کتاب مبادی شناخت شناسی علم اصول

کتاب مبادی شناخت شناسی علم اصول نوشتهٔ ناصر متقی است و نشر میراث ماندگار آن را منتشر کرده است.

کتاب مبادی شناخت شناسی علم اصول

مبادی علوم با اینکه خارج از علم است و شئ خارجی نمی‌تواند مقوِّم و ذاتی آن علم باشد، لکن تمام علوم به ضرورت بر مبادی تصوری و تصدیقیِ خود متوقف هستند؛ زیرا بدون آنها نه حدود اشیای مستعمَلۀ در آن علم شناخته میگردد و نه مطالب و مسائل نظری و غیربدیهی علم اثبات یا نفی می‌شوند. از این رو مبادی در صورت نظری و غیربدیهی بودن، باید در علمی معنا شده و اثبات گردند و چون اولا برخی از مبادی تصوری و تصدیقی علم اصول مرتبط با مسئلۀ شناخت بوده و با آن پیوند ناگسستنی داشته و ثانیاً این علم از علوم مستحدثه و جدید است و علمی مستقل به شمار میرود، لذا باید از آنها در علم مذکور بحث شود. این موارد اهداف نگارش این کتاب هستند.

ذکر بعضی کاربردهای اصولی و فقهی مبادی نیز از دیگر اهداف نوشتن این کتاب است. چون بیان کاربرد هر مبدئی بعد از پایان بحث‌های مربوط به آن سبب می‌شود که مطالب و مباحث کتاب، از صرف دانستن و نظری بودنِ محض خارج شده و به آنها بدین گونه نگریسته شود که دارای نتایج عملی بوده و نافع هستند و همچنین موجب می‌شود که انگیزۀ دانش‌پژوه نسبت به فراگیری علم شناخت‌شناسی اسلامی بیشتر شود. چنانکه بیان نتایج و کاربردهای مباحث و مسائل هر علم دیگری نیز از چنین آثاری برخوردار است.

چون علم شناخت‌شناسی از علوم مستحدثه و جدید است و فلاسفۀ غربی به خاطر ضرورت و نیاز مبرمی که به آن داشتند چنین علمی را تاسیس کردند و این علم درمتن و بطن فلسفۀ غرب زاده شد، اما فلاسفۀ اسلامی نیازی به این علم نداشتند که در مباحث مقدماتی کتاب به تفصیل از آن بحث شده است و چون بعضی از مسائل شناخت‌شناسی در برخی از مباحث فلسفۀ اسلامی به صورت متفرقه و در لابه‌لای بعضی مسائل منطقی و فلسفی مطرح شده و با تأسیس علم شناخت‌شناسی از آن مباحث به صورت مستقل در این علم بحث می‌شود، لذا این کتاب برای کسانی مناسب است که حداقل در حد المنطق علامه مظفر و نهایة الحکمة علامه طباطبایی از علم منطق و فلسفه بهره‌مند باشند. خوانندە در حد متوسط، علم فقه و اصول را باید یاد گرفته باشد.

خواندن کتاب مبادی شناخت شناسی علم اصول را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

خواندن این کتاب را به جویندگان علم اصول و دانشجویان زبان و ادبیات عربی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب مبادی شناخت شناسی علم اصول

در بیان این امر، فرمایش علامه مصباح یزدی در کتاب آموزش فلسفه پیرامون اهمیت شناخت‌شناسی تقدیم می‌گردد: از بحث‌های مقدماتی روشن شد که برای انسان به عنوان یک موجود آگاه که فعالیت‌هایش از آگاهی نشئت می‌گیرد، یک سلسله مسائل بنیادی مطرح است که تغافل و شانه خالی کردن از تلاش برای یافتن پاسخ‌های صحیح آن‌ها، او را از مرز انسانیت خارج کرده، به چارپایان ملحق می‌سازد، و باقی‌ماندن در حال شک و دودلی علاوه بر اینکه وجدان حقیقت‌جویش را خرسند نمی‌کند و نگرانی از مسئولیت محتمل را رفع نمی‌نماید، وی را موجودی ایستا و بی‌تحرک و احیاناً خطرناک به بار می‌آورد، چنانکه راه‌حل‌های غلط و انحرافی مانند مادی‌گری و پوچ‌انگاری نیز نمی‌توانند آرامش روانی و خوشبختی اجتماعی را فراهم کنند، و ریشه‌ای‌ترین عامل مفاسد فردی و اجتماعی را باید در کژبینی‌ها و کژاندیشی‌ها جست‌وجو کرد. پس چاره‌ای جز این نیست که با عزمی راسخ و سستی‌ناپذیر به بررسی این مسائل بپردازیم، و از هیچ کوششی در این راه دریغ نورزیم، تا هم پایه‌های زندگی انسانی خود را استوار سازیم و هم دیگران را در این راه یاری دهیم، و از نفوذ اندیشه‌های نادرست و رواج مکتب‌های منحرف در جامعه خویش جلوگیری کنیم.