کتاب فساد، مبارزه با فساد و حکمرانی

کتاب فساد، مبارزه با فساد و حکمرانی نوشته سیدجعفر جمالی و محمد جعفری و مصطفی آذری است. این کتاب را انتشارات تدبیر اقتصاد منتشر کرده است.

درباره کتاب فساد، مبارزه با فساد و حکمرانی

فساد به‌عنوان یک پدیده چند وجهی در اقتصاد کشورها ظهور می‌یابد. تقریبا تمام کشورهای دنیا با این پدیده مواجه هستند. تداوم پدیده فساد در اقتصاد کشورها مانع بزرگ برای رشد و توسعه اقتصادی به شمار می‌آید. ازاین‌رو، مقابله با این پدیده به‌عنوان هدف اصلی تمام دولت‌ها در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه شناخته می‌شود.

اقتصاد ایران نیز همانند بسیاری از اقتصادهای در حال توسعه با پدیده فساد اقتصادی گریبان‌گیر است. به‌گونه‌ای که امروزه تعابیر مختلفی از وجود فساد در اقتصاد ایران مانند فساد سیستمی در محافل علمی به‌کارگرفته می‌شود. با توجه به اهمیت موضوع، دولت‌مردان مبارزه با فساد را به‌عنوان یک اصل مورد توجه قرار داده‌اند اما ابعاد گسترده فساد موجب شده است در مبارزه با این پدیده، توفیق چندانی کسب نشده است.

یکی از موضوعات مهم در بحث مبارزه با مفاسد اقتصادی، وضعیت حکمرانی در کشورها است. کشورهایی که وضعیت حکمرانی خوبی را تجربه کرده‌اند، درصد فساد در آنها پایین بوده و مقابله با فساد نیز در آنها با موفقیت‌های زیادی همراه بوده است، اما کشورهای دارای ویژگی حکمرانی ضعیف، نه‌تنها در مقابله با فساد عملکرد نامطلوبی دارند، بلکه گسترش فساد در آنها نیز سرعت بالایی دارد. ازاین‌رو، بهبود وضعیت حکمرانی به‌عنوان یکی از استراتژی‌های مهم مقابله با فساد در ادبیات نظری و تجربی شناخته می‌شود.

با توجه به نقش غیرقابل انکار حکمرانی در مقابله با فساد، می‌توان ادعا کرد که وضعیت حکمرانی در ایران از جمله در بحث اجرای قوانین و مقررات، کارایی دولت و غیره نقش مهی در شکل‌گیری فساد و همچنین ضعف در مقابله با آن داشته است. مقابله با پدیده فساد در ابعاد مختلف آن در اقتصاد ایران، نیازمند توجه به حکمرانی و بهبود وضعیت آن در اقتصاد کشور است.

نقش و اهمیت حمکرانی در مقابله با پدیده فساد در اقتصاد کشورها، موجب شده است بهبود وضعیت حکمرانی به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین استراتژی‌ها برای مقابله با فساد شناخته شود. با توجه به اهمیت این موضوع، در این کتاب به بحث فساد، مبارزه با فساد و حکمرانی پرداخته شده است. در این کتاب علاوه بر ارائه ابعاد مختلف فساد و استراتژی‌های مقابله با آن، تجربه حکمرانی کشورهای منتخب در مبارزه با فساد از جمله کشورهای کینا و بنگلادش به‌عنوان کشورهای ناموفق، کره جنوبی و لهستان به‌عنوان کشورهای موفق و کشورهای آلمان و بریتانیا به‌عنوان کشورهای پیش‌رو در مقابله با پدیده فساد مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. 

خواندن کتاب فساد، مبارزه با فساد و حکمرانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان اقتصاد پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب فساد، مبارزه با فساد و حکمرانی

علم به این موضوع که سیاست‌هایی که می‌خواهند همه‌چیز را با یک نسخه درمان کنند، سیاست‌های مناسبی نیستند، رواج بیشتری پیدا کرده است. درواقع، اهمیت فهم پویایی‌های مختص کشوری، قبل از توصیه‌کردن ــ چه رسد به اجرا ــ برنامه‌های کاری اصلاحات، در حال حاضر، موضوعی گریزناپذیر در تحلیل فساد به‌شمار می‌رود. این تغییر، دوشادوش شناسایی این نکته حرکت کرده است که رژیم حکمرانی هر کشوری به سازوکارهای مفروض مبارزه با فساد، حالت می‌دهد و بر آن‌ها تأثیر خواهد گذاشت.

صد البته که واژه «حکمرانی» واژه جدیدی نیست. درواقع، علاقه به هنر حکمرانی به آغاز دموکراسی در آتن بازمی‌گردد. باوجوداین، در طول دهه ۱۹۹۰، چندین آژانس کمک بین‌المللی و تعدادی از نهادهای بین‌المللی از UNDP گرفته تا بانک جهانی، IMF، OECD و دیگر بانک‌های توسعه، با پذیرش رسمی آنچه که «برنامه‌های کاری حکمرانی» توصیف می‌کنند، این واژه را به میزان خیلی بالایی وارد روند کلی و جریان غالب خود کرده‌اند . راه‌های رقیب بسیاری برای تعریف آنچه که در عمل به معنی «حکمرانی» است، وجود دارد، ولی این واژه در اصل به معنی «عرف و نهادهایی که با آن‌ها اعمال قدرت می‌شود» است . در اصل، این موضوع دربرگیرنده توجه به (و بهبود) طیف وسیعی از سیاست‌هایی است که میان افزایش شفافیت و پاسخ‌گویی عمومی، با تقویت حاکمیت قانون و افزایش مشارکت جامعه مدنی با احترام به حقوق بشر و محیط‌زیست، ارتباط برقرار می‌کنند. در پی آن، بسیاری از کمک‌کنندگان بین‌المللی تقاضا داشتند که در مقابل بذل و بخشش‌هایی که آن‌ها انجام می‌دهند، دریافت‌کنندگان کمک‌ها نیز قبول کنند که آنچه را که ایشان ــ کمک‌کنندگان ــ به آن عقیده دارند (یعنی رویکردهایی که منجر به حکمرانی بهتر می‌شوند)، در صحنه عمل پیاده سازند.

طی دهه اول قرن 21، تلاش‌های بیشتر و بیشتری برای کمّی‌سازی آنچه که واقعاً و در عمل «حکمرانی خوب» به‌نظر می‌رسد، صورت گرفته است.