلات و خط‌مشی‌ها، باید به معنی پایان‌دادن به خرید کتاب‌های متعدد و صرف ساعت‌های طولانی برای مرور فهرست‌های مطالعه کتابخانه باشد که تا به امروز وجه غالب در اکثر درس‌های سطح کارشناسی اقتصاد شهری در دانشگاه‌ها بوده‌اند.

در یک جمله، ماهیت این کتاب مستلزم تحلیل مفصل موارد زیر است: ۱) منطق اقتصادی شهرها؛ ۲) رشد و توسعه شهرها؛ و ۳) نظریه و تحلیل تجربی بازارهای شهری؛ ۴) مسائل و سیاست‌های اقتصادهای شهری. کتاب به تحلیل بین‏شهری و درون‏شهری تقسیم می‌شود، درحالی‌‏که تحلیل درون‏شهری، ۷۰ درصد از حجم کتاب (فصل‌های ۴ تا ۱۰) را تشکیل می‌دهد. منطق اصولی حاکم بر فصل‌های درون‏‌شهری، شمول بر موارد زیر است: ۱) نظریه‌های بازارهای شهری؛ ۲) آزمون‏‌های تجربی نظریه‌ها؛ و ۳) تبعات یافته‌‏های تجربی در تعیین خط‌مشی‌ها. به‌‏طورکلی، مسیرِ مباحث به‌‏منظور درک مسائل و راه‌حل‌های متفاوت آنهاست.

اگرچه دانش پایه از اصول اقتصادی، تنها پیش‌‏شرط برای خواندن این کتاب است، بسیاری از دانشجویان قدیمی‏‌تر کارشناسی اقتصاد پیشرفته و برخی دانشجویان تکمیلی در اقتصاد و رشته‌های علوم اجتماعی مرتبط، تحلیل‌ها و اطلاعات مفیدی را در این کتاب خواهند یافت که در هیچ منبع دیگری به‏‌صورت یکجا ارائه نشده است. داشتن دانشی حداقلی از آمار مقدماتی، در مطالعه اقتصاد شهری سودمند خواهد بود.

شهرهای امروزی دچار مشکلات اقتصادی و اجتماعی بسیاری هستند. بااین‏‌حال، ما منابع و دانش حل اکثر این مشکلات را در اختیار داریم. دانشجویان، با علاقه و انتظارات بسیار، درس اقتصاد شهری را آغاز می‏‌کنند. این عالی است؛ چون چالش اقتصاد شهری، واضح است: یادگیری مکفی نحوه تحلیل اقتصاد شهری، به‌‏گونه‏‌ای که فرد بتواند با شناسایی درست ماهیت و راه‏حل‌های گوناگون مشکلات، نقشی فعال و مؤثر در حل این مشکلات بر عهده بگیرد. 

در این کتاب با نظرات اقتصاددانان شهیر محلی همچون «آگوست لوش»، «ادگار هوور»، «چارلز تیباو» و «ملوین گرین‌هات» و نیز به اقتصاددانان معاصر همچون «ویلیام آلونسو»، «جان مه‏یِر»، «ادوین میلز»، «ریچارد ماث»، «دیک نِتزر»، «جان کین» و «جرومی روثنبرگ» آشنا خواهید شد. 

خواندن کتاب مقدمه ای بر اقتصاد شهری را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب برای متخصصان حوزهٔ جامعه‌شناسی و اقتصاد مناسب است.

بخشی از کتاب مقدمه ای بر اقتصاد شهری

هدف این کتاب فراهم آوردن درکی پایه از مشکلات و تحلیل اقتصادی برای دانشجویان است. فرض ما بر آن است که خواننده دروس مقدماتی اقتصاد، همراه با درس ابتدایی آمار را گذرانده است. آمار ازآن‌‏رو اهمیت دارد که با توجه به مرحله آغازین توسعه اقتصاد شهری درحال‌‏حاضر، فرد باید درکی ابتدایی از پژوهش‌‏های آماری داشته باشد تا بتواند مناسبت مطالعات پژوهشی را هوشمندانه ارزیابی کند. درحقیقت، اگر علاقه پایه‌‏ای فرد به تحصیل در اقتصاد شهری برای شناسایی مشکلات شهری و راه‌‏حل‏‌های گوناگون آنهاست، دانشی پایه از آمار مقدماتی ضروری است.

فصول این کتاب از ترتیبی منطقی پیروی می‌کنند. با تاریخچه مفصلی از مناطق شهری و اقتصادهایشان در فصل ۲ شروع می‌کنیم. برخی دانشجویان ممکن است ترجیح دهند از این فصل چشم‌پوشی کنند، اما بهای این عملشان آن است که متوجه نخواهند شد چرا شهرها در دنیا و در ایالات متحده پا گرفتند و توسعه یافتند و مهم‌تر اینکه، چرا قر‏ن‏‌هاست که نتوانسته‌ایم مشکلات واحدی (آلودگی، بزهکاری، زاغه‌نشینی، فقر، ازدحام و مانند آنها) را حل کنیم. سپس در فصل ۳ مؤلفه‌‏های رشد شهری را بررسی می‌کنیم. درحالی‏‌که فصل ۲ یک روایت تاریخی توصیفی از توسعه شهرهاست، فصل ۳ مبنایی تحلیلی برای پاسخ به‏علت رشد، نابودی یا رکود شهرها را فراهم می‏کند. در فصول ۲ و ۳ روابط بین‏‌شهری را پوشش داده‌ایم.

قلب کتاب حاضر، پوشش‌دادن به مشکلات و تحلیل درون‏شهری است. فصل ۴ را با موضوع تعیین مکان شرکت‏‌ها و افراد در داخل شهر آغاز می‌کنیم و موضوعاتی همچون استفاده از زمین، اسکان، حمل‏‌و‏نقل، بخش عمومی، فقر و محیط‏‌زیست را در شش فصل باقی‌مانده بررسی می‌کنیم. هر فصل شامل ابزارهای تحلیل و بررسی مباحث مربوط به خط‌مشی است. ابزارها اغلب با آزمون‌های تجربی و یافته‌هایشان همراه‌اند که هدف از ارائه آنها دادن اطلاعاتی به دانشجو است تا بتواند با مباحث واقعی خط‌مشی، دست‌‏و‏پنجه نرم کند. مثلا در فصل ۶، جزئیات نسبتا کاملی درباره مطالعات مرتبط با نوسانات (قیمتی) عرضه و تقاضای مسکن شهری را بررسی می‌کنیم. این کار را انجام می‌دهیم زیرا کارآمدی اقدامات برای رفع مشکلات مسکن، مورد تردید است. به‌‏طور مثال، اگر دریابیم که نوسانات قیمتی در عرضه مسکن فقیرنشین نزدیک به صفر است، با فرض بر اینکه مایل هستیم به اسکان هرچه‏‌بیشتر ساکنان محلات فقیرنشین کمک کنیم، شاید با پرداخت یارانه هزینه‌های مسکن، نتیجه‌‏ای نگیریم. با وجود منحنی تقریبا عمودی عرضه، هزینه‏‌های افزایش‌‏یافته مسکن صرفا به بالا رفتن قیمت مسکن خواهد انجامید. در چنین شرایطی، مالیات‏‌دهندگان فقط باعث می‌شوند که صاحبخانه‌ها بدون کمک به ساکنان محلات فقیرنشین، ثروتمندتر شوند.

مقوله‌هایی که تحت عنوان تحلیل درون‏شهری بررسی می‌شوند -‏مکان، استفاده از زمین، حمل‏‌و‏نقل و مانند آنها- به‌‏صورت تدریجی ارائه می‌شوند. اما مدام باید به خودمان یادآوری کنیم که این حوزه‌ها بسیار به‏‌هم وابسته‌‏اند. مثلا اگر شرکتی تصمیم بگیرد در منطقه خاصی از یک شهر به‏‌خصوص مستقر شود، ممکن است این قدرت اقتصادی را داشته باشد که برای زمین، قیمتی بالاتر از ساکنان آنجا پیشنهاد کند و درنتیجه احتمالا کاربری‏‌های زمین را تغییر دهد. این امر موجب تغییراتی در تصمیمات اسکان و الگوهای رفت‏‌و‏آمد روزانه خواهد شد که چه‌‏بسا مستلزم تغییرات احتمالی بعدی در سیستم حمل‌‏و‏نقل شود. البته برای بسیاری از این تغییرات توسط بخش عمومی تصمیم‌گیری می‏‌شود. حال اگر این شرکت فرضی از مرکز شهر به حومه منتقل شود، ممکن است اثرات مستقیم بر سطح فقر و کیفیت زیست‏‌محیطی در مرکز شهر داشته باشد. مختصر اینکه، هرگونه تغییر مفروض در ساختار فضای شهر، اثرات تعاملی مهمی بر اکثر بخش‌‏های دیگر شهر خواهد داشت. بسیار سودمند است که در توجه به خط‌مشی‌ها، این نکته را در ذهن داشته باشیم؛ زیرا آنچه ممکن است در یک بخش راه‌حل به شمار آید، می‌تواند در بخش دیگر، مشکلی‌ جدید شمرده شود.