کتاب پژوهش‌های معماری و هنر

مهرداد قیومی بیدهندی( -۱۳۳۸) استادیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی است و در این کتاب، مجموعه‌ای از نوشتارها را با قلم پژوهشگران حوزه تاریخ، هنر ومعماری ایرانی گردآورده است. در یکی از مقالات این کتاب نوشته «آرتور پوپ» می‌خوانیم: «در ایران، سلسله‌های مقتدر سلاطین و پادشاهان پا به عرصۀ وجود گذارده و به واسطۀ رشادت و هوش و اقدامات قائدین بزرگ، تسلط ایران در ازمنۀ مختلفه از هندوستان تا مصر و از سواحل دریای روم تا آسیای مرکزی استقرار حاصل کرده است. ایران در مقابل روم، یعنی قوی‌ترین مملکت نظامی قدیم، استقامت ورزیده و آن را شکست داده. کورش و اردشیر و شاه‌عباس همه جا جزو اشخاص بزرگ به شمار می‌روند. چیزی که مهم‌تر از سلحشوران نیرومند بوده شرکتی است که ایران در حیات ادبی و روحی داشته. صدای اسلحۀ سربازانش البته در چندصد فرسخ در آسیای غربی منعکس شد؛ ولی امروز هیاهوی جنگ دیگر شنیده نمی‌شود، در صورتی که صدای شعرایش در همه جا دل‌ها را به هیجان می‌آورد. فردوسی و سعدی و حافظ حتی در ترجمه‌هایی که از اشعار آنها شده زنده باقی مانده‌اند و شعرای درجه دوم، از قبیل عمرخیام و شبستری، همه‌جا مریدان صمیمی دارند. قریحۀ قائدین بزرگ مذهبی‌اش جریان تمدن را تغییر داده، موجب اعتلای افکار بشر گردیده، و آنها را به اعمال نیکو هدایت کرده است. کمتر مللی می‌توانند دو نفر قائد بزرگ و پیشوای مذهبی مانند زردشت و مانی به عالم نشان دهند. به واسطۀ هوش فوق‌العادۀ اشخاص بزرگ، از قبیل ابن‌سینا، افکار گران‌بهایی که از تمدن یونان باقی مانده بود محفوظ مانده، به اروپا انتقال داده شده، و در آنجا عصر جدیدی را ایجاد کرده است. اختراعات و اکتشافاتی که در چین شده بود، علوم و ریاضیاتی که در هندوستان پیدا کرده بودند، ایرانیان گرفته و پس از بسط و تکمیل به تمام دنیا انتقال داده‌اند.» از جمله مقالات آمده در این کتاب: هادی ندیمی: چیستی علم نگار صبوری: لاژوردنامه: از زمین و آسمان لاجورد گل‌رو نجیب‌اوغلو: تفسیری دیگر از مجموعۀ سلیمانیۀ استانبول: ترجمۀ افرا بانک سامان ابوعلی و جواد خسروی: وجوه تاریخ‌نامه از نظر شرف‌الدین علی یزدی مهدی گلچین عارفی: نقد روش تاریخ‌نویسی: معماری از پیشاتاریخ تا پسامدرنیسم آرتور پوپ: صنایع ایران در گذشته و در آینده: ترجمۀ عیسی صدیق مهدی صحراگرد: چهل اصطلاح در داوری خط محمدصادق میرزاابوالقاسمی: محمدطاهر: حکاک‌باشی آستان قدس